Ευρωπαϊκή Ένωση και Φιλιππίνες κατέληξαν σε ουσιαστική συμφωνία σε πολιτικό επίπεδο για Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου, λίγες ώρες μετά την τριμερή ΕΕ–Αυστραλίας στη Νέα Υόρκη και την έναρξη της νέας πρωτοβουλίας «Εταίροι για την Πολυμέρεια» (Partners for Multilateralism), με αρχικούς συνυπογράφοντες την ΕΕ, την Αυστραλία, τον Καναδά, την Ινδία, τη Βραζιλία, την Κένυα και τα Μπαρμπάντος.
Η εξέλιξη έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι Βρυξέλλες πυκνώνουν τις οικονομικές και στρατηγικές εταιρικές σχέσεις τους διεθνώς. Λίγες ώρες μετά την τριμερή με την Αυστραλία είχε στην ατζέντα εμπόριο, άμυνα, κρίσιμες πρώτες ύλες και οικονομική ασφάλεια, ενώ υπενθυμίζεται ότι μόλις την περασμένη εβδομάδα έχει προηγηθεί και η συζήτηση για βαθύτερους δεσμούς της ΕΕ με τον Καναδά.
Η ίδια η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συνέδεσε στη Νέα Υόρκη την επέκταση του δικτύου εμπορικών συμφωνιών της ΕΕ με την οικονομική ασφάλεια και την πολυμερή συνεργασία, επισημαίνοντας ότι οι συμφωνίες αυτές δεν αφορούν μόνο την ευημερία, αλλά αποτελούν και πλατφόρμα για κοινούς κανόνες, κοινά πρότυπα και συνεργασία σε ένα περισσότερο κατακερματισμένο διεθνές περιβάλλον.
Ο δρόμος προς την υπογραφή το 2027
Η συμφωνία με τις Φιλιππίνες ανοίγει πλέον τον δρόμο για την τελική ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων τους επόμενους μήνες.
Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής συνομίλησε με τον πρόεδρο των Φιλιππίνων Φερδινάνδο Μάρκος Τζούνιορ, τρία χρόνια μετά την επίσκεψή της στη Μανίλα το 2023, όταν οι δύο ηγέτες είχαν συμφωνήσει να επανεκκινήσουν τις διαπραγματεύσεις για τη Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου.
Την ουσιαστική συμφωνία ανακοίνωσαν, έπειτα από βιντεοκλήση, ο επίτροπος Εμπορίου και Οικονομικής Ασφάλειας Μάρος Σέφτσοβιτς και η υπουργός Εμπορίου και Βιομηχανίας των Φιλιππίνων Μαρία Κριστίνα Αλντεγκέρ-Ρόκε.
Δεν πρόκειται ακόμη για την τυπική ολοκλήρωση της συμφωνίας. ΕΕ και Φιλιππίνες θα οριστικοποιήσουν τις διαπραγματεύσεις στη βάση της πολιτικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε, καθορίζοντας τον τρόπο εφαρμογής της και κλείνοντας τις εναπομείνασες τεχνικές λεπτομέρειες.
Η φον ντερ Λάιεν δήλωσε ότι προσβλέπει να επιστρέψει στις Φιλιππίνες το 2027 για την υπογραφή της συμφωνίας.
Κατάργηση δασμών στο μεγαλύτερο μέρος του εμπορίου
Η FTA προβλέπει κατάργηση δασμών και από τις δύο πλευρές και βελτιωμένη αμοιβαία πρόσβαση στις αγορές.
Με πληθυσμό περίπου 113 εκατομμυρίων κατοίκων, οι Φιλιππίνες αποτελούν σημαντική αγορά για τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις. Η συμφωνία θα απελευθερώσει περισσότερο από το 94% των δασμολογικών γραμμών, καλύπτοντας πάνω από το 97% του διμερούς εμπορίου.
Οι βασικές βιομηχανικές εξαγωγές της ΕΕ προς τις Φιλιππίνες περιλαμβάνουν μηχανήματα και συσκευές, μεταφορικό εξοπλισμό, φάρμακα και ιατρικό εξοπλισμό.
