Η μεγάλη πτώση στη Wall Street και η αναταραχή που πέρασε στα ασιατικά χρηματιστήρια έφεραν ξανά στο προσκήνιο τον φόβο μιας ευρύτερης διόρθωσης. Ο Ντόναλντ Τραμπ απέδωσε την πτώση στην εκλογική νίκη των Δημοκρατικών, όμως τα διεθνή μέσα περιγράφουν μια πιο σύνθετη εικόνα: οι πολιτικές εξελίξεις λειτούργησαν ως καταλύτης σε μια αγορά ήδη ευάλωτη από τις υψηλές αποτιμήσεις των εταιρειών τεχνητής νοημοσύνης, τις αμφιβολίες για την απόδοση των τεράστιων επενδύσεων σε data centers και την αβεβαιότητα για τα επιτόκια.
Για την ενέργεια, η αντίδραση είναι διαφορετική. Το πετρέλαιο υποχώρησε απότομα μέσα στην εβδομάδα, καθώς οι επενδυτές πόνταραν ότι οι εκλογικοί συσχετισμοί στις ΗΠΑ μπορεί να ανοίξουν δρόμο για αποκλιμάκωση της σύγκρουσης με το Ιράν. Ωστόσο, οι επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια και ο κίνδυνος για τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ επανέφεραν γρήγορα το ασφάλιστρο κινδύνου. Το φυσικό αέριο στην Ευρώπη παραμένει ακριβό, με τις περιορισμένες ροές LNG από τη Μέση Ανατολή και τα χαμηλότερα από τα συνηθισμένα αποθέματα να κρατούν την αγορά σε επιφυλακή.
Γιατί βούτηξε η Wall Street
Στη συνεδρίαση της Πέμπτης 5 Νοεμβρίου, ο S&P 500 έχασε 4,4%, ο Nasdaq 5,5% και ο Dow Jones 3,4%. Ο Nasdaq βρέθηκε περισσότερο από 10% κάτω από το πρόσφατο υψηλό του, περνώντας σε περιοχή διόρθωσης. Οι απώλειες συγκεντρώθηκαν στις μετοχές που συνδέονται με τα μικροτσίπ, τα κέντρα δεδομένων και τις υποδομές τεχνητής νοημοσύνης. Η Nvidia υποχώρησε 9,3% και η AMD 17,3%, σύμφωνα με το Associated Press.
Η νίκη των Δημοκρατικών και ο έλεγχος και των δύο σωμάτων του Κογκρέσου αύξησαν την ανησυχία ότι θα επιδιωχθούν αυστηρότεροι κανόνες ή καθυστερήσεις για νέα κέντρα δεδομένων. Οι επενδυτές φοβούνται ότι μια αλλαγή πολιτικής μπορεί να περιορίσει τον ρυθμό των επενδύσεων στην τεχνητή νοημοσύνη, αλλά η πτώση δεν εξηγείται μόνο από την πολιτική. Αναλυτές που επικαλούνται Reuters, AP και Bloomberg αναφέρουν επίσης υπερβολικά υψηλές προσδοκίες κερδοφορίας, ακριβό δανεισμό, συσσώρευση θέσεων στις ίδιες τεχνολογικές μετοχές και απότομη έξοδο από το λεγόμενο AI trade.
Η αντίδραση στην Ασία επιβεβαίωσε ότι οι αγορές έχουν γίνει ιδιαίτερα ευαίσθητες στις μετοχές ημιαγωγών. Ο Kospi της Νότιας Κορέας υποχώρησε πάνω από 8% ενδοσυνεδριακά και οι συναλλαγές διακόπηκαν προσωρινά, ενώ ο Nikkei στην Ιαπωνία κατέγραφε απώλειες κοντά στο 6% σε μέρος της συνεδρίασης. Οι δείκτες μετακινήθηκαν μέσα στην ημέρα, γι’ αυτό τα ποσοστά αυτά αποτυπώνουν την πρωινή εικόνα και όχι απαραίτητα το τελικό κλείσιμο.
Πετρέλαιο: πτώση εβδομάδας, αλλά όχι ηρεμία
Τα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Παρασκευής 6 Νοεμβρίου έδειξαν το Brent Ιανουαρίου στα 99,86 δολάρια το βαρέλι και το αμερικανικό WTI στα 91,62 δολάρια, με ημερήσια άνοδο μετά την ανάκαμψη από τα χαμηλά της εβδομάδας. Παρά το ανοδικό γύρισμα, και τα δύο συμβόλαια κινούνταν προς εβδομαδιαία πτώση περίπου 12%, σύμφωνα με το Reuters. Η κίνηση δείχνει πόσο γρήγορα εναλλάσσονται στην αγορά οι προσδοκίες για ειρήνευση και ο φόβος διακοπής των προμηθειών.
