Τα ξημερώματα της 3ης Ιανουαρίου 2026, ο Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε ότι αμερικανικές δυνάμεις έπληξαν στόχους στη Βενεζουέλα και «έπιασαν» τον πρόεδρο Νικολάς Μαδούρο και τη σύζυγό του Σίλια Φλόρες, μεταφέροντάς τους στη Νέα Υόρκη για να αντιμετωπίσουν κατηγορίες. Η κίνηση –που άλλοι στην Ουάσινγκτον βαφτίζουν «νόμιμη σύλληψη» και άλλοι «απαγωγή αρχηγού κράτους»– έχει προκαλέσει μια σπάνιας έντασης σύγκρουση στο εσωτερικό των ΗΠΑ για το αν η κυβέρνηση παραβίασε το αμερικανικό Σύνταγμα και το διεθνές δίκαιο.
Το πρώτο σοκ δεν ήταν μόνο η επιχείρηση. Ήταν η συνέχεια: ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα «τρέξουν» τη Βενεζουέλα προσωρινά. Και εκεί ακριβώς, νομικοί και βουλευτές λένε πως το κυβερνητικό αφήγημα τινάζεται στον αέρα: άλλο «στοχευμένη επιχείρηση σύλληψης» κι άλλο προαναγγελία διαχείρισης μιας ξένης χώρας.
Ο καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου Jeremy Paul (Northeastern University) το έθεσε ωμά: Δεν γίνεται να παρουσιάζεται ως αστυνομική επιχείρηση και μετά να δηλώνεται ότι «τώρα πρέπει να τρέξουμε τη χώρα».
«Παραβίαση Συντάγματος»; Τι λένε γερουσιαστές και ηγεσίες του Κογκρέσου
Στις ΗΠΑ, η καρδιά της διαμάχης χτυπά στο ερώτημα: ποιος αποφασίζει πόλεμο; Το Κογκρέσο ή ο πρόεδρος;
- Kamala Harris: Σε ανάρτηση στο X χαρακτήρισε την κίνηση Τραμπ «unlawful and unwise» (παράνομη και απερίσκεπτη). Λέει ότι, όσο «βίαιος/παράνομος» κι αν είναι ο Μαδούρο, αυτό δεν κάνει την Αμερική ασφαλέστερη, και μυρίζει «ταινία που την έχουμε ξαναδεί» — πόλεμοι για αλλαγή καθεστώτος ή πετρέλαιο που καταλήγουν σε χάος.
- Γερουσιαστής Bernie Sanders: Πήγε ακόμη πιο βαριά: μίλησε για «rank imperialism» (ωμό ιμπεριαλισμό) και για κατάφωρη παραβίαση του διεθνούς δικαίου, λέγοντας ότι το σχέδιο να «τρέξουν» οι ΗΠΑ τη Βενεζουέλα είναι καταστροφικό και θα κάνει ΗΠΑ και κόσμο λιγότερο ασφαλείς.
- Ο Δημοκρατικός γερουσιαστής Tim Kaine χαρακτήρισε τη στρατιωτική δράση «παράνομο πόλεμο» και είπε πως δεν υπάρχει νομική δικαιολογία στο Σύνταγμα για ανατροπή Μαδούρο και «τρέξιμο» της χώρας χωρίς προσφυγή στο Κογκρέσο, προαναγγέλλοντας νέα ψηφοφορία για περιορισμό των πολεμικών εξουσιών.
- Οι Chuck Schumer (ηγεσία Δημοκρατικών στη Γερουσία) και Hakeem Jeffries (ηγεσία Δημοκρατικών στη Βουλή) ζήτησαν άμεσες ενημερώσεις (“Gang of Eight”) και κατήγγειλαν ως «απαράδεκτο» το σχέδιο «να τρέξουμε τη Βενεζουέλα».
- Ο γερουσιαστής Mark Warner (κορυφαίος Δημοκρατικός στην Επιτροπή Πληροφοριών) μίλησε για επικίνδυνο προηγούμενο, με «ηχώ Ιράκ», ειδικά όταν μπαίνει στο κάδρο το πετρέλαιο ως «χρηματοδότης» της επόμενης μέρας.
Και δεν είναι μόνο οι Δημοκρατικοί:
- Η Ρεπουμπλικανή γερουσιαστής Susan Collins είπε ότι το Κογκρέσο έπρεπε να ενημερωθεί νωρίτερα.
- Ο Ρεπουμπλικανός βουλευτής Brian Fitzpatrick δήλωσε ότι «η μόνη χώρα που πρέπει να “τρέχουν” οι ΗΠΑ είναι οι ΗΠΑ».
