Η τρέχουσα χρονιά είναι «καταστροφική» για τους ελβετικούς παγετώνες, με τον ετήσιο απολογισμό της απώλειας του όγκου τους να είναι η δεύτερη χειρότερη από το 2020, αυξάνοντας σχεδόν στο 20% την απώλεια του όγκου τους μέσα σε πέντε χρόνια, αποκαλύπτει έκθεση που δίνεται στη δημοσιότητα σήμερα.
Σύμφωνα με τα δεδομένα που δημοσιοποιεί το δίκτυο παρακολούθησης των παγετώνων της Ελβετίας (GLAMOS), χάθηκε ακόμη 5,5% του όγκου τους αυτή τη χρονιά, έπειτα από το θερμότερο καλοκαίρι στα χρονικά κι έναν χειμώνα συγκριτικά φτωχό σε χιονοπτώσεις.
Οι δε επιστήονες, προειδοποιούν ότι μια τόσο ραγδαία τήξη δεν προκαλεί πλέον έκπληξη, δεδομένου του ρυθμού της κλιματικής αλλαγής, ωστόσο θα μπορούσε να απειλήσει τα αποθέματα νερού για τη γεωργία, την υδροηλεκτρική ενέργεια και τις μεταφορές κατά τις επόμενες δεκαετίες.
Πρόκειται για τη μεγαλύτερη απώλεια όγκου των παγετώνων από το 1950.
Πάνω σε παγετώνα, σε ύψος σχεδόν 3.000 μέτρων, ο Ματίας Χους, ο επικεφαλής του GLAMOS, παρατηρεί με εμφανή θλίψη το τοπίο: «αυτός ο παγετώνας οδεύει να εξαφανιστεί (…) Μπορεί να μην υπάρχει καθόλου πάγος εδώ σε δέκα ως δεκαπέντε χρόνια».
Αποσύρει αλουμινένια βέργα τεσσάρων μέτρων που είχε εγκαταστήσει το GLAMOS στον παγετώνα. Στα τέλη Ιουλίου, μετά βίας διακρινόταν στην επιφάνεια. Σήμερα, το διακριτό τμήμα της ξεπερνά τα τρία μέτρα.
«Δεν εκπλησσόμαστε, γνωρίζουμε πόσο γρήγορα λιώνουν οι παγετώνες. Αλλά το να βλέπεις αυτά τα βουνά χωρίς χιόνι, γυμνά (…) είναι αληθινά κάτι άλλο, είναι απίστευτο», σχολιάζει ο επιστήμονας.
Μεταξύ του 2022 και του 2026, οι ελβετικοί παγετώνες έλιωσαν με ρυθμό ταχύτερο από όλη την προηγούμενη πενταετία, έχασαν το 20% του όγκου τους από το 2021.
Και η τήξη τους επιταχύνεται: τα χρόνια του 1990 χάθηκε το 10% του όγκου του πάγου, τη δεκαετία 2016-2026 χάθηκε το 27%, δείχνουν μετρήσεις σε περίπου είκοσι παγετώνες, που θεωρούνται αντιπροσωπευτικοί για το σύνολο των σχεδόν 1.300 που μετρά ακόμη η Ελβετία.
«Καμιά πιθανότητα επιβίωσης»
Η αύξηση της θερμοκρασίας στη χώρα είναι διπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο, σύμφωνα με τη MétéoSuisse, την ελβετική μετεωρολογική υπηρεσία.
Οι μήνες από τον Ιούνιο ως τον Αύγουστο ήταν οι πιο θερμοί στα χρονικά, από την έναρξη των καταγραφών το 1864. Η θερμοκρασία κατέρριψε το ρεκόρ του καλοκαιριού του 2023, όταν η χώρα δοκιμάστηκε από καύσωνα.
«Το μελλοντικό καλοκαίρι σ’ έναν κόσμο στους +3 βαθμούς θα είναι περίπου 3,6° Κελσίου πιο ζεστό από την περίοδο αναφοράς 1991-2020. Κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού του 2026, η διαφορά ανήλθε σε 3,4° Κελσίου», τόνισε η MétéoSuisse, προσθέτοντας πως «το καλοκαίρι του 2026 θα είναι ο μέσος όρος» αν επιβεβαιωθεί η πρόβλεψη για αύξηση της θερμοκρασίας κατά 3 βαθμούς Κελσίου στον πλανήτη.
Στα ελβετικά βουνά, οι μετρήσεις είναι τρομακτικές.
Το χιόνι που προστάτευε τους παγετώνες είχε ήδη λιώσει από τον Ιούνιο κι είχε εξαφανιστεί τον Σεπτέμβριο, ακόμη και σε υψόμετρο 3.500 μέτρων.
«Σε τέτοιες συνθήκες, οι αλπικοί παγετώνες δεν έχουν καμιά πιθανότητα επιβίωσης μακροπρόθεσμα», προειδοποιεί το GLAMOS.
Εξαιτίας της μεγάλης τήξης φέτος, οι ερευνητές χρειάστηκε να εγκαταστήσουν ξανά πασσάλους μέτρησης, ακόμη και σε υψηλότερα σημεία, καθώς ο πάγος γύρω τους απλά έλιωσε.
Το μέσο πάχος του πάγου σε κάποιους από τους παγετώνες μειώθηκε από 2,5 ως 4 μέτρα, ενώ σε κάποιες από τις λεγόμενες «γλώσσες» των παγετώνων η συρρίκνωση έφτασε ακόμα και τα 10 μέτρα το καλοκαίρι.
Αν και οι θερμοκρασίες ήταν πιο υψηλές φέτος, πάντως, οι απώλειες δεν ξεπέρασαν εκείνες του 2022, καθώς πολλοί από τους παγετώνες είχαν καλυφθεί από λίγο περισσότερο χιόνι απ’ ό,τι πριν από τέσσερα χρόνια.
Επιπλέον, έφτασε λιγότερη σκόνη από τη Σαχάρα, κι ο πάγος αντανακλούσε το ηλιακό φως περισσότερο, κάτι που έστειλε την ενέργεια αυτή στην ατμόσφαιρα, δεν την απορρόφησε το χιόνι.
Ωστόσο, τέσσερις παγετώνες υπέστησαν φέτος τη μεγαλύτερη τήξη παρά ποτέ, ιδίως αυτός του Ρον, από τους πιο εμβληματικούς, και αυτός του Αλέτς — ο μεγαλύτερος των Άλπεων.
Καθώς οι παγετώνες λιώνουν, οι επιστήμονες ανησυχούν για τη μελλοντική διαθεσιμότητα υδάτινων πόρων.
Μεταξύ του Ιουλίου και του Σεπτεμβρίου, οι παγετώνες απώλεσαν συνολικά κάπου 2,2 τρισεκατομμύρια λίτρα νερού, επισημαίνει δελτίο Τύπου που συνοδεύει την έκθεση.
«Είναι δύσκολο να το φανταστούμε»: η ποσότητα αυτή «είναι τετραπλάσια από την ετήσια κατανάλωση νερού των ελβετικών νοικοκυριών», συνοψίζει ο κ. Χους.