Στον αγροδιατροφικό τομέα, οι σημαντικότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές περιλαμβάνουν προϊόντα κρέατος, όπως χοιρινό και πουλερικά, καθώς και γαλακτοκομικά προϊόντα και αλκοολούχα ποτά.
Ο Σέφτσοβιτς χαρακτήρισε τη συμφωνία «καλή είδηση για τους Ευρωπαίους αγρότες», επισημαίνοντας ότι έχουν επιτευχθεί δασμολογικές προτιμήσεις για προϊόντα ιδιαίτερου ευρωπαϊκού εξαγωγικού ενδιαφέροντος, όπως το χοιρινό κρέας.
Για πρώτη φορά ανοίγουν οι δημόσιες συμβάσεις
Ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της συμφωνίας αφορά τις δημόσιες συμβάσεις των Φιλιππίνων, καθώς η σχετική αγορά θα ανοίξει σε ξένους υποψηφίους για πρώτη φορά.
Η συμφωνία προβλέπει επίσης ισχυρότερη προστασία των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας, συμπεριλαμβανομένης μιας εμπορικά σημαντικής λίστας ευρωπαϊκών Γεωγραφικών Ενδείξεων.
Σύμφωνα με τον Σέφτσοβιτς, εξασφαλίζεται προστασία για σχεδόν 200 ευρωπαϊκές Γεωγραφικές Ενδείξεις, κάτι που, όπως σημείωσε, δείχνει την αξία που αποδίδουν οι εμπορικοί εταίροι της ΕΕ στα ευρωπαϊκά πρότυπα ποιότητας και ασφάλειας τροφίμων.
Ψηφιακό εμπόριο και προστασία δεδομένων
Ξεχωριστό κεφάλαιο αφορά το ψηφιακό εμπόριο, με σαφείς και φιλόδοξους κανόνες που αποσκοπούν στη διευκόλυνση των ψηφιακών συναλλαγών.
Παράλληλα, η συμφωνία προβλέπει εγγυήσεις για την προστασία των προσωπικών δεδομένων και των καταναλωτών.
Περιλαμβάνονται επίσης διαφανείς κανόνες για τα υγειονομικά και φυτοϋγειονομικά μέτρα, καθώς και για τα τεχνικά εμπόδια στο εμπόριο, με στόχο τη διευκόλυνση των συναλλαγών και τη μείωση του κόστους για τις επιχειρήσεις, διατηρώντας παράλληλα, σύμφωνα με την Κομισιόν, τα υψηλά πρότυπα προστασίας.
Ανθρώπινα δικαιώματα και Συμφωνία του Παρισιού
Η βιώσιμη ανάπτυξη βρίσκεται επίσης στον πυρήνα της συμφωνίας.
Ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και της Συμφωνίας του Παρισιού για το Κλίμα θα αποτελούν ουσιώδη στοιχεία της FTA, ενώ προβλέπεται φιλόδοξο κεφάλαιο για το Εμπόριο και τη Βιώσιμη Ανάπτυξη.
Παράλληλα, περιλαμβάνονται διαφανείς και φιλόδοξες διατάξεις για την ενέργεια και τις πρώτες ύλες, με στόχο τη δημιουργία ισότιμων όρων ανταγωνισμού και τη διευκόλυνση βιώσιμων επενδύσεων, ιδιαίτερα στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Εμπόριο αγαθών 17,6 δισ. ευρώ
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι το διμερές εμπόριο έχει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης πέρα από τα σημερινά επίπεδα.
Το εμπόριο αγαθών μεταξύ ΕΕ και Φιλιππίνων έφθασε τα 17,6 δισ. ευρώ το 2025, ενώ το εμπόριο υπηρεσιών ανήλθε σε 10,3 δισ. ευρώ το 2024.
Το 2025 η ΕΕ ήταν ο τέταρτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος των Φιλιππίνων, αντιπροσωπεύοντας το 8,3% του συνολικού εμπορίου αγαθών της χώρας.
Το απόθεμα άμεσων ξένων επενδύσεων της ΕΕ στις Φιλιππίνες ανέρχεται σε 15,4 δισ. ευρώ, ενώ το αντίστοιχο απόθεμα επενδύσεων των Φιλιππίνων στην ΕΕ βρίσκεται στα 2,4 δισ. ευρώ.