- Η Ρεπουμπλικανή Μάρτζορι Τέιλορ Γκριν αμφισβήτησε ανοιχτά τα πραγματικά κίνητρα της Ουάσινγκτον και κατήγγειλε τη συνεχιζόμενη πολιτική αλλαγής καθεστώτων και χρηματοδότησης ξένων πολέμων.
Νομικοί στις ΗΠΑ: «Παράνομο» – αλλά και δύσκολα θα υπάρξουν συνέπειες
Εκτός Κογκρέσου, η συζήτηση πήρε φωτιά στα πανεπιστήμια και στα νομικά πάνελ.
- Ο καθηγητής Matthew Waxman (Columbia, εθνική ασφάλεια) τονίζει ότι ένα κατηγορητήριο δεν δίνει, από μόνο του, εξουσία χρήσης στρατιωτικής βίας για ανατροπή ξένης κυβέρνησης χωρίς εξουσιοδότηση του Κογκρέσου.
- Ο καθηγητής Jimmy Gurule (Notre Dame Law School, πρώην ομοσπονδιακός εισαγγελέας) χαρακτήρισε την ενέργεια «ξεκάθαρα κραυγαλέα, παράνομη και εγκληματική».
- Ο καθηγητής Michael Schmitt (πρώην Air Force lawyer, Naval War College – emeritus) είπε ότι οι επιθέσεις και η σύλληψη παραβιάζουν διεθνές δίκαιο και πως, νομικά, αυτό που γίνεται μοιάζει με πόλεμο μεταξύ κρατών.
Την ίδια στιγμή, το Reuters σημειώνει και κάτι κυνικό αλλά κρίσιμο: ακόμη κι αν οι πράξεις κριθούν παράνομες, το διεθνές δίκαιο έχει περιορισμένους μηχανισμούς επιβολής απέναντι σε υπερδύναμη.
Η υπεράσπιση της κυβέρνησης Τραμπ: «Δικαιοσύνη – όχι αλλαγή καθεστώτος»
Η κυβέρνηση επιχειρεί να «δέσει» την υπόθεση με ποινικές διώξεις:
- Η υπουργός Δικαιοσύνης Pam Bondi υποστήριξε ότι ο Μαδούρο και οι συγκατηγορούμενοι «θα αντιμετωπίσουν την πλήρη ισχύ της αμερικανικής δικαιοσύνης» στα δικαστήρια.
- Ο πρέσβης των ΗΠΑ στον ΟΗΕ Mike Waltz έγραψε ότι «δεν είναι αλλαγή καθεστώτος, είναι δικαιοσύνη», παρουσιάζοντας τον Μαδούρο ως «κατηγορούμενο» και «παράνομο δικτάτορα».
Μόνο που – και εδώ είναι το πρόβλημα για τον Λευκό Οίκο – ο ίδιος ο Τραμπ μίλησε δημόσια για πετρέλαιο και «διοίκηση της χώρας», μπλέκοντας την «αστυνομική» αφήγηση με μια de facto λογική κατοχής/επιτήρησης.
Ποιοι είναι «τα πρόσωπα» που ξεχωρίζουν μέχρι τώρα
Πολιτικοί (ΗΠΑ) που αμφισβητούν/καταγγέλλουν τη νομιμότητα ή ζητούν περιορισμό:
- Tim Kaine (Γερουσία)
- Chuck Schumer (Γερουσία)
- Hakeem Jeffries (Βουλή)
- Mark Warner (Γερουσία)
- Susan Collins (Γερουσία – “brief us sooner”)
- Brian Fitzpatrick (Βουλή – “run the U.S., not Venezuela”)
Νομικοί/αναλυτές (ΗΠΑ) που μιλούν για παραβίαση δικαίου/Συντάγματος:
- Jeremy Paul (Northeastern University)
- Matthew Waxman (Columbia University)
- Jimmy Gurule (Notre Dame Law School)
- Michael Schmitt (U.S. Naval War College – emeritus)
Κυβέρνηση/υπέρ της επιχείρησης (ΗΠΑ):
- Pam Bondi (Υπ. Δικαιοσύνης)
- Marco Rubio (ΥΠΕΞ – ενημέρωση Κογκρέσου “εκ των υστέρων”)
- Mike Waltz (πρέσβης στον ΟΗΕ – “justice, not regime change”)
- John Thune (ηγεσία Ρεπουμπλικανών στη Γερουσία – στήριξη/ζητά ενημέρωση)
