Η ένταση στον Περσικό Κόλπο δεν περιορίζεται στη γεωπολιτική σκακιέρα. Στα νερά των Στενών του του Ορμούζ, εκεί όπου διασταυρώνονται κρίσιμες θαλάσσιες οδοί και εύθραυστα οικοσυστήματα, εκτυλίσσεται μια λιγότερο ορατή αλλά εξίσου σοβαρή κρίση. Καθώς πλοία παραμένουν εγκλωβισμένα και οι στρατιωτικές συγκρούσεις κλιμακώνονται, οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι η θαλάσσια ζωή βρίσκεται αντιμέτωπη με μια απειλή που μπορεί να αφήσει μακροχρόνιες συνέπειες.
Κοντά στα πλοία που παραμένουν ακινητοποιημένα στον Κόλπο εκτείνεται ένα μοναδικό οικοσύστημα. Τα Στενά του Ορμούζ, μια περιοχή με έντονες γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις, αποτελούν ταυτόχρονα καταφύγιο για δελφίνια και φιλοξενούν έναν από τους πιο πλούσιους πληθυσμούς κοραλλιών στην περιοχή. Αυτός ο υποθαλάσσιος κόσμος, σύμφωνα με επιστήμονες, απειλείται όλο και περισσότερο όσο αυξάνεται η ένταση γύρω του.
Παρότι το Ιράν ανακοίνωσε την επαναλειτουργία των Στενών κατά τη διάρκεια προσωρινής εκεχειρίας, περίπου 2.000 πλοία εξακολουθούν να παραμένουν εγκλωβισμένα από το πρωί της Παρασκευής (17/4), μεταφέροντας περίπου 21 δισεκατομμύρια λίτρα πετρελαίου. Την ίδια στιγμή, τουλάχιστον 16 επιθέσεις σε πλοία έχουν καταγραφεί στην ευρύτερη περιοχή από την έναρξη των συγκρούσεων.
Η εκπρόσωπος της Greenpeace, Νίνα Νοέλ, ανέφερε στο CNN ότι οι ερευνητές της οργάνωσης εντοπίζουν συχνά πετρελαιοκηλίδες στην περιοχή. Μία από αυτές συνδέεται με το ιρανικό πλοίο Shahid Bagheri, το οποίο επλήγη από αμερικανικό αεροσκάφος στις αρχές Μαρτίου και συνεχίζει να διαρρέει πετρέλαιο κοντά στο στενό του Χουράν, απειλώντας προστατευόμενους υγροτόπους.
Η γεωγραφική θέση των Στενών τα καθιστά κομβικά όχι μόνο πολιτικά αλλά και οικολογικά. Αποτελούν μεταβατική ζώνη ανάμεσα στον ψυχρό, βαθύ Κόλπο του Ομάν και τον θερμό, ρηχό Περσικό Κόλπο. Τα ρεύματα μεταφέρουν θρεπτικά στοιχεία που τροφοδοτούν το πλαγκτόν και τους κοραλλιογενείς υφάλους, ενώ παράλληλα προσελκύουν μεγάλα θαλάσσια είδη, όπως φαλαινοκαρχαρίες.
Σε περιόδους ηρεμίας, η περιοχή Μουσαντάμ του Ομάν αποτελούσε πόλο έλξης για τουρίστες που αναζητούσαν καταδύσεις και παρατήρηση δελφινιών. Παράλληλα, λειτουργεί ως τόπος αναπαραγωγής για θαλάσσιες χελώνες, ενώ φιλοξενεί σπάνια είδη όπως οι αραβικές καμπούρες φάλαινες, τα ντουγκόνγκ και διάφορα θαλάσσια φίδια.
Ο φόβος για πετρελαιοκηλίδες
Καθώς η ένταση συνεχίζεται, οι επιστήμονες ανησυχούν όλο και περισσότερο για τις επιπτώσεις πιθανών διαρροών πετρελαίου.
Ο Μάρτιν Γκρόσελ, καθηγητής στο University of Miami, εξηγεί ότι πολλές ενώσεις του αργού πετρελαίου επηρεάζουν την καρδιακή και αναπνευστική λειτουργία των θαλάσσιων οργανισμών. Η παρατεταμένη έκθεση αυξάνει το στρες και αποδυναμώνει το ανοσοποιητικό τους σύστημα, καθιστώντας τα πιο ευάλωτα.
