Το Ιράν προτείνει να ανοίξει ξανά τα Στενά του Ορμούζ και να επαναλάβει τις συνομιλίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα μέσα σε επτά ημέρες. Σε αντάλλαγμα ζητά από τις Ηνωμένες Πολιτείες να άρουν τον ναυτικό αποκλεισμό, να επιτρέψουν εξαιρέσεις από τις κυρώσεις για τις πωλήσεις ιρανικού πετρελαίου και να τηρήσουν μία εκεχειρία που θα περιλαμβάνει και τον Λίβανο.
Το πρακτορείο Associated Press, οι New York Times και το Γαλλικό Πρακτορείο Ειδήσεων AFP μεταδίδουν ότι ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί παρουσίασε το σχέδιο την Πέμπτη στο περιθώριο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, σε κλειστή συνάντηση με δημοσιογράφους και αναλυτές δεξαμενών σκέψης, παρουσία του προέδρου της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν.
Σύμφωνα με Washington Times, οι όροι της Τεχεράνης είναι πλήρης κατάπαυση του πυρός – και στον Λίβανο – αποδέσμευση παγωμένων ιρανικών κεφαλαίων άνω των 12 δισ. δολαρίων, άρση του αμερικανικού αποκλεισμού και εξαιρέσεις από τις κυρώσεις στο πετρέλαιο. Όπως μετέδωσαν οι Financial Times, οι New York Times και το CNN, η πρόταση διαβιβάστηκε στην Ουάσιγκτον μέσω διαμεσολαβητή.
«Το χρονοδιάγραμμα να τεθεί σε εφαρμογή από την επόμενη ημέρα»
Κατά τον Αραγτσί, η διαδικασία μπορεί να αρχίσει να υλοποιείται αμέσως. Μόλις οι ΗΠΑ αποδεχθούν το σχέδιο, το χρονοδιάγραμμα θα τεθεί σε εφαρμογή από την επόμενη ημέρα και μετά από επτά ημέρες τα Στενά του Ορμούζ θα είναι ανοιχτά. Υποστήριξε επίσης, ότι οι ιρανικές απαιτήσεις δεν ξεπερνούν όσα προέβλεπε ήδη το Μνημόνιο του Ισλαμαμπάντ, το οποίο, όπως τόνισε, είχε υπογράψει ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος.
Ο Τρίτα Πάρσι, εκτελεστικός αντιπρόεδρος του Quincy Institute, ήταν παρών στη συνάντηση και δήλωσε στο Associated Press ότι ο Αραγτσί άφησε να εννοηθεί πως μια γρήγορη συμφωνία θα ωφελούσε τον Ντόναλντ Τραμπ ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών του Νοεμβρίου. Δημόσια, ο Ιρανός υπουργός κράτησε πιο συγκρατημένη στάση. Είπε ότι θα ήταν πολύ καλύτερα η συμφωνία να γίνει πριν από τις εκλογές, ότι η απόφαση ανήκει στην αμερικανική κυβέρνηση, και ότι το Ιράν δεν ενδιαφέρεται για τον χρόνο και δεν βιάζεται.
Ο Πάρσι εκτίμησε ότι ίσως υπάρξει νέα ευελιξία, αν ο Τραμπ κρίνει ότι η ρύθμιση θα του αποφέρει πολιτικό όφελος και θα ρίξει τις τιμές της βενζίνης. Επισημαίνει όμως ότι υπάρχει «βαθιά καχυποψία» πως η Τεχεράνη απλώς προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, να εξαγάγει περισσότερο πετρέλαιο και να ανακουφίσει την οικονομία της.
