Ο Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίζεται, για πρώτη φορά τόσο καθαρά, να παραδέχεται ότι η Ρωσία αντιμετωπίζει πρόβλημα εκεί όπου θεωρούσε ότι είχε απόλυτη ισχύ: στην ενέργεια. Οι ελλείψεις καυσίμων, οι ουρές στα πρατήρια και η ανάγκη ειδικής ομάδας για τη διασφάλιση του εφοδιασμού δεν είναι μια απλή τεχνική δυσκολία. Είναι πολιτικό μήνυμα. Και δείχνει ότι ο Ρώσος πρόεδρος είναι στριμωγμένος.
Ο Πούτιν, μιλώντας στο συνέδριο του κυβερνώντος κόμματος Ενωμένη Ρωσία εν όψει των βουλευτικών εκλογών που θα διεξαχθούν τον Σεπτέμβριο, δήλωσε ότι η Ρωσία περνά μια δύσκολη περίοδο, αλλά ότι αυτή έχει διδάξει πολλά στη χώρα, όπως μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων TASS.
Η Μόσχα επιχείρησε από την αρχή του πολέμου να εμφανίσει την εισβολή στην Ουκρανία ως μια υπόθεση μακριά από την καθημερινότητα του Ρώσου πολίτη. Ο πόλεμος θα διεξαγόταν «εκεί», στην Ουκρανία. Όχι στις ρωσικές πόλεις, όχι στα πρατήρια, όχι στις αγροτικές περιοχές, όχι στην τσέπη των πολιτών. Όμως τα ουκρανικά πλήγματα σε διυλιστήρια και ενεργειακές εγκαταστάσεις αλλάζουν αυτή την εικόνα.
Η νέα ουκρανική στρατηγική
Το Κίεβο δεν περιορίζεται πλέον στην άμυνα γύρω από τα μέτωπα. Με drones μεγάλου βεληνεκούς χτυπά ρωσικές ενεργειακές υποδομές, διυλιστήρια, αποθήκες και εγκαταστάσεις που τροφοδοτούν οικονομικά και επιχειρησιακά την πολεμική προσπάθεια της Μόσχας. Η λογική είναι σαφής: λιγότερα καύσιμα, λιγότερα έσοδα, περισσότερη πίεση στο Κρεμλίνο.
Τα πλήγματα στο διυλιστήριο του Σλαβιάνσκ επί του Κουμπάν και στην περιοχή Γιαροσλάβλ δεν έχουν μόνο επιχειρησιακή σημασία. Έχουν και ψυχολογική. Δείχνουν στους Ρώσους ότι ο πόλεμος μπορεί να επιστρέψει ως κόστος μέσα στη δική τους καθημερινότητα.
Η δύσκολη παραδοχή Πούτιν
Όταν ο Πούτιν λέει δημοσίως ότι υπάρχουν προβλήματα, ότι παραμένουν ουρές στα βενζινάδικα και ότι πρέπει να ληφθούν μέτρα για να προστατευθεί ο εφοδιασμός, στην πραγματικότητα κάνει μια σπάνια παραδοχή αδυναμίας. Βεβαίως ντύνει τη δήλωσή του με τη γνωστή ρητορική περί «τρομοκρατικών επιθέσεων» και υπόσχεται ότι θα εγγυηθεί την ασφάλεια της χώρας. Όμως η ανάγκη να δώσει εγγυήσεις δείχνει ακριβώς ότι η ασφάλεια δεν θεωρείται πλέον αυτονόητη.
Ακόμη πιο αποκαλυπτικό είναι ότι η Μόσχα εξετάζει μέτρα όπως περιορισμούς στις εξαγωγές ντίζελ και αξιοποίηση αποθεμάτων. Μια χώρα που οικοδόμησε μεγάλο μέρος της διεθνούς ισχύος της πάνω στους υδρογονάνθρακες, τώρα αναγκάζεται να ασχολείται με το αν θα υπάρχουν επαρκή καύσιμα στην εσωτερική αγορά.
Η πολιτική πίεση μεγαλώνει
Η χρονική συγκυρία δεν είναι αδιάφορη. Οι δηλώσεις έγιναν σε κομματικό περιβάλλον, μπροστά στην Ενωμένη Ρωσία, και ενώ το Κρεμλίνο θέλει να εκπέμψει εικόνα σταθερότητας. Αλλά η σταθερότητα δοκιμάζεται όταν οι πολίτες βλέπουν ελλείψεις, ουρές και περιορισμούς.
Ο Πούτιν δεν καταρρέει. Αυτό θα ήταν βιαστικό συμπέρασμα. Παραμένει ο απόλυτος κυρίαρχος του ρωσικού πολιτικού συστήματος. Όμως φαίνεται πια να πιέζεται σε ένα πεδίο που αγγίζει ευθέως την κοινωνία και την οικονομία. Και αυτό είναι το νέο στοιχείο.
Ο πόλεμος δεν μένει πια μακριά από τη ρωσική ενδοχώρα. Μπαίνει στα διυλιστήρια, στις μεταφορές, στον αγροτικό τομέα, στα πρατήρια. Και κάθε φορά που ο Ρώσος πολίτης περιμένει στην ουρά για καύσιμα, το αφήγημα του Κρεμλίνου περί απόλυτου ελέγχου δέχεται ακόμη ένα πλήγμα.
Γι’ αυτό και η παραδοχή Πούτιν έχει βαρύτητα. Δεν είναι απλώς μια δήλωση για ελλείψεις καυσίμων. Είναι η εικόνα ενός ηγέτη που αναγκάζεται να εξηγήσει στους πολίτες του ότι ο πόλεμος που ξεκίνησε ο ίδιος επιστρέφει τώρα στο εσωτερικό της Ρωσίας.