Οι δύο πλευρές ξεκίνησαν για πρώτη φορά διαπραγματεύσεις για FTA το 2015. Μετά τη διακοπή τους, οι συνομιλίες επανεκκίνησαν τον Μάρτιο του 2024, με στόχο μια σύγχρονη, φιλόδοξη και ισορροπημένη συμφωνία με τη βιωσιμότητα στον πυρήνα της.
«Διαφοροποίηση και ανθεκτικότητα περισσότερο από ποτέ»
Η εμπορική συμφωνία έχει και σαφή γεωοικονομική διάσταση.
ΕΕ και Φιλιππίνες επιδιώκουν να διαφοροποιήσουν τις οικονομικές σχέσεις τους και παρουσιάζουν τη συμφωνία ως μέσο δημιουργίας αξιόπιστων εταιρικών σχέσεων, σταθερών και προβλέψιμων εμπορικών κανόνων και ανθεκτικότερων εφοδιαστικών αλυσίδων.
«Η συμφωνία μας δεν καταργεί απλώς εμπόδια στο εμπόριο και τις επενδύσεις», ανέφερε ο Σέφτσοβιτς, σημειώνοντας ότι οικοδομεί μια σύγχρονη, προσανατολισμένη στο μέλλον εταιρική σχέση μεταξύ ΕΕ και Φιλιππίνων, η οποία θα δημιουργήσει νέες ευκαιρίες για εξαγωγείς και επενδυτές και θα ενισχύσει τις εφοδιαστικές αλυσίδες.
Όπως υπογράμμισε, όλα αυτά συμβαίνουν σε μια περίοδο κατά την οποία «η διαφοροποίηση και η ανθεκτικότητα έχουν μεγαλύτερη σημασία από ποτέ».
Στην επικοινωνία τους, φον ντερ Λάιεν και Μάρκος έδωσαν επίσης έμφαση στη συνεργασία με ομονοούντες εταίρους σε ολόκληρο τον κόσμο, προκειμένου να διασφαλιστεί ανοικτό, δίκαιο και προβλέψιμο εμπόριο μέσα στο σημερινό δύσκολο γεωπολιτικό και γεωοικονομικό περιβάλλον.
Το άνοιγμα προς την ASEAN
Η συμφωνία με τις Φιλιππίνες εντάσσεται παράλληλα στην ευρύτερη ευρωπαϊκή προσέγγιση προς τη Νοτιοανατολική Ασία.
Η φον ντερ Λάιεν συνεχάρη τον Μάρκος για την προεδρία των Φιλιππίνων στην ASEAN και επανέλαβε τη δέσμευση της ΕΕ να επιδιώξει αντίστοιχες φιλόδοξες συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου και με άλλες χώρες της περιοχής.
Η χρονική στιγμή έχει και συμβολική σημασία, καθώς το 2027 συμπληρώνονται 50 χρόνια σχέσεων ΕΕ–ASEAN.
Η πρόεδρος της Κομισιόν αναμένεται να επιστρέψει στις Φιλιππίνες την ίδια χρονιά για την υπογραφή της συμφωνίας.
Αλληλεγγύη στις Φιλιππίνες για τις θαλάσσιες διεκδικήσεις
Η συνομιλία φον ντερ Λάιεν–Μάρκος δεν περιορίστηκε στο εμπόριο.
Στο ζήτημα της περιφερειακής ασφάλειας, η πρόεδρος της Επιτροπής εξέφρασε την αλληλεγγύη της Ευρωπαϊκής Ένωσης προς τις Φιλιππίνες απέναντι σε «επιθετικές θαλάσσιες διεκδικήσεις» και επαναβεβαίωσε τη συνεχιζόμενη ευρωπαϊκή στήριξη.
ΕΕ και Φιλιππίνες θα προχωρήσουν τώρα στην ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων στη βάση της συμφωνίας που επιτεύχθηκε, κλείνοντας τις τεχνικές λεπτομέρειες και τον τρόπο εφαρμογής της, πριν από την τελική υπογραφή.