Η βραχυπρόθεσμη πορεία του πετρελαίου θα εξαρτηθεί κυρίως από τρεις παράγοντες: αν θα υπάρξει διπλωματική αποκλιμάκωση μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν, αν θα συνεχιστούν οι επιθέσεις σε πλοία στον Περσικό Κόλπο και πόσο θα περιοριστεί η διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ. Η αγορά μπορεί να κινηθεί χαμηλότερα αν αποκατασταθούν οι ροές και περιοριστεί το γεωπολιτικό ασφάλιστρο. Αντίθετα, ένα νέο πλήγμα σε ενεργειακές εγκαταστάσεις ή στη ναυσιπλοΐα μπορεί να ανατρέψει γρήγορα την πτώση. Γι’ αυτό η υποχώρηση της εβδομάδας δεν ισοδυναμεί με βεβαιότητα για φθηνότερα καύσιμα.
Ασία: Βουτιά έως 9%, αναστολή συναλλαγών στη Νότια Κορέα, προς bearmarket το Τόκιο
Στο επίκεντρο των πιέσεων βρίσκεται η Ασία, όπου οι χρηματιστηριακές αγορές ακολουθούν τη χθεσινή κατρακύλα της Wall Street, με τις εταιρείες ημιαγωγών να δέχονται τις ισχυρότερες πιέσεις.
Στην Ιαπωνία, ο Nikkei 225 υποχώρησε ενδοσυνεδριακά έως 7,1%, αγγίζοντας τις 56.745,81 μονάδες, προτού περιορίσει μέρος των απωλειών του. Στο διάλειμμα της συνεδρίασης βρισκόταν στις 57.858,61 μονάδες, με πτώση 5,27% ή 3.219 μονάδων. Η απόσταση του δείκτη από το υψηλό του Ιουνίου έφτασε προσωρινά το 20%, φέρνοντάς τον στα όρια μιας τεχνικής bear market.
Τραμπ: «Δεν έφταιγαν οι Ρεπουμπλικανοί, αλλά οι Δημοκρατικοί»
Ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, επέλεξε να συνδέσει ευθέως τη χρηματιστηριακή πτώση με το αποτέλεσμα των εκλογών της 3ης Νοεμβρίου, κατά τις οποίες οι Δημοκρατικοί εξασφάλισαν τον έλεγχο τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων όσο και της Γερουσίας.
Σε ανάρτησή του στο Truth Social, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι αγορές υπέστησαν μία από τις χειρότερες συνεδριάσεις στην ιστορία τους εξαιτίας της εκλογικής επικράτησης των αντιπάλων του.
Φυσικό αέριο και ηλεκτρικό ρεύμα στην Ευρώπη
Στο ολλανδικό χρηματιστήριο TTF, το βασικό ευρωπαϊκό συμβόλαιο φυσικού αερίου κινήθηκε γύρω στα 90-92 ευρώ ανά μεγαβατώρα στις 5 και 6 Νοεμβρίου. Είχε προηγουμένως αγγίξει τα 100 ευρώ, για πρώτη φορά από την ενεργειακή κρίση του 2022. Παρότι η τιμή έχει απομακρυνθεί από το πρόσφατο υψηλό, παραμένει πολύ πάνω από τα επίπεδα πριν από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
Το Reuters επισημαίνει δύο αντίρροπες δυνάμεις για τον χειμώνα. Από τη μία, οι ευρωπαϊκές αποθήκες βρίσκονται περίπου στο 75% της χωρητικότητάς τους, έναντι ιστορικού μέσου όρου περίπου 91%, ενώ οι εξαγωγές LNG του Κατάρ μειώθηκαν κατά 65% στο πρώτο εννεάμηνο του 2026 σε σύγκριση με πέρυσι. Από την άλλη, οι προβλέψεις για ηπιότερο χειμώνα στην Ανατολική Ασία θα μπορούσαν να περιορίσουν τον ανταγωνισμό για φορτία LNG και να απελευθερώσουν ποσότητες για την Ευρώπη. Η έκβαση θα κριθεί από τον καιρό, τις ροές LNG και την κατάσταση στη Μέση Ανατολή.
