Σε νέα φάση περνούν οι σχέσεις Ευρωπαϊκής Ένωσης και Αυστραλίας, με τις δύο πλευρές να διευρύνουν τη συνεργασία τους από το εμπόριο και τις κρίσιμες πρώτες ύλες έως την άμυνα, την οικονομική ασφάλεια και την τεχνητή νοημοσύνη. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα και ο πρωθυπουργός της Αυστραλίας Άντονι Αλμπανέζι, που συναντήθηκαν στις 21 Σεπτεμβρίου στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, συμφώνησαν να παραμείνουν σε στενή επαφή προκειμένου να διερευνήσουν τις δυνατότητες για «περαιτέρω ενίσχυση και εμβάθυνση» των σχέσεων ΕΕ–Αυστραλίας.
Η διατύπωση αποκτά πρόσθετο ενδιαφέρον σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ έχει ανοίξει τη συζήτηση για μια ακόμη στενότερη σχέση με τον Καναδά. Το κοινό ανακοινωθέν ΕΕ–Αυστραλίας δεν κάνει καμία αναφορά σε ενδεχόμενο καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» για την Καμπέρα. Ωστόσο, λίγες ημέρες νωρίτερα, ο Αυστραλός υπουργός Εμπορίου Ντον Φάρελ είχε δηλώσει ότι η χώρα του βρίσκεται «στην ίδια σελίδα» με τον Καναδά ως προς την προσπάθεια για βαθύτερους δεσμούς με την Ευρωπαϊκή Ένωση και ότι θα παρακολουθήσει «με μεγάλο ενδιαφέρον» τις κινήσεις της κυβέρνησης του Μαρκ Κάρνεϊ.
Η συζήτηση αυτή έχει αποκτήσει μεγαλύτερο βάρος μετά την πρόταση της φον ντερ Λάιεν να εξεταστεί ένα νέο καθεστώς «συνδεδεμένου μέλους» για τον Καναδά, με επίκεντρο μεταξύ άλλων την άμυνα, την ενέργεια και την τεχνολογία.
«Βλέπουμε τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο»
Το εύρος της σχέσης που επιχειρούν να οικοδομήσουν Βρυξέλλες και Καμπέρα αποτύπωσαν και σε κοινή ανάρτησή τους οι Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και Αντόνιο Κόστα.
«Η Ευρώπη και η Αυστραλία βλέπουν τον κόσμο με τον ίδιο τρόπο. Και αυτή η κοινή οπτική μεταφράζεται σε συγκεκριμένες δράσεις», ανέφεραν.
Οι δύο Ευρωπαίοι ηγέτες σημείωσαν ότι η εταιρική σχέση για την ασφάλεια και την άμυνα βρίσκεται ήδη «σε πλήρη εφαρμογή», ενώ έδωσαν και πιο συγκεκριμένο χρονοδιάγραμμα για τα επόμενα βήματα: η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου αναμένεται να υπογραφεί το επόμενο έτος και από τον Ιανουάριο Αυστραλοί ερευνητές θα μπορούν να συμμετέχουν στο Horizon Europe.
«Και οι δύο λαμβάνουμε ισχυρά μέτρα για την προστασία των νέων στο διαδίκτυο. Αυτό δείχνει τη δύναμη της εταιρικής σχέσης ΕΕ–Αυστραλίας», πρόσθεσαν.
Προς υπογραφή η εμπορική συμφωνία
Στη Νέα Υόρκη οι τρεις ηγέτες έκαναν απολογισμό της προόδου που έχει επιτευχθεί μετά την επίσκεψη της φον ντερ Λάιεν στην Αυστραλία τον Μάρτιο του 2026.
Στην κορυφή της οικονομικής ατζέντας βρίσκεται η Συμφωνία Ελεύθερου Εμπορίου ΕΕ–Αυστραλίας. Οι διαπραγματεύσεις έχουν πλέον ολοκληρωθεί και οι τρεις ηγέτες χαιρέτισαν την επίτευξη μιας «συνολικής, φιλόδοξης, ισορροπημένης και εμπορικά ουσιαστικής» συμφωνίας, εκφράζοντας την προσδοκία να υπογραφεί το συντομότερο δυνατόν.
Η κοινή ανάρτηση φον ντερ Λάιεν και Κόστα τοποθετεί πλέον την υπογραφή της μέσα στο 2027.
Παράλληλα, καταγράφηκε πρόοδος για τη σύνδεση της Αυστραλίας με το Horizon Europe από το 2027, με τους δύο Ευρωπαίους ηγέτες να διευκρινίζουν ότι η συμμετοχή Αυστραλών ερευνητών αναμένεται να αρχίσει ήδη από τον Ιανουάριο.
Από το εμπόριο στην άμυνα
Η εμβάθυνση των σχέσεων, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην οικονομία.
