Στις 18 Ιουλίου ένα μοντέλο της Anthropic έστειλε μια φόρμα στην αστυνομία της Φιλαδέλφειας για ανεξιχνίαστους φόνους. Δήλωσε ότι ίσως έχει πληροφορίες για μια δολοφονία. Δεν είχε. Η καταγγελία χάθηκε στα ανεπιθύμητα. Η εταιρεία το εντόπισε στις 28 Σεπτεμβρίου και ενημέρωσε την αστυνομία στις 8 Οκτωβρίου.
Το πρόβλημα εδώ δεν είναι απλά το λάθος του μοντέλου αλλά κυρίως το γεγονός ότι η δοκιμή σχεδιάστηκε, εκτελέστηκε και ελέγχθηκε μέσα σε μια ιδιωτική εταιρεία, και το μάθαμε μόνο επειδή εκείνη επέλεξε να το πει, δυόμισι μήνες μετά. Η τεχνολογία που θα αλλάξει τους όρους εργασίας, την υγεία και την εκπαίδευσή μας ελέγχεται από ελάχιστες εταιρείες.
Η στρατηγική των μνημονίων
Η ελληνική κυβέρνηση απαντά με μνημόνια. Τον Σεπτέμβριο του 2025 ο πρωθυπουργός υπέγραψε το «OpenAI for Greece»: ChatGPT Edu σε 20 λύκεια και πιστώσεις της OpenAI για νεοφυείς επιχειρήσεις. Τον Νοέμβριο ακολούθησε συμφωνία με τη Mistral για τη δημόσια διοίκηση. Τον Φεβρουάριο του 2026 το υπουργείο Εσωτερικών ανανέωσε τη συνεργασία του με την Google για την εκπαίδευση δημοσίων υπαλλήλων. Τον Απρίλιο το υπουργείο Παιδείας ανέθεσε στη Microsoft βοηθό ΤΝ για το Ψηφιακό Φροντιστήριο. Στο μεταξύ, η Αττική γεμίζει ιδιωτικά data centers.
Το κοινό τους σημείο είναι ότι το κράτος γίνεται πελάτης και βιτρίνα. Οι μαθητές μαθαίνουν τα εργαλεία ενός προμηθευτή, οι υπάλληλοι εκπαιδεύονται από άλλον. Είκοσι δύο φορείς της κοινωνίας των πολιτών χρειάστηκε να ρωτήσουν δημόσια αν υπάρχει καν σύμβαση επεξεργασίας δεδομένων για τα σχολεία.
Τι σημαίνει τεχνητή νοημοσύνη στα χέρια των πολλών
Πρώτο, έρευνα. Ένα Εθνικό Ινστιτούτο ΤΝ με εγγυημένη χρηματοδότηση, ώστε ο ΔΑΙΔΑΛΟΣ και το PHAROS να γίνουν ικανότητα και όχι μηχανές με ημερομηνία λήξης. Δημόσια ανοιχτά μοντέλα για υγεία, εκπαίδευση, ενέργεια, δημόσια διοίκηση. Και όχι μόνο μαθηματικοί και μηχανικοί. Η Φιλαδέλφεια δείχνει ότι τα δύσκολα ερωτήματα είναι νομικά, κοινωνικά και φιλοσοφικά. Ερευνητές των κοινωνικών, νομικών και ανθρωπιστικών επιστημών ανήκουν στον πυρήνα της έρευνας.
Δεύτερο, υποδομές με σχέδιο. Τα αιτήματα για κέντρα δεδομένων φτάνουν τα 3 GW, πάνω από το 70% στην Αττική, με κορεσμένο δίκτυο και λειψυδρία. Χρειαζόμαστε Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο: ζώνες με βάση το ρεύμα και το νερό, μηδενική μετακύλιση κόστους, τηλεθέρμανση για τις τοπικές κοινωνίες. Και ένα δημόσιο υπολογιστικό μέρισμα για τα πανεπιστήμια, το ΕΣΥ, τους δήμους και τις μικρές επιχειρήσεις.
Τρίτο, ανάπτυξη που μοιράζεται. Η ΤΝ εξοικονομεί ήδη 3% έως 5% του χρόνου εργασίας, χρόνο που δεν γίνεται ούτε μισθός ούτε λιγότερες ώρες. Η στήριξη των επιχειρήσεων πρέπει να έχει όρο: όχι μείωση προσωπικού και μισθών, και οι εργαζόμενοι να έχουν λόγο πριν παρθεί η απόφαση για αυτοματοποίηση. Ανεξάρτητα περιφερειακά κέντρα να βοηθάνε τις επιχειρήσεις να αποφασίσουν τι χρειάζονται, και όχι τι πουλάει ο προμηθευτής. Και καμία απόφαση για τη ζωή ενός ανθρώπου χωρίς άνθρωπο.
Όχι τύχη, θεσμοί
Στη Φιλαδέλφεια, η ψεύτικη καταγγελία χάθηκε στα ανεπιθύμητα από τύχη. Μια χώρα δεν μπορεί να στηρίζεται στην τύχη, ούτε στα μνημόνια. Η τεχνητή νοημοσύνη χτίστηκε με δημόσια έρευνα και με τα δεδομένα όλων μας. Ήρθε η ώρα να επιστρέψει εκεί από όπου ξεκίνησε.
Βαγγέλης Κανούλας
Καθηγητής Τεχνητής Νοημοσύνης Πανεπιστημίου Άμστερνταμ, Μέλος του Εθνικού Συμβουλίου της ΕΛΑΣ, και συντονιστής της Ομάδας Τεχνητής Νοημοσύνης και Δεδομένων.
