Σε μια κίνηση με σαφές γεωπολιτικό αποτύπωμα, η Ευρωπαϊκή Ένωση ενισχύει την παρουσία της στη Γροιλανδία και ευρύτερα στην Αρκτική, ανακοινώνοντας νέο επενδυτικό πακέτο ύψους 200 εκατ. ευρώ και υπογράφοντας νέα Κοινή Διακήρυξη με τη Γροιλανδία και τη Δανία, η οποία μεταξύ άλλων υπογραμμίζει το δικαίωμα του λαού της Γροιλανδίας να αποφασίζει για το μέλλον του σύμφωνα με την αρχή της αυτοδιάθεσης.
Η επίσκεψη της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στο Νουούκ πραγματοποιείται ενώ ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξακολουθεί να επιμένει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να αποκτήσουν τον έλεγχο του στρατηγικής σημασίας νησιού για λόγους εθνικής ασφάλειας.
Το μήνυμα που έστειλε η πρόεδρος της Κομισιόν ήταν σαφές τόσο προς τη Γροιλανδία όσο και προς το εξωτερικό.
«Η Γροιλανδία μπορεί να υπολογίζει στην ΕΕ», δήλωσε, χαρακτηρίζοντάς την «στρατηγικό σύμμαχο και έμπιστο φίλο», ενώ υπογράμμισε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση στέκεται «σε πλήρη αλληλεγγύη» με το Βασίλειο της Δανίας και τον λαό της Γροιλανδίας.
Ακόμη πιο σαφής ήταν αναφορικά με το πολιτικό μέλλον του νησιού.
«Το μέλλον της Γροιλανδίας είναι υπόθεση του λαού της Γροιλανδίας και της Δανίας να αποφασίσουν, κανενός άλλου», τόνισε. «Η εδαφική ακεραιότητα, η κυριαρχία και το απαραβίαστο των συνόρων είναι θεμελιώδεις αρχές του διεθνούς δικαίου».
Αποτυπώνει μια σαφή επιλογή της Γροιλανδίας να ενισχύσει τους δεσμούς της με την ΕΕ.
Για να προστατεύσει τις αξίες, την ελευθερία και τα συμφέροντά της.
Και η Ευρώπη κάνει τη δική της επιλογή.
Να έχει ισχυρότερη παρουσία και μεγαλύτερη εμπλοκή στη Γροιλανδία και στην Αρκτική.
«Οι τεκτονικές πλάκες της γεωπολιτικής»
Η φον ντερ Λάιεν έδωσε η ίδια το ευρύτερο πλαίσιο μέσα στο οποίο η Ευρώπη αντιμετωπίζει πλέον τη Γροιλανδία, περιγράφοντας την Αρκτική ως μία από τις περιοχές όπου «συγκρούονται οι τεκτονικές πλάκες της γεωπολιτικής».
«Έχουμε άμεσο συμφέρον για όσα συμβαίνουν εδώ», υπογράμμισε, γνωστοποιώντας παράλληλα ότι η ΕΕ προετοιμάζει νέα Στρατηγική για την Αρκτική, η οποία θα παρουσιαστεί το φθινόπωρο και θα καθορίζει το ευρωπαϊκό όραμα για την περιοχή και για μια ισχυρότερη εταιρική σχέση με τη βόρεια γειτονία της Ευρώπης.
Η νέα Κοινή Διακήρυξη, την οποία υπέγραψαν η φον ντερ Λάιεν, ο πρωθυπουργός της Γροιλανδίας Γενς-Φρέντερικ Νίλσεν και η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, οικοδομεί πάνω στην προηγούμενη Διακήρυξη του 2015 και διευρύνει σημαντικά το πεδίο συνεργασίας.
Σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, αποτυπώνει μια «σαφή επιλογή» της Γροιλανδίας να ενισχύσει τους δεσμούς της με την Ευρωπαϊκή Ένωση, προκειμένου να προστατεύσει «τις αξίες, την ελευθερία και τα συμφέροντά της».
Η επιλογή, όμως, είναι αμφίδρομη.
«Η Ευρώπη κάνει επίσης μια επιλογή: να είναι περισσότερο παρούσα και περισσότερο ενεργή στη Γροιλανδία και στην Αρκτική», είπε.
Στη συνδεσιμότητα, την καθαρή ενέργεια και τις κρίσιμες πρώτες ύλες.
Και φυσικά, δημιουργούμε περισσότερες ευκαιρίες για τον λαό της Γροιλανδίας.
Στηρίζουμε αυτές τις φιλοδοξίες με ένα Πακέτο Εταιρικής Σχέσης ύψους 200 εκατ. ευρώ.
Τα τρία «C»: συνδεσιμότητα, καθαρή ενέργεια, κρίσιμες πρώτες ύλες
Το νέο EU–Greenland Partnership Package, ύψους 200 εκατ. ευρώ, θα χρηματοδοτήσει επενδύσεις το 2026 και το 2027 μέσω του Global Gateway.
