Τα βερίκοκα αποτελούν το νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ του Ερεβάν και της Μόσχας, η οποία επέβαλε κυρώσεις και απαγορεύσεις στις εισαγωγές αρμενικών αγαθών, συμπεριλαμβανομένων των φρούτων, των λαχανικών και των λουλουδιών.
Το ρωσικό «μπλόκο» στις εισαγωγές αρμενικών αγαθών
Το Κρεμλίνο επικαλείται υγειονομικούς λόγους, χωρίς να διευκρινίζει τι ακριβώς εννοεί, αλλά εικάζεται ότι η κίνηση αυτή αποτελεί έναν ακόμη τρόπο άσκησης πίεσης στον Αρμένιο πρωθυπουργό Νικόλ Πασινιάν, ο οποίος απομακρύνεται σταθερά από τη ρωσική επιρροή, επιδιώκοντας μια ευρωπαϊκή πορεία.
Τις συνέπειες της απόφασης τις βιώνουν οι ίδιοι οι αγρότες, που βλέπουν τον κόπο μιας ολόκληρης ζωής να πλήττεται. «Το βερίκοκο είναι σύμβολο της Αρμενίας. Το βερίκοκο είναι το θαύμα των θαυμάτων», δηλώνει συγκινημένος ένας 75χρονος αγρότρης στο AFP. O ίδιος ζει στο χωριό Βοσκετάπ, κοντά στο όρος Αραράτ, στην άλλη πλευρά των συνόρων με την Τουρκία.
Καλλιεργούμενα για χιλιετίες, τα περίφημα βερίκοκα της Αρμενίας ήταν γνωστά στους αρχαίους Ρωμαίους ως το «αρμενικό μήλο». Πριν από την απαγόρευση, η συντριπτική πλειονότητα των εξαγωγών κατευθυνόταν στη Ρωσία. Ειδικότερα, η Αρμενία εξήγαγε νωπά φρούτα, λαχανικά και λουλούδια αξίας σχεδόν 200 εκατομμυρίων δολαρίων το 2025, με το 93,3% να κατευθύνεται στη Ρωσία, όπως αναφέρει ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας, Μαρτίν Γκαλστιάν.
Εκτός από τα βερίκοκα, η Ρωσία έχει επίσης επιβάλει περιορισμούς στα αρμενικά ψάρια, στο φημισμένο μεταλλικό νερό Τζερμούκ (Jermuk), στο κρασί και το κονιάκ, μία κίνηση που έχει δυσανεσχετήσει τους αγρότες, σαν τον Καζαριάν που εκτιμά ότι η Μόσχα τιμωρεί τους απλούς ανθρώπους για την ευρωπαϊκή πορεία της κυβέρνησης, παρά τους ισχυρισμούς της Ρωσίας περί «ιστορικής φιλίας».
«Αυτό δεν στρέφεται κατά του Πασινιάν ή της ηγεσίας, στρέφεται κατά του λαού μας. Δεν μπορούμε να το συγχωρήσουμε», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Το κόμμα του Πασινιάν κέρδισε τις εκλογές της 7ης Ιουνίου — παρά τις έντονες πιέσεις και τις κατηγορίες για παρεμβάσεις από τη Μόσχα. Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν δεν έχει στείλει μέχρι στιγμής επίσημα συγχαρητήρια, ενώ η Μόσχα έχει προβάλει έντονα τις φερόμενες παραβιάσεις στην ψηφοφορία.
Οι σχέσεις με τη Ρωσία στο σύγχρονο γεωπολιτικό σκηνικό
Η πρώην σοβιετική Αρμενία διατηρεί ιστορικούς δεσμούς με τη Μόσχα — είναι μέλος της υπό τη Ρωσία Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης και φιλοξενεί μια ρωσική στρατιωτική βάση.
Ωστόσο, ο Πασινιάν έχει επιδιώξει να μειώσει την εξάρτηση του Ερεβάν από τη Μόσχα, λόγω της απάθειας που έδειξε για το πόλεμο του Ναγκόρνο – Καραμπάχ. Παράλληλα, εμβαθύνει τους δεσμούς της με την Ευρωπαϊκή Ένωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες και έχει θέσει τη χώρα σε τροχιά για μια πιθανή ενταξιακή πορεία στην ΕΕ.
