Ο Μπενιαμίν Νετανιάχου φαίνεται πως θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός του Ισραήλ, καθώς η απροσδόκητα ισχυρή στήριξη που εξασφάλισε μεταξύ των Εβραίων ψηφοφόρων αφήνει στους αντιπάλους του ελάχιστες προοπτικές να τον απομακρύνουν από την εξουσία, παρά το γεγονός ότι ο δεξιός συνασπισμός του έχασε την κοινοβουλευτική πλειοψηφία.
Με σχεδόν το 86% των ψήφων να έχει καταμετρηθεί την Τετάρτη, τα τρία μεγαλύτερα τηλεοπτικά δίκτυα του Ισραήλ εκτιμούσαν ότι το μπλοκ του Νετανιάχου, το οποίο αποτελείται από δεξιά, ακροδεξιά και υπερορθόδοξα κόμματα, θα εξασφάλιζε 53 έδρες στην Κνεσέτ των 120 μελών. Το μπλοκ της αντιπολίτευσης, με επικεφαλής τον Γκαντί Άϊζενκοτ, προβλεπόταν να συγκεντρώσει 48 έδρες.
Πιο συγκεκριμένα, τα κόμματα που εκπροσωπούν τους Άραβες πολίτες του Ισραήλ αναμενόταν να καταλάβουν 19 έδρες, αριθμός χωρίς προηγούμενο, γεγονός που περιόριζε σημαντικά τις ρεαλιστικές δυνατότητες του Άϊζενκοτ να αναλάβει την εξουσία χωρίς την ευρεία στήριξή τους. Ωστόσο, πολλοί Εβραίοι πολιτικοί ηγέτες απορρίπτουν μια τέτοια συνεργασία.
Τα αποτελέσματα ενδέχεται να μεταβληθούν καθώς συνεχίζεται η καταμέτρηση. Παρ’ όλα αυτά, το ετερόκλητο μπλοκ των αντιπάλων του Νετανιάχου, το οποίο περιλαμβάνει κόμματα από την κεντροαριστερά έως τη σκληρή δεξιά, υπολείπεται των προεκλογικών δημοσκοπήσεων που προέβλεπαν μια αμφίρροπη αναμέτρηση.
Ο Νετανιάχου θα παραμείνει υπηρεσιακός πρωθυπουργός κατά τη διάρκεια των διαπραγματεύσεων για τον σχηματισμό κυβερνητικού συνασπισμού και ενδεχομένως έως τη διεξαγωγή νέων εκλογών το επόμενο έτος. Παρότι μια υπηρεσιακή κυβέρνηση υπόκειται σε ορισμένους περιορισμούς, ειδικοί επισημαίνουν ότι διατηρεί σημαντικές αρμοδιότητες, μεταξύ άλλων όσον αφορά τον πόλεμο με το Ιράν.
Ο Γκάι Λούρι, ερευνητής στο Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ, δήλωσε ότι μια υπηρεσιακή κυβέρνηση διαθέτει τυπικά τις ίδιες εξουσίες με μια κανονική κυβέρνηση, αλλά δεσμεύεται παράλληλα από «υποχρέωση αυτοσυγκράτησης» και έχει μικρότερα περιθώρια διακριτικής ευχέρειας σε ορισμένους τομείς.
Εντείνεται η αντιπαράθεση για την ασφάλεια
Ο Νετανιάχου απευθύνθηκε στους υποστηρικτές του κόμματός του, Λικούντ, λίγο μετά τις 03:00 τα ξημερώματα (01:00 GMT), ζητώντας τον σχηματισμό «μιας ισχυρής, δεξιάς εθνικής κυβέρνησης».
Στην ομιλία του αναφέρθηκε στις στρατιωτικές επιτυχίες του Ισραήλ και άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο νέας κοινής στρατιωτικής επιχείρησης κατά του Ιράν, στο πλευρό του συμμάχου του και προέδρου των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ. Όπως είπε, οι δύο χώρες διαθέτουν μια «μοναδική ιστορική ευκαιρία» να εξαλείψουν αυτό που χαρακτήρισε ιρανική απειλή «μια για πάντα».
Ο Τραμπ, ο οποίος είχε καλέσει τους Ισραηλινούς ψηφοφόρους να διατηρήσουν τον Νετανιάχου στην εξουσία, ώστε οι δύο ηγέτες να μπορέσουν να «ολοκληρώσουν τη δουλειά» στο Ιράν, δήλωσε ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός τα πήγε «πολύ καλά». Παράλληλα, υποστήριξε ότι η δική του δημόσια στήριξη «τον βοήθησε πολύ».
Παρόλα αυτά, η υψηλή συμμετοχή στις εκλογές του Ισραήλ αντιμετωπίστηκε με αδιαφορία από ορισμένους στην υπόλοιπη Μέση Ανατολή.
Στην Τεχεράνη, πανό με φωτογραφίες του δολοφονημένου ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, υπενθύμιζαν στους Ιρανούς τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις που εξαπολύθηκαν τον Φεβρουάριο και σηματοδότησαν την έναρξη του πολέμου. Ακριβώς δίπλα βρισκόταν αφίσα του εκλιπόντος ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, ο οποίος σκοτώθηκε στον Λίβανο με εντολή του Νετανιάχου.
«Πραγματικά βλέπω το ενδεχόμενο μιας επίθεσης», δήλωσε ο 50χρονος Ιρανός Αμπντολάχ Καρίμι.
Αντίστοιχη δυσαρέσκεια ήταν εμφανής και στην Αίγυπτο, την πρώτη αραβική χώρα που υπέγραψε ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ, το 1979.