Όταν ακριβαίνει το φυσικό αέριο, αυξάνεται και ο κίνδυνος για την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, επειδή οι μονάδες αερίου συχνά καθορίζουν την οριακή τιμή σε ώρες υψηλής ζήτησης. Στην Ελλάδα, η χονδρεμπορική τιμή ρεύματος ανέβηκε τον Οκτώβριο και τα πράσινα οικιακά τιμολόγια του Νοεμβρίου παρουσίασαν μεγάλες αποκλίσεις ανά προμηθευτή. Η ΔΕΗ ανακοίνωσε πράσινη χρέωση 0,169 ευρώ ανά κιλοβατώρα, ενώ άλλοι πάροχοι διαμόρφωσαν υψηλότερες τιμές. Πρόκειται για μηνιαία τιμολόγια και όχι για ενιαία τιμή που πληρώνουν όλοι οι καταναλωτές.
Τι σημαίνει για την Ελλάδα
Για την Ελλάδα, η διεθνής άνοδος του πετρελαίου μεταφέρεται με καθυστέρηση στην αντλία, καθώς μεσολαβούν η ισοτιμία ευρώ-δολαρίου, τα αποθέματα, τα περιθώρια διύλισης, οι φόροι και η εμπορική πολιτική. Στο τελευταίο ευρωπαϊκό δελτίο τιμών, με στοιχεία της εβδομάδας που άρχισε στις 2 Νοεμβρίου, η αμόλυβδη 95 οκτανίων βρισκόταν περίπου στα 2,125 ευρώ το λίτρο και το ντίζελ στα 2,139 ευρώ. Το ημερήσιο δελτίο του ελληνικού Παρατηρητηρίου για τις 4 Νοεμβρίου κατέγραφε μέση τιμή πετρελαίου θέρμανσης περίπου 1,559 ευρώ το λίτρο.
Η κυβέρνηση έχει παρατείνει έως τις 15 Νοεμβρίου τις επιδοτήσεις στα καύσιμα: 10 λεπτά ανά λίτρο στην αμόλυβδη, 20 λεπτά στο ντίζελ και 40 λεπτά στο πετρέλαιο θέρμανσης, σύμφωνα με τα δημοσιεύματα για την απόφαση. Η στήριξη περιορίζει προσωρινά την τελική επιβάρυνση, δεν αλλάζει όμως την έκθεση της χώρας στις διεθνείς τιμές. Η αυξημένη εξάρτηση από εισαγόμενο LNG σημαίνει ότι η ελληνική αγορά αερίου επηρεάζεται από τις τιμές spot και από τον ανταγωνισμό για διαθέσιμα φορτία, παράλληλα με τον ρόλο της Ελλάδας ως πύλης εφοδιασμού για τη Νοτιοανατολική Ευρώπη.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προβλέπει για το 2026 ανάπτυξη 1,8% στην Ελλάδα και πληθωρισμό 3,7%, με την ενεργειακή ακρίβεια να πιέζει το πραγματικό εισόδημα των νοικοκυριών και την κατανάλωση. Αν το πετρέλαιο σταθεροποιηθεί χαμηλότερα και εξομαλυνθούν οι ροές φυσικού αερίου, θα περιοριστεί μέρος της πίεσης. Αν όμως το αέριο παραμείνει ακριβό και ο χειμώνας αυξήσει τη ζήτηση, η επιβάρυνση μπορεί να περάσει από τα καύσιμα στους λογαριασμούς, στις μεταφορές και στα προϊόντα.
Οι προοπτικές των αγορών
Οι επόμενες συνεδριάσεις θα δείξουν αν η πτώση της Wall Street είναι μια βίαιη διόρθωση στις υπερτιμημένες μετοχές τεχνολογίας ή η αρχή ευρύτερης αποστροφής από το ρίσκο. Οι επενδυτές θα παρακολουθούν τις δηλώσεις της νέας πλειοψηφίας στο Κογκρέσο για την τεχνητή νοημοσύνη και τα data centers, τα εταιρικά αποτελέσματα, τα στοιχεία απασχόλησης και τις προσδοκίες για τα επιτόκια. Στην ενέργεια, οι διπλωματικές κινήσεις και η ασφάλεια του Ορμούζ θα μετρούν περισσότερο από τις πολιτικές αντιπαραθέσεις για το ποιος ευθύνεται για τη χρηματιστηριακή πτώση. Για την Ελλάδα, το κρίσιμο ερώτημα είναι αν η αποκλιμάκωση του αργού θα διαρκέσει αρκετά ώστε να αντισταθμίσει το ακριβό φυσικό αέριο και τις ήδη αυξημένες τιμές ρεύματος.