Για να υπερκεράσει το πρόβλημα που προκαλείται από τη διαταραχή των σχέσεων με τη Ρωσία, η αρμενική κυβέρνηση ενέκρινε τη στήριξη των αγροτών, συμπεριλαμβανομένων των επιδοτήσεων για εξαγωγές θερμοκηπίων, ενώ αποφάσισε να αποζημιώσει τους δασμούς για νωπά φρούτα, λαχανικά και λουλούδια που εξάγονται προς την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει υποσχεθεί περισσότερα από 50 εκατομμύρια ευρώ σε άμεση βοήθεια, μαζί με μέτρα που παρέχουν σε σχεδόν το 80% των αρμενικών εξαγωγών πρόσβαση χωρίς δασμούς στην ενιαία αγορά των 450 εκατομμυρίων καταναλωτών της ΕΕ.
Η οικονομία της Αρμενίας θα μπορούσε να συρρικνωθεί έως και κατά 2%, εάν οι εξαγωγείς δεν καταφέρουν να βρουν νέες αγορές, προειδοποίησε ο διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας. Ταυτόχρονα, ο οικονομικός αναλυτής Ασότ Αραμιάν δήλωσε ότι τα κυβερνητικά μέτρα και η βοήθεια της ΕΕ θα απαλύνουν το σοκ μόνο προσωρινά.
Ο καλλιεργητής βερίκοκων Καζαριάν είναι αισιόδοξος. Ιταλοί επενδυτές έχουν φυτέψει μεγάλους οπωρώνες σε ένα κοντινό χωριό και έχουν αρχίσει να κάνουν εξαγωγές πίσω στην πατρίδα τους. Ωστόσο, πολλοί αγρότες ανησυχούν για το τι θα κάνουν με τα φρούτα που μπορεί να μην έχουν πού να διατεθούν. Επομένως, το επόμενο στοίχημά τους είναι να επικεντρωθούν περισσότερο στην ποιότητα παρά στην απόδοση για να κερδίσουν μια θέση σε εναλλακτικές διατροφικές αγορές, καλύπτοντας το κενό που δημιούργησε η αγορά της Ρωσίας.
Ποια άλλα αγαθά στοχοποιούνται
Η ρωσική υπηρεσία προστασίας του καταναλωτή, Rospotrebnadzor, ανέστειλε την πώληση αρκετών αλκοολούχων προϊόντων που παράγονται από κορυφαίες αρμενικές εταιρείες. Στη λίστα των απαγορεύσεων περιλαμβάνονται προϊόντα των παραγωγών Vedi-Alco, Abovyan Brandy Factory και Shakhnazaryan Wine and Brandy House. Την ίδια «μοίρα» έχουν και οι ντομάτες, τα αγγούρια, οι πιπεριές, τα φρέσκα μυρωδικά και οι φράουλες προέλευσης ή αποστολής από την Αρμενία.
Στα απαγορευμένα φρούτα, προστέθηκαν τα κεράσια, τα βερίκοκα, τα δαμάσκηνα, τα ροδάκινα, τα νεκταρίνια και τα νωπά σταφύλια, αλλά και τα μηλοειδή, τα κηπευτικά και οι πατάτες (μήλα, αχλάδια, κυδώνια, μελιτζάνες, πατάτες, αποξηραμένα φρούτα).
Η Μόσχα απαγόρευσε ακόμα και τη διέλευση αυτών των προϊόντων μέσω Ρωσίας προς άλλες χώρες της Ευρασιατικής Οικονομικής Ένωσης.
Το «μπλόκο» επηρέασε και τον τομέα των εμφιαλωμένων νερών. Η Rospotrebnadzor σταμάτησε την πώληση του Jermuk, του εξαιρετικά δημοφιλούς αρμενικού μεταλλικού νερού, με επίσημη δικαιολογία τις «υπερβολικές συγκεντρώσεις διττανθρακικών ιόντων, χλωριδίων και θειικών αλάτων».
Τέλος, η Ρωσία προχώρησε σε σχεδόν καθολική αναστολή των εισαγωγών θαλασσινών, επιτρέποντας τη δραστηριότητα σε μόλις δύο από τις δεκάδες μονάδες επεξεργασίας της Αρμενίας.
Η απόφαση ελήφθη έπειτα από επιτόπιους ελέγχους που πραγματοποίησε η Rosselkhoznadzor σε αρμενικές εγκαταστάσεις και ιχθυοτροφεία εκτροφής πέστροφας (τους οποίους, ωστόσο, οι μισές από τις ελεγχόμενες εταιρείες αρνήθηκαν να υποστούν). Η ρωσική υπηρεσία κάλεσε την Αρμενία να αναστείλει άμεσα κάθε κτηνιατρική πιστοποίηση για αποστολές ζωντανών ψαριών και θαλασσινών προς τη Ρωσία για το σύνολο των αρμενικών επιχειρήσεων.
Με πληροφορίες από France 24, Moscow Times