Το πετρέλαιο επηρεάζει επίσης το νευρικό σύστημα, μειώνοντας την ικανότητα των ζώων να προσανατολίζονται και να εντοπίζουν τροφή ή κινδύνους, κάτι που μπορεί να διαταράξει ολόκληρες τροφικές αλυσίδες.
Ένα οικολογικό στολίδι στο επίκεντρο έντασης
Οι επιστήμονες περιγράφουν τα Στενά του Ορμούζ ως «οικολογικό στολίδι» του Κόλπου. Ο Άαρον Βαρτόλομιου από το American University of Sharjah τονίζει ότι πρόκειται για ένα από τα πιο πυκνά και ποικιλόμορφα κοραλλιογενή οικοσυστήματα της περιοχής.
Παρά τις ακραίες θερμοκρασίες και την υψηλή αλατότητα, τα κοράλλια έχουν επιδείξει αξιοσημείωτη ανθεκτικότητα. Σε άλλες περιοχές του πλανήτη, παρόμοιες συνθήκες θα οδηγούσαν σε μαζική καταστροφή, εδώ όμως έχουν δημιουργήσει ίσως τα πιο ανθεκτικά κοράλλια στον κόσμο, πολύτιμα για την έρευνα γύρω από την κλιματική αλλαγή.
Πώς οι πετρελαιοκηλίδες απειλούν τα μαγκρόβια δάση
Στη νότια ακτογραμμή του Κόλπου εκτείνονται μαγκρόβια δάση, ιδιαίτερα στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Τα δέντρα αυτά είναι σχετικά ανθεκτικά στις πετρελαιοκηλίδες, υπό μία βασική προϋπόθεση: να μην καλυφθούν τα πνευματοφόρα τους, δηλαδή οι ρίζες που προεξέχουν για να λαμβάνουν οξυγόνο.
Αν αυτά μπλοκαριστούν από πετρέλαιο, η επιβίωση των δέντρων τίθεται σε σοβαρό κίνδυνο, με επιπτώσεις σε ολόκληρα παράκτια οικοσυστήματα.
Πώς επηρεάζει το πετρέλαιο τους θαλάσσιους οργανισμούς
Ο Γκρόσελ, που έχει μελετήσει εκτενώς την καταστροφή του Deepwater Horizon oil spill, επισημαίνει ότι το πετρέλαιο δεν παραμένει μόνο στην επιφάνεια, όπως συχνά πιστεύεται.
Πρόκειται για ένα πολύπλοκο μείγμα χημικών ουσιών, πολλές από τις οποίες διαλύονται στο νερό και εισέρχονται στη θαλάσσια στήλη. Τα ψάρια τις απορροφούν μέσω των βραγχίων τους, ενώ τα κοράλλια μέσω των ιστών τους. Τα ζώα που ανεβαίνουν στην επιφάνεια για να αναπνεύσουν, όπως δελφίνια και χελώνες, εκτίθενται άμεσα.
Οι τοξίνες αυτές μπορούν να επηρεάσουν αισθήσεις όπως η όραση και η όσφρηση, αλλά και τη συνολική νευρική λειτουργία των οργανισμών.
Αλυσιδωτές επιπτώσεις στο οικοσύστημα
Οι συνέπειες δεν περιορίζονται σε μεμονωμένα είδη. Ακόμη και μικρές αλλαγές στη συμπεριφορά ή τη φυσιολογία των ζώων μπορούν να διαταράξουν τις ισορροπίες μεταξύ θηρευτών και θηραμάτων.
Καθώς τα εγκλωβισμένα πλοία παραμένουν στην περιοχή, ο κίνδυνος νέων πετρελαιοκηλίδων αυξάνεται. Και μαζί του μεγαλώνει η πιθανότητα ένα από τα πιο ιδιαίτερα και ανθεκτικά οικοσυστήματα του πλανήτη να υποστεί ζημιές που ίσως χρειαστούν δεκαετίες για να αποκατασταθούν.
Με πληροφορίες από το CNN
