Ένα από τα τελευταία «καταφύγια» παγετώνων στον πλανήτη φαίνεται πως άρχισε τελικά να υποκύπτει στην κλιματική κρίση. Οι παγετώνες των βουνών Παμίρ στην κεντρική Ασία, γνωστών και ως «η Στέγη του Κόσμου», παρουσίασαν το 2025 πρωτοφανή τήξη πάγου, προκαλώντας ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα.
Για δεκαετίες, ενώ οι παγετώνες σε ολόκληρο τον κόσμο συρρικνώνονταν λόγω της αύξησης της θερμοκρασίας, η περιοχή Παμίρ–Καρακορούμ παρέμενε μια σπάνια εξαίρεση. Από τη δεκαετία του 1970 έως και τις αρχές του 21ου αιώνα, οι παγετώνες στα δυτικά βουνά Κουνλούν, στα Καρακορούμ και στα ανατολικά Παμίρ είτε διατηρούσαν τη μάζα τους είτε εμφάνιζαν μικρή ανάπτυξη.
Στο επίκεντρο της νέας έρευνας βρίσκεται ο παγετώνας Kangxiwa, μήκους περίπου 3 χιλιομέτρων, στην Αυτόνομη Περιφέρεια Σιντζιάνγκ Ουιγούρων της Κίνας. Ο παγετώνας βρίσκεται στην ανατολική οροσειρά Παμίρ και το υψηλότερο σημείο του φτάνει τα 5.350 μέτρα υψόμετρο.
Ο Fan Yu από την Κινεζική Ακαδημία Επιστημών και η ομάδα του παρακολουθούν τον Kangxiwa εδώ και χρόνια. Μέχρι το 2022, οι μεταβολές στη μάζα του πάγου θεωρούνταν σχετικά φυσιολογικές, καθώς υπήρχαν μικρές απώλειες αλλά και περίοδοι ήπιας ανάκαμψης.
Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια η κατάσταση άλλαξε δραματικά. Σύμφωνα με τα στοιχεία των ερευνητών, το 2025 σημειώθηκε η μεγαλύτερη απώλεια πάγου που έχει καταγραφεί ποτέ στον παγετώνα. Η απώλεια αντιστοιχεί σε 1,5 μέτρο νερού σε ολόκληρη την επιφάνειά του ποσότητα πάνω από τέσσερις φορές μεγαλύτερη από τον μέσο όρο της περιόδου 2011–2024.
Η ακραία τήξη δεν περιορίστηκε μόνο στον Kangxiwa, αλλά καταγράφηκε και σε άλλους παγετώνες της περιοχής Παμίρ. Οι επιστήμονες αποδίδουν το φαινόμενο στις εξαιρετικά υψηλές θερμοκρασίες που επικράτησαν το 2025. Σε αντίθεση με προηγούμενες χρονιές, όπου οι περίοδοι έντονης ζέστης διαρκούσαν συνήθως έναν μήνα, φέτος οι υψηλές θερμοκρασίες παρέμειναν σε όλη τη διάρκεια της περιόδου τήξης.
Τα νέα δεδομένα ενισχύουν τον φόβο ότι ακόμη και η περιοχή Παμίρ–Καρακορούμ, που μέχρι σήμερα θεωρούνταν ανθεκτική στην υπερθέρμανση του πλανήτη, δεν μπορεί πλέον να αποφύγει τις συνέπειες της κλιματικής αλλαγής. Οι ερευνητές προειδοποιούν ότι παρόμοια ακραία καιρικά φαινόμενα ενδέχεται να επιταχύνουν ακόμη περισσότερο την απώλεια πάγου τα επόμενα χρόνια.
Ο Shaun Eaves από το Πανεπιστήμιο Victoria του Ουέλινγκτον στη Νέα Ζηλανδία σημείωσε ότι τα αποτελέσματα συμβαδίζουν με τις επιστημονικές προβλέψεις σύμφωνα με τις οποίες η ανθρωπογενής κλιματική αλλαγή αυξάνει την πιθανότητα εμφάνισης ακραίων θερμών περιόδων που προκαλούν έντονη τήξη παγετώνων.
Παρόλα αυτά, ο ίδιος επισημαίνει ότι είναι ακόμη νωρίς για να θεωρηθεί πως η εξέλιξη αυτή είναι οριστική ή μη αναστρέψιμη. Όπως εξηγεί, οι συστηματικές μετρήσεις στον παγετώνα Kangxiwa πραγματοποιούνται μόνο από το 2011, γεγονός που δυσκολεύει τη σύγκριση του 2025 με παλαιότερες ιστορικές περιόδους.
Με πληροφορίες από το New Scientist / Advances in Climate Change Research