Η στάση της Ουάσιγκτον
Η αμερικανική πλευρά δεν έχει απαντήσει επίσημα στην πρόταση. Αξιωματούχος του Λευκού Οίκου δήλωσε στους Financial Times ότι οι επαφές μέσω διαμεσολαβητών είναι θετικές, αλλά δεν σχολίασε το σχέδιο. Πρόσθεσε ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται σε πολύ ισχυρή θέση, αφού ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ, και γι’ αυτό δεν βιάζονται. Κατά τους FT, η κυβέρνηση Τραμπ δεν θέλει να επιστρέψει στο πλαίσιο του Ιουνίου και επιδιώκει ευρύτερη συμφωνία που θα καλύπτει και το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Εκεί βρίσκεται και το βασικό σημείο τριβής. Όπως αναφέρει το Al Jazeera, η Ουάσιγκτον, που υποστηρίζει ότι έχει τον απόλυτο έλεγχο των Στενών, θέλει να συζητηθεί αμέσως το πυρηνικό ζήτημα. Η Τεχεράνη έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν θα μπει σε ευρύτερες διαπραγματεύσεις, ούτε για το πυρηνικό, πριν αρθεί ο ναυτικός αποκλεισμός των λιμανιών της. Αναλυτές που μίλησαν στο Al Jazeera θεωρούν απίθανη μια οριστική ειρηνευτική συμφωνία στο άμεσο μέλλον. Το Ιράν επιμένει στη λογική της προηγούμενης συμφωνίας, η οποία θα έδινε στο ίδιο και στο Ομάν κεντρικό ρόλο στη διαχείριση των Στενών, πριν περάσουν οι δύο πλευρές σε συζήτηση για τους όρους μιας ευρύτερης ειρήνευσης.
Οι έμμεσες επαφές αυτής της εβδομάδας δεν απέδωσαν απτό αποτέλεσμα. Αμερικανοί και Ιρανοί διπλωμάτες συζήτησαν επί τρεις ώρες μέσω διαμεσολαβητών στον ΟΗΕ. Ο Τραμπ χαρακτήρισε τις συνομιλίες παραγωγικές, ενώ ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι δεν υπήρξαν σημαντικές εξελίξεις.
..και οι αγορές σε νευρική κρίση
Τα Στενά του Ορμούζ έχουν γίνει το κεντρικό θέμα των διαπραγματεύσεων και το σημαντικότερο διαπραγματευτικό χαρτί και για τις δύο χώρες. Από εκεί διέρχεται κάθε χρόνο σχεδόν το ένα πέμπτο του παγκόσμιου εφοδιασμού σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο, και η απόφαση του Ιράν να κλείσει το πέρασμα έχει εκτινάξει τις τιμές της ενέργειας. Το Brent κινείται γύρω στα 100 δολάρια / βαρέλι για το μεγαλύτερο μέρος του Σεπτεμβρίου.
Η νέα πρόταση μοιάζει πολύ με το Μνημόνιο Συνεννόησης του Ιουνίου, αλλά με πολύ συντομότερο χρονοδιάγραμμα. Εκείνη η συμφωνία προέβλεπε 60ήμερη παράταση της εκεχειρίας και σταδιακή επιστροφή της ναυσιπλοΐας στα Στενά. Κατέρρευσε στις αρχές Ιουλίου λόγω διαφωνιών για τις κινήσεις των πλοίων, καθώς το Ιράν ξανάρχισε τις επιθέσεις σε εμπορικά σκάφη. Ο πόλεμος πλησιάζει πλέον τον έβδομο μήνα και καμία πλευρά δεν μιλά για διπλωματική σημαντική πρόοδο.
Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι δεν βιάζεται να κλείσει συμφωνία, παρότι οι υψηλές τιμές του πετρελαίου τροφοδοτούν τον πληθωρισμό και εντείνουν τις ανησυχίες για το κόστος ζωής. Ο Ρούμπιο είπε την Τετάρτη ότι οι ΗΠΑ θα ανταλλάξουν ιδέες και μηνύματα με την Τεχεράνη αν δοθεί η ευκαιρία. Ο Πεζεσκιάν αναμένεται να επιστρέψει στο Ιράν την Παρασκευή, ενώ ο Αραγτσί και οι υφυπουργοί του θα μείνουν στη Νέα Υόρκη ως το Σαββατοκύριακο. Αυτό αφήνει περιθώριο για νέες διπλωματικές κινήσεις τις επόμενες ημέρες.
Πηγές: Associated Press, Financial Times, The New York Times, CNN, Al Jazeera, The Washington Times, The Jerusalem Post.
