Νέα δεδομένα δημιουργεί στην Αρκτική η ιστορική συμφωνία που αναμένεται να υπογράψουν την επόμενη εβδομάδα, στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, οι Ηνωμένες Πολιτείες, η Δανία και η Γροιλανδία.
Τι προβλέπεται με την αμερικανική στρατιωτική παρουσία
Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ – ο οποίος είχε εκφράσει στο παρελθόν την επιθυμία του για προσάρτηση της Γροιλανδίας, προκαλώντας έντονες αντιδράσεις από τους Ευρωπαίους – ανήγγειλε μέσω Truth Social την επίτευξη αυτής της συμφωνίας, βάσει της οποίας οι Ηνωμένες Πολιτείες θα αναπτύξουν άμεσα σημαντική στρατιωτική παρουσία στο νησί της Αρκτικής, ενώ παράλληλα εμποδίζει αντιπάλους των ΗΠΑ να δημιουργήσουν εκεί δικές τους βάσεις ή να πραγματοποιήσουν επενδύσεις σε ευαίσθητους τομείς χωρίς τη συγκατάθεση της Ουάσινγκτον.
Η ρύθμιση αφορά πρωτίστως τη Ρωσία και την Κίνα, τις δύο χώρες που η Ουάσινγκτον θεωρεί βασικούς στρατηγικούς ανταγωνιστές στην Αρκτική. Επιπλέο, δεν έχει γίνει μέχρι στιγμής γνωστός ο ακριβής αριθμός στρατιωτών ή το τελικό μέγεθος των εγκαταστάσεων που θα δημιουργηθούν.
Αμερικανός αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δήλωσε ότι η συμφωνία παρέχει στις ΗΠΑ μόνιμα δικαιώματα πρόσβασης, εγκατάστασης στρατιωτικών βάσεων και υπερπτήσεων στη Γροιλανδία.
Οι ΗΠΑ διαθέτουν ήδη εκτεταμένα δικαιώματα στη Γροιλανδία βάσει της αμυντικής συμφωνίας του 1951 με τη Δανία, ενώ σήμερα λειτουργούν την αμερικανική διαστημική βάση Pituffik, στο βορειοδυτικό τμήμα του νησιού.
Η νέα συμφωνία, ωστόσο, εντάσσει και τη Γροιλανδία στο νέο πλαίσιο και επιδιώκει να διασφαλίσει ότι η αμερικανική στρατιωτική πρόσβαση δεν θα εξαρτάται από μελλοντικές πολιτικές εξελίξεις στο νησί.
«Καμία υποχώρηση στην κυριαρχία μας»
Από την πλευρά τους, η Δανία και η Γροιλανδία ξεκαθάρισαν ότι οποιαδήποτε συμφωνία με τις ΗΠΑ για την ανάπτυξη ισχυρής στρατιωτικής παρουσίας στη στρατηγικής σημασίας περιοχή της Αρκτικής δεν πρόκειται να θέσει σε κίνδυνο την κυριαρχία της Γροιλανδίας.
Σε κοινή ανακοίνωσή τους το Σάββατο —με την οποία αποσαφηνίζουν τις δηλώσεις του Ντόναλντ Τραμπ περί επίτευξης συμφωνίας που παραχωρεί στην Ουάσινγκτον «μόνιμο έλεγχο» στην ασφάλεια της Γροιλανδίας— η Δανία και η Γροιλανδία εξέφρασαν την ελπίδα ότι η συμφωνία αυτή θα βάλει τέλος στις τριβές με τις ΗΠΑ γύρω από το συγκεκριμένο ζήτημα.
Ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας, Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν, δήλωσε ικανοποιημένος με την προτεινόμενη συμφωνία. «Η συμφωνία αναγνωρίζει την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα του βασιλείου μας, καθώς και το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας στην αυτοδιάθεση», ανέφερε σε ανάρτησή του στο Facebook.
«Ελπίζουμε ότι μια περίοδος αβεβαιότητας θα δώσει τη θέση της σε μια δεσμευτική συμφωνία που θα ενισχύσει την ασφάλεια στην Αρκτική και τον Βόρειο Ατλαντικό, και κατά συνέπεια την κοινή μας ασφάλεια στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού ΝΑΤΟ — σεβόμενη παράλληλα τις “κόκκινες γραμμές” του Βασιλείου της Δανίας», σημείωσε ο υπουργός Εξωτερικών της Δανίας, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν. Ράσμουσεν.
Οι ΗΠΑ έχουν στρατιωτική παρουσία στη Γροιλανδία από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο και η συμφωνία του 1951 με τη Δανία τους παρέχει ήδη εκτεταμένα δικαιώματα για στρατιωτικές εγκαταστάσεις και επιχειρήσεις.
Το νέο στοιχείο είναι ότι το πλαίσιο διευρύνεται και αποκτά τριμερή χαρακτήρα, με τη συμμετοχή της ίδιας της Γροιλανδίας.
Παράλληλα, η νέα συμφωνία επιχειρεί να κατοχυρώσει μακροπρόθεσμα την αμερικανική παρουσία, να αποκλείσει στρατιωτικές εγκαταστάσεις ανταγωνιστικών χωρών και να περιορίσει την οικονομική διείσδυση της Ρωσίας και της Κίνας σε στρατηγικούς τομείς.
Η Γροιλανδία αποκτά έτσι ακόμη μεγαλύτερη σημασία για την αμερικανική στρατηγική στην Αρκτική, λόγω της γεωγραφικής της θέσης μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Ευρώπης, αλλά και των φυσικών πόρων της.
Το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει γίνει γνωστόι. Δεν έχουν γίνει γνωστά, μεταξύ άλλων, ο ακριβής αριθμός των Αμερικανών στρατιωτών που θα μπορούσαν να αναπτυχθούν, οι συγκεκριμένες νέες εγκαταστάσεις που θα δημιουργηθούν, ούτε όλοι οι μηχανισμοί που θα διέπουν τις «ευαίσθητες» επενδύσεις.
Η Δανία αναφέρει ότι η συμφωνία θα υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα στη Νέα Υόρκη και θα χρειαστεί στη συνέχεια να ολοκληρωθούν οι απαραίτητες κοινοβουλευτικές διαδικασίες.
