Τι κάνεις όταν ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν σού χαρίζει περίστροφο με αληθινές σφαίρες;
Αν είσαι Ευρωπαίος ηγέτης, μάλλον ξαφνιάζεσαι. Μετά ψάχνεις τον νόμο, την ασφάλεια, το πρωτόκολλο και τελικά κάποιον να το κάνει μη λειτουργικό. Κανείς δεν θέλει ατυχήματα…
Κάπως έτσι, οι ηγέτες που έφυγαν από τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα βρέθηκαν με ένα δώρο που έλεγε πολλά για την τουρκική πολιτική κουλτούρα, αλλά και για την ευρωπαϊκή αμηχανία. Διότι, όπως φάνηκε, δεν ξέρουν ακριβώς τι να κάνουν ούτε με τα όπλα του Ερντογάν ούτε με τον ίδιο τον Ερντογάν.
Το περίστροφο της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, όπως είπε στις Βρυξέλλες ο αναπληρωτής επικεφαλής εκπρόσωπος της Κομισιόν, Όλαφ Γκιλ, θα μεταφερθεί και θα φυλαχθεί με ασφάλεια και, αφού απενεργοποιηθεί, πρόθεση της προέδρου είναι να το δωρίσει σε στρατιωτικό μουσείο. Το δώρο του Αντόνιο Κόστα θα ακολουθήσει επίσης τους κανόνες: βελγική νομοθεσία, διαδικασίες ασφαλείας, απενεργοποίηση.
Την ώρα, δηλαδή, που στο ΝΑΤΟ μιλούσαν για επανεξοπλισμό, οι Ευρωπαίοι «αποστρατιωτικοποιούσαν» τα δώρα του οικοδεσπότη.
Το φολκλόρ είχε και συνέχεια. Ο Κιρ Στάρμερ άφησε το δικό του στην Τουρκία, καθώς η εισαγωγή του στο Ηνωμένο Βασίλειο θα δημιουργούσε νομικό πρόβλημα. Ο Βέλγος πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ το παρέδωσε στην αστυνομία του αεροδρομίου των Βρυξελλών. Το πολωνικό περίστροφο περίμενε εκτελωνισμό. Τα δώρα Ολλανδού και Σουηδού πρωθυπουργού έμειναν στις πρεσβείες τους στην Άγκυρα.
Μια μικρή ευρωπαϊκή κωμωδία γύρω από ένα δώρο που στην Άγκυρα πιθανότατα θεωρήθηκε επίδειξη ισχύος, αλλά στις Βρυξέλλες προκάλεσε αμηχανία και ανέδειξε μια βαθύτερη διαφορά κουλτούρας και αντίληψης του κόσμου. Το όπλο ως σύμβολο ισχύος, και το όπλο ως αναγκαίο κακό με το βάρους των νομικών και θεσμικών περιορισμών.
Τα περίστροφα, όπως ενημερώνουν τα διεθνή ΜΜΕ, ήταν vintage Gümüşay .357 Magnum, με χαραγμένο το όνομα κάθε παραλήπτη, σε ξύλινες θήκες με την τουρκική σημαία και το λογότυπο του ΝΑΤΟ. Δεν ήταν απλώς ένα περίεργο αναμνηστικό, αλλά μια επαγγελματική κάρτα της τουρκικής αμυντικής βιομηχανίας.
Και αυτό συνέβη στη Σύνοδο όπου ο Ερντογάν ζητούσε την άρση των περιορισμών στην αμυντική συνεργασία μεταξύ συμμάχων και ρόλο της Τουρκίας στα ευρωπαϊκά αμυντικά σχέδια.
Στην ίδια ενημέρωση, η Κομισιόν ρωτήθηκε και για το δείπνο εργασίας Ερντογάν με φον ντερ Λάιεν και Κόστα. Η συζήτηση, είπε ο Γκιλ, κάλυψε τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας, την άμυνα, τη μετανάστευση, την κινητικότητα, το εμπόριο, τη βιομηχανική πολιτική, αλλά και την Κύπρο, την Ουκρανία, τον Καύκασο και τη Μέση Ανατολή.
Εκεί, όμως, φάνηκαν και τα όρια της περίφημης «νέας δυναμικής».
Όταν ρωτήθηκε πώς αντέδρασε ο Τούρκος πρόεδρος στην αναφορά των δύο Ευρωπαίων αξιωματούχων για το Κυπριακό και τη διαδικασία υπό τον ΟΗΕ, ο εκπρόσωπος της Κομισιόν δεν είχε ουσιαστική απάντηση. «Δεν είναι δουλειά μου να μιλώ εκ μέρους του προέδρου Ερντογάν», είπε, παραπέμποντας στον εκπρόσωπο του Τούρκου προέδρου.
Με άλλα λόγια, για τα περίστροφα μάθαμε τι θα γίνει. Για το Κυπριακό, πάλι, όχι και πολλά.
Τελικά η Ευρώπη ξέρει πώς να απενεργοποιήσει ένα όπλο που της προσφέρθηκε ως δώρο. Το δύσκολο είναι αν ξέρει πώς να διαχειριστεί μια Τουρκία που ζητά συνεχώς περισσότερα, εμφανίζεται ως αναντικατάστατη και ξέρει να μετατρέπει την ανάγκη των άλλων σε δικό της πλεονέκτημα.
Ας ελπίσουμε, λοιπόν, ότι αυτή τη φορά οι Ευρωπαίοι θα περιοριστούν στην απενεργοποίηση των περιστρόφων και δεν θα περάσουν, από αμηχανία ή υπερβολικό ρεαλισμό, σε έναν ακόμη πολιτικό αυτοτραυματισμό.
