Το προχθεσινοβραδινό δείπνο του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν με τον Αντόνιο Κόστα και την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν είχε όλα τα τυπικά μιας μεγάλης ευρωτουρκικής συνάντησης: χαμόγελα, χειραψίες, διπλωματικές διατυπώσεις και στο τέλος μια ευρωπαϊκή δήλωση με αναφορά στο Κυπριακό.
Οι δύο Ευρωπαίοι μίλησαν για την ανάγκη να αξιοποιηθεί η «ανανεωμένη δυναμική» ώστε να προχωρήσει λύση μέσα από τη διαδικασία του ΟΗΕ. Σωστή διατύπωση. Απαραίτητη αναφορά. Αλλά το κρίσιμο ερώτημα είναι τι έγινε στην ουσία.
Με βάση τη δική μου ενημέρωση, ο Ερντογάν δεν έκανε καμία ουσιαστική παραχώρηση. Δεν έδειξε πρόθεση αλλαγής γραμμής. Δεν έστειλε μήνυμα μετακίνησης. Αντίθετα, όταν του τέθηκε το Κυπριακό, δηλαδή η κατοχή σημαντικού τμήματος κράτους-μέλους της Ευρωπαϊκής Ένωσης, εκείνος ουσιαστικά κοίταξε αλλού και επέμεινε να στρέψει τη συζήτηση εκεί που τον συμφέρει: στην αναζωογόνηση της ενταξιακής πορείας της Τουρκίας, στην τελωνειακή ένωση, στο εμπόριο, στις επενδύσεις, στο ευρωπαϊκό αμυντικό πρόγραμμα SAFE και στον ρόλο που θέλει να έχει η Άγκυρα σε κρίσεις όπως η Ουκρανία, το Ιράν, η Γάζα και ο Λίβανος.
Με απλά λόγια: για την Κύπρο, τίποτα. Για τα οφέλη από την Ευρώπη, όλα.
Και εκεί αρχίζει η ευθύνη των Βρυξελλών. Γιατί όταν ένας ηγέτης ζητά πρόσβαση σε ευρωπαϊκές αγορές, χρήματα, προγράμματα και αμυντικές συνεργασίες, ενώ την ίδια ώρα κρατά κατεχόμενο έδαφος ευρωπαϊκού κράτους, η απάντηση δεν μπορεί να είναι μόνο μια προσεκτική δήλωση.
Η τραγωδία του Κυπριακού συνεχίζεται εδώ και 52 χρόνια. Η Τουρκία δεν περιορίζεται στη συντήρηση της κατοχής. Ενισχύει την παρουσία της στα κατεχόμενα, τα μετατρέπει σε δεύτερο στρατηγικό και στρατιωτικό βάθος, προωθεί τετελεσμένα και απαιτεί, ταυτόχρονα, ευρωπαϊκή κανονικότητα.
Και η Ευρώπη; Ψιθυρίζει για την Κύπρο και μιλά δυνατά για την τελωνειακή ένωση. Καταγγέλλει κατοχές αλλού, αλλά στην περίπτωση της Κύπρου δείχνει να φοβάται να επιβάλει πραγματικό κόστος στην Άγκυρα.
Το Κυπριακό δεν είναι υποσημείωση στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Είναι ο πυρήνας τους. Αν η Τουρκία θέλει ευρωπαϊκό δρόμο, ευρωπαϊκή αγορά, ευρωπαϊκή άμυνα και ευρωπαϊκά προνόμια, τότε η πρώτη λέξη πρέπει να είναι Κύπρος.
Όχι εμπόριο. Όχι τελωνεία. Όχι SAFE.
Κύπρος.