Ο Ούθμαν Σελίμ, 62χρονος δικηγόρος, δήλωσε ότι οι ελπίδες του πως μια ήττα του Νετανιάχου θα απομάκρυνε τη χώρα από την ακροδεξιά διαψεύστηκαν.
Ο Αϊζενκότ αναγνώρισε ότι ο Νετανιάχου παραμένει υπηρεσιακός πρωθυπουργός, προειδοποίησε όμως ότι ενδέχεται να αξιοποιήσει ζητήματα ασφαλείας για πολιτικούς σκοπούς.
«Καλώ τους επικεφαλής των υπηρεσιών ασφαλείας και της δημόσιας διοίκησης: ο Νετανιάχου είναι υπηρεσιακός πρωθυπουργός, χωρίς εντολή και χωρίς την εμπιστοσύνη του λαού. Παραμείνετε σταθεροί απέναντι σε κάθε προσπάθεια αμφισβήτησής σας», δήλωσε.
Το γραφείο του Νετανιάχου έχει απορρίψει στο παρελθόν τις κατηγορίες ότι χρησιμοποιεί τη σύγκρουση με το Ιράν για πολιτικό όφελος, ενώ δεν απάντησε άμεσα σε αίτημα του Reuters για σχολιασμό την Τετάρτη.
Την ίδια στιγμή, η προοπτική σχηματισμού υπηρεσιακής κυβέρνησης χωρίς κοινοβουλευτική πλειοψηφία επηρέασε αρνητικά τις ισραηλινές αγορές. Το σέκελ υποχώρησε κατά περίπου 1,6%, στα 3,10 σέκελ ανά δολάριο ΗΠΑ, ενώ οι βασικοί χρηματιστηριακοί δείκτες του Τελ Αβίβ σημείωσαν πτώση άνω του 3%.
Σημαντική μετατόπιση του πολιτικού σκηνικού προς τα δεξιά
Το εκλογικό αποτέλεσμα ανέδειξε τη μετατόπιση των Εβραίων ψηφοφόρων του Ισραήλ προς τα δεξιά κατά τη διάρκεια των ετών που ο Νετανιάχου κυριαρχεί στην πολιτική ζωή της χώρας. Η κεντροαριστερά, η οποία κυριαρχούσε στο Ισραήλ κατά το πρώτο μισό της ιστορίας του, έχει πλέον περιοριστεί σε μικρή πολιτική δύναμη.
Σχεδόν όλα τα εβραϊκά κόμματα συμμερίζονται πλέον την αντίθεση του Νετανιάχου στην προοπτική δημιουργίας ενός ανεξάρτητου παλαιστινιακού κράτους, η οποία αποτελεί τη βάση των διεθνώς υποστηριζόμενων ειρηνευτικών προσπαθειών από τη δεκαετία του 1990.
Οι εκλογές ήταν οι πρώτες στο Ισραήλ μετά την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023, όταν μαχητές υπό την ηγεσία της Χαμάς σκότωσαν 1.200 ανθρώπους και πήραν 251 ομήρους, πυροδοτώντας πολέμους στη Γάζα, στον Λίβανο και στο Ιράν.
Ο πόλεμος στη Γάζα, ο οποίος ισοπέδωσε μεγάλο μέρος της περιοχής και, σύμφωνα με τις υγειονομικές αρχές της Γάζας, έχει στοιχίσει τη ζωή σε 74.000 Παλαιστινίους, έχει οδηγήσει το Ισραήλ σε αυξανόμενη διεθνή απομόνωση.
Ο ίδιος ο Νετανιάχου καταζητείται από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο της Χάγης για κατηγορίες περί εγκλημάτων πολέμου, τις οποίες χαρακτηρίζει παράλογες. Παράλληλα, αντιμετωπίζει κατηγορίες για διαφθορά στο Ισραήλ, τις οποίες απορρίπτει ως μέρος μιας συνωμοσίας του κατεστημένου εναντίον του.
Η συμμετοχή στις εκλογές έφτασε το 77,7%, το υψηλότερο ποσοστό των τελευταίων δύο και πλέον δεκαετιών. Ιδιαίτερα αυξημένη ήταν η προσέλευση των Ισραηλινών παλαιστινιακής καταγωγής, οι οποίοι αποτελούν πάνω από το ένα πέμπτο του πληθυσμού.
Πολλοί από αυτούς κινητοποιήθηκαν από αυτό που θεωρούν απροκάλυπτο ρατσισμό εκ μέρους της κυβέρνησης Νετανιάχου, στην οποία συμμετέχει πολιτικός αρχηγός που έχει καταδικαστεί για υποκίνηση φυλετικού μίσους κατά των Αράβων.
Στα κεντρικά γραφεία της Κοινής Λίστας, μιας συμμαχίας αραβικών κομμάτων, επικράτησαν ενθουσιασμός, σφυρίγματα και χειροκροτήματα όταν ανακοινώθηκαν τα exit polls.
«Αρνούμαστε την κατοχή και τον ρατσισμό και θα παραμείνουμε εδώ», δήλωσε η υποψήφια της Κοινής Λίστας, Φάτεν Γκατάς.
Ο συνασπισμός που είχε καταφέρει να ανατρέψει τον Νετανιάχου στο παρελθόν στηριζόταν σε ένα μικρό αραβικό κόμμα. Ωστόσο, η χαμηλότερη από την αναμενόμενη επίδοση του Αϊζενκότ σημαίνει ότι η αντιπολίτευση θα χρειαστεί πλέον τη στήριξη της ίδιας της Κοινής Λίστας. Από την ίδρυση του Ισραήλ, οι περισσότεροι Εβραίοι πολιτικοί ηγέτες αποφεύγουν τις επίσημες συμμαχίες με αραβικά κόμματα.
Πηγή: REUTERS