Οι τρεις ηγέτες εξέτασαν την εφαρμογή της Εταιρικής Σχέσης ΕΕ–Αυστραλίας για την Ασφάλεια και την Άμυνα, επισημαίνοντας ότι έχει ήδη ενισχυθεί ο διάλογος και η συνεργασία σε ένα ευρύ πεδίο απειλών και προκλήσεων.
Σε αυτές περιλαμβάνονται οι υβριδικές και κυβερνοαπειλές, η ξένη χειραγώγηση και παρέμβαση στην πληροφόρηση, η θαλάσσια ασφάλεια και η διαχείριση κρίσεων.
Ιδιαίτερη θέση στη νέα σχέση καταλαμβάνουν και οι κρίσιμες πρώτες ύλες. Οι ηγέτες συζήτησαν την περαιτέρω συνεργασία στον συγκεκριμένο τομέα, ενόψει επιχειρηματικής αποστολής της Team Europe στην Αυστραλία τον Οκτώβριο του 2026.
Οικονομική ασφάλεια, ΑΙ και οικονομικός εξαναγκασμός
Ένα από τα πλέον πολιτικά σημεία του κοινού ανακοινωθέντος αφορά την οικονομική ασφάλεια.
ΕΕ και Αυστραλία συμφώνησαν να εμβαθύνουν τη συνεργασία τους για την αντιμετώπιση του «οικονομικού εξαναγκασμού» και των μη αγοραίων πολιτικών και πρακτικών, αλλά και για την προστασία, τη διαχείριση των κινδύνων και τη διακυβέρνηση κρίσιμων και αναδυόμενων τεχνολογιών.
Στο πλαίσιο αυτό γίνεται ειδική αναφορά στην τεχνητή νοημοσύνη, η οποία εντάσσεται πλέον στη συνολικότερη συνεργασία των δύο πλευρών για την οικονομική και τεχνολογική ασφάλεια.
Οι τρεις ηγέτες υπογράμμισαν επίσης τη σημασία της συνεργασίας μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της Συνολικής και Προοδευτικής Συμφωνίας για την Εταιρική Σχέση του Ειρηνικού (CPTPP).
Πρόκειται για μια ακόμη ένδειξη της προσπάθειας των Βρυξελλών να ενισχύσουν τους δεσμούς τους με χώρες του Ινδοειρηνικού σε μια περίοδο κατά την οποία η οικονομική ανθεκτικότητα και η διαφοροποίηση των αλυσίδων εφοδιασμού αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική σημασία.
Ουκρανία, Μέση Ανατολή, Κίνα και Ειρηνικός
Η συνάντηση είχε και έντονο γεωπολιτικό σκέλος.
Φον ντερ Λάιεν, Κόστα και Αλμπανέζι υπογράμμισαν την ευθυγράμμιση ΕΕ και Αυστραλίας σε βασικές διεθνείς εξελίξεις και τη σημασία που αποδίδουν στη διατήρηση ενός αποτελεσματικού πολυμερούς συστήματος.
Δεσμεύθηκαν να συνεργαστούν για την προάσπιση του Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών και του διεθνούς δικαίου, καθώς και για την προώθηση της ειρήνης, της ασφάλειας και της βιώσιμης ανάπτυξης.
Στη συζήτηση βρέθηκε η ανάγκη συνέχισης της στήριξης προς την Ουκρανία σε όλους τους τομείς, καθώς και η κατάσταση στη Μέση Ανατολή και το Ιράν.
Οι τρεις ηγέτες αντάλλαξαν επίσης απόψεις για τις σχέσεις με την Κίνα και για τις εξελίξεις στον Ειρηνικό, ενώ η ευρωπαϊκή πλευρά εξήρε τον ρόλο της Αυστραλίας ως προεδρεύουσας των διαπραγματεύσεων για την επόμενη Διάσκεψη του ΟΗΕ για το Κλίμα, COP31.
Στην ατζέντα μπήκε και η προστασία των νέων από τους κινδύνους των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, με τους τρεις ηγέτες να ενημερώνουν ο ένας τον άλλον για τα μέτρα που λαμβάνουν ΕΕ και Αυστραλία.
Το κοινό ανακοινωθέν κλείνει, πάντως, με μια διατύπωση που αφήνει ανοιχτή τη συνέχεια: οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν να παραμείνουν σε στενή επαφή ώστε να διερευνήσουν τις δυνατότητες για περαιτέρω ενίσχυση και εμβάθυνση των σχέσεων ΕΕ–Αυστραλίας.
Προς το παρόν δεν προσδιορίζεται κάποια νέα θεσμική μορφή για αυτή τη σχέση. Ωστόσο, το πεδίο συνεργασίας που περιγράφεται είναι ήδη πολύ ευρύτερο από μια κλασική εμπορική εταιρική σχέση καθ΄ς συνδέει εμπόριο, έρευνα, κρίσιμες πρώτες ύλες, άμυνα, οικονομική ασφάλεια, τεχνολογία και γεωπολιτικό συντονισμό.
