Η κλιματική κρίση χτυπά πλέον στην «καρδιά» της ευρωπαϊκής ενεργειακής ασφάλειας. Η απόφαση της Ουγγαρίας να διακόψει για πρώτη φορά έπειτα από 44 χρόνια τη λειτουργία του μοναδικού πυρηνικού σταθμού της χώρας, στο Πακς, αποτελεί ένα πρωτοφανές γεγονός, που αποδεικνύει πόσο ευάλωτες είναι ακόμη και οι πλέον αξιόπιστες ενεργειακές υποδομές απέναντι στην παρατεταμένη ξηρασία.
Ο πυρηνικός σταθμός, που παράγει σχεδόν το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας της Ουγγαρίας, εξαρτάται από τα νερά του Δούναβη για την ψύξη των αντιδραστήρων του. Με τη στάθμη του ποταμού να βρίσκεται σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, η κυβέρνηση αναγκάστηκε να προχωρήσει στην πλήρη αναστολή λειτουργίας, προειδοποιώντας ότι η κρίση μπορεί να διαρκέσει εβδομάδες.
Δεν είναι η πρώτη φορά στην Ευρώπη
Το ουγγρικό περιστατικό έρχεται να προστεθεί σε μια ολοένα μεγαλύτερη λίστα πυρηνικών σταθμών που τα τελευταία χρόνια έχουν περιορίσει ή σταματήσει τη λειτουργία τους λόγω έλλειψης νερού ή υπερβολικά υψηλής θερμοκρασίας των ποταμών.
Γαλλία
Η χώρα που καλύπτει περίπου το 70% των αναγκών της από πυρηνική ενέργεια αντιμετωπίζει σχεδόν κάθε καλοκαίρι προβλήματα. Το 2022, το 2024, το 2025 αλλά και φέτος, η EDF αναγκάστηκε να μειώσει την παραγωγή ή να θέσει εκτός λειτουργίας αντιδραστήρες στους σταθμούς Golfech, Bugey, Nogent και άλλους, επειδή τα νερά των ποταμών Γκαρόν, Ροδανού και Σηκουάνα είχαν θερμανθεί υπερβολικά. Οι περιβαλλοντικοί κανονισμοί δεν επιτρέπουν την επιστροφή ακόμη θερμότερου νερού στα ποτάμια, ώστε να προστατεύεται το οικοσύστημα.
Ρουμανία
Η ίδια ξηρασία που έπληξε τον Δούναβη ανάγκασε και τη Ρουμανία να μειώσει ή να διακόψει τη λειτουργία αντιδραστήρων στον πυρηνικό σταθμό Τσερναβόντα, καθώς η ποσότητα νερού δεν επαρκούσε για ασφαλή ψύξη. Η χώρα υποχρεώθηκε να αυξήσει τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας από γειτονικά κράτη.
Ελβετία
Το καλοκαίρι του 2025 αρκετοί αντιδραστήρες περιορίστηκαν ή τέθηκαν προσωρινά εκτός λειτουργίας λόγω των πολύ υψηλών θερμοκρασιών των ποταμών που χρησιμοποιούνται για ψύξη, κυρίως για την προστασία της υδρόβιας ζωής.
Γερμανία
Παρότι η Γερμανία έχει πλέον εγκαταλείψει την πυρηνική ενέργεια, πριν από το οριστικό κλείσιμο των τελευταίων αντιδραστήρων είχε αντιμετωπίσει επανειλημμένα προβλήματα σε περιόδους καύσωνα και χαμηλής στάθμης ποταμών, με μειώσεις ισχύος για λόγους ψύξης. Εξάλλου, η σημερινή ξηρασία στον Ρήνο έχει ήδη προκαλέσει σοβαρά προβλήματα στη βιομηχανία και στις μεταφορές.
Βέλγιο και Ισπανία
Επιστημονικές μελέτες καταγράφουν επίσης περιστατικά περιορισμού ή προσωρινής διακοπής λειτουργίας πυρηνικών μονάδων σε Βέλγιο και Ισπανία εξαιτίας υψηλών θερμοκρασιών ή μειωμένης διαθεσιμότητας νερού για ψύξη, φαινόμενα που γίνονται ολοένα συχνότερα.
Η νέα πρόκληση της πυρηνικής ενέργειας
Οι περισσότεροι πυρηνικοί σταθμοί βρίσκονται δίπλα σε ποτάμια ή θάλασσες, καθώς χρειάζονται τεράστιες ποσότητες νερού για την ψύξη των αντιδραστήρων. Όταν όμως οι ποταμοί στερεύουν ή τα νερά τους θερμαίνονται υπερβολικά από τους παρατεταμένους καύσωνες, οι εγκαταστάσεις υποχρεώνονται είτε να μειώσουν δραστικά την παραγωγή τους είτε να σταματήσουν εντελώς.
Πρόκειται για μια νέα πραγματικότητα που μετατρέπει την κλιματική κρίση όχι μόνο σε περιβαλλοντική αλλά και σε ενεργειακή απειλή. Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι τα ακραία φαινόμενα θα γίνονται ολοένα συχνότερα, αναγκάζοντας τις ευρωπαϊκές χώρες να επανασχεδιάσουν τις υποδομές ψύξης των πυρηνικών σταθμών και συνολικά την ενεργειακή τους στρατηγική.
