Η διαδικασία του Κυπριακού μπαίνει ξανά σε τροχιά, έστω και με προσεκτικά βήματα. Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, ανακοίνωσε την πρόθεσή του να συγκαλέσει νέα άτυπη διάσκεψη σε σχήμα 5+1, αμέσως μόλις ολοκληρωθεί η αναγκαία προετοιμασία σε επίπεδο Μέτρων Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, μεθοδολογίας και ουσίας. Η ανακοίνωση έγινε μετά την τριμερή συνάντησή του στο παλαιό αεροδρόμιο της Λευκωσίας με τον Πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκο Χριστοδουλίδη και τον Τουρκοκύπριο ηγέτη Τουφάν Έρχιουρμαν.
Ο Γκουτέρες απέφυγε να ανακοινώσει συγκεκριμένη ημερομηνία, διευκρινίζοντας ότι θα προηγηθούν διαβουλεύσεις ώστε να επιλεγεί η κατάλληλη χρονική στιγμή. Ήταν κατηγορηματικός ότι δεν επιθυμεί άλλη μία συνάντηση χωρίς αποτέλεσμα. «Θέλω μια επιτυχημένη συνάντηση 5+1 που θα ανοίξει τον δρόμο για μια λύση του Κυπριακού», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Η νέα αυτή πρωτοβουλία θεωρείται ουσιαστικά μια προσπάθεια επανεκκίνησης της διαδικασίας από το σημείο όπου σταμάτησε στο Κραν Μοντανά το 2017, όταν χάθηκε ίσως η σημαντικότερη ευκαιρία των τελευταίων δεκαετιών για συνολική διευθέτηση του Κυπριακού. Ωστόσο, το περιβάλλον έχει πλέον διαφοροποιηθεί αισθητά.
Το 2021, στην άτυπη διάσκεψη της Γενεύης, η τουρκική πλευρά εγκατέλειψε επίσημα το πλαίσιο της διζωνικής δικοινοτικής ομοσπονδίας και έθεσε ως μοναδική βάση συζήτησης τη λύση των δύο κρατών, θέση που εξακολουθεί να υποστηρίζει σταθερά. Μάλιστα, πριν από λίγες ημέρες, ο υπουργός Εξωτερικών της Τουρκίας Χακάν Φιντάν επανέλαβε την ίδια θέση στην προσωπική απεσταλμένη του Γενικού Γραμματέα του ΟΗΕ, Μαρία Άνχελα Ολγκίν, επιβεβαιώνοντας ότι η Άγκυρα δεν εμφανίζεται διατεθειμένη να μετακινηθεί από αυτή τη γραμμή.
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο Γκουτέρες στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης, σημειώνοντας ότι έχει καταγραφεί πρόοδος. Πρόκειται για μια διαδικασία που είχε ξεκινήσει από πρωτοβουλίες της ελληνικής και κυπριακής διπλωματίας, με σημαντική συμβολή των προτάσεων που είχε καταθέσει ο υπουργός Εξωτερικών Γιώργος Γεραπετρίτης, με στόχο να διατηρηθεί ανοικτός ο δίαυλος επικοινωνίας μεταξύ των δύο πλευρών. Αναμφίβολα θα μπορούσαν να έχουν γίνει περισσότερα, όμως ακόμη και τα περιορισμένα βήματα θεωρούνται σημαντικά σε μια περίοδο όπου η δυσπιστία παραμένει έντονη.
Ο Γενικός Γραμματέας κάλεσε τους δύο ηγέτες να επιδείξουν πολιτικό θάρρος και διάθεση συμβιβασμού, υπογραμμίζοντας ότι οι ίδιοι οι Κύπριοι ζητούν πρόοδο και επιθυμούν να διανύσουν «το τελευταίο μίλι» προς μια βιώσιμη λύση. Παράλληλα, επανέλαβε τη σημασία της παρουσίας της UNFICYP, του έργου της Διερευνητικής Επιτροπής για τους Αγνοουμένους και των δικοινοτικών Τεχνικών Επιτροπών, επισημαίνοντας ότι τα Ηνωμένα Έθνη δεν μπορούν να επιβάλουν την ειρήνη, μπορούν όμως να συνεχίσουν να δημιουργούν τις προϋποθέσεις για την επίτευξή της.