Η φον ντερ Λάιεν το συνόψισε σε τρεις στρατηγικές προτεραιότητες, τα τρία μεγάλα «C»: connectivity, clean energy, critical raw materials – συνδεσιμότητα, καθαρή ενέργεια και κρίσιμες πρώτες ύλες.
Στη συνδεσιμότητα, η ΕΕ συνεργάζεται με την εταιρεία Tusass για την επέκταση των δορυφορικών δυνατοτήτων της Γροιλανδίας μέσω ευρωπαϊκών παρόχων. Στόχος είναι η βελτίωση της ταχύτητας, της αξιοπιστίας αλλά και της ανθεκτικότητας των ψηφιακών συνδέσεων, ιδιαίτερα για τις απομακρυσμένες κοινότητες.
Η νέα Διακήρυξη επεκτείνει τη συνεργασία και σε ασφαλή και ανθεκτικά υποθαλάσσια καλώδια, δορυφορικές και άλλες βασικές ψηφιακές υποδομές, δίνοντας στη συνδεσιμότητα και σαφή διάσταση ασφάλειας.
Στην ενέργεια, η ΕΕ θα υποστηρίξει την ανάπτυξη και τον εκσυγχρονισμό υποδομών ανανεώσιμης ενέργειας, αξιοποιώντας μεταξύ άλλων το σημαντικό υδροηλεκτρικό δυναμικό της Γροιλανδίας.
Στόχος, σύμφωνα με την πρόεδρο της Επιτροπής, είναι να ενισχυθεί η ενεργειακή ασφάλεια του νησιού μέσω εγχώριας παραγωγής, προσφέροντας μεγαλύτερη ανεξαρτησία, ενώ εξετάζεται και η ανάπτυξη νέων καθαρών βιομηχανιών, όπως το ανανεώσιμο υδρογόνο.
Οι κρίσιμες πρώτες ύλες στο επίκεντρο
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτούν οι κρίσιμες πρώτες ύλες, καθώς η Γροιλανδία διαθέτει σημαντικούς ορυκτούς πόρους σε μια περίοδο κατά την οποία η ΕΕ προσπαθεί να ενισχύσει την ασφάλεια εφοδιασμού της και να περιορίσει τις στρατηγικές εξαρτήσεις της.
Η Κοινή Διακήρυξη χαρακτηρίζει μάλιστα ως προτεραιότητα την εφαρμογή της στρατηγικής εταιρικής σχέσης ΕΕ–Γροιλανδίας για τις βιώσιμες αλυσίδες αξίας πρώτων υλών, που συμφωνήθηκε το 2023.
Το σκεπτικό είναι διπλό: οι πρώτες ύλες μπορούν να συμβάλουν στη διαφοροποίηση της οικονομίας της Γροιλανδίας, ενώ ταυτόχρονα η Γροιλανδία μπορεί να εξελιχθεί σε δυνητικό προμηθευτή πρώτων υλών για την Ευρωπαϊκή Ένωση, μέσα από ασφαλείς και βιώσιμες αλυσίδες εφοδιασμού.
Δύο συγκεκριμένα έργα βρίσκονται ήδη στο επίκεντρο της συνεργασίας.
Το πρώτο είναι το έργο εξόρυξης μολυβδαινίου Malmbjerg, το οποίο, σύμφωνα με τη φον ντερ Λάιεν, θα μπορούσε να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες επενδύσεις στη Γροιλανδία και να δημιουργεί έως και 90 εκατ. ευρώ ετησίως σε προστιθέμενη αξία για τη χώρα.
Το δεύτερο είναι το έργο γραφίτη Amitsoq της GreenRoc, για την προετοιμασία του οποίου παρέχει χρηματοδότηση η ΕΕ. Το Amitsoq έχει χαρακτηριστεί στρατηγικό έργο στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού Critical Raw Materials Act, αποτελώντας χαρακτηριστικό παράδειγμα της επιδίωξης για στενότερη σύνδεση των αλυσίδων αξίας της Γροιλανδίας με την ευρωπαϊκή βιομηχανία.
Ασφάλεια, κυβερνοαπειλές, διαδίκτυο και κρίσιμες υποδομές
Η νέα σχέση, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις επενδύσεις και στις πρώτες ύλες.
Η Κοινή Διακήρυξη διευρύνει σημαντικά τη συνεργασία σε θέματα πολιτικής προστασίας, πρόληψης και ετοιμότητας για κρίσεις, ανθεκτικότητας σε καταστροφές, κυβερνοασφάλειας, ασφαλών επικοινωνιών και προστασίας κρίσιμων υποδομών.
Περιλαμβάνει ακόμη συνεργασία για την αντιμετώπιση υβριδικών απειλών, ξένης χειραγώγησης της πληροφόρησης και ξένων παρεμβάσεων, αποτυπώνοντας τη διευρυνόμενη διάσταση ασφάλειας που αποκτά η ευρωπαϊκή παρουσία στην Αρκτική.
Παράλληλα, μέρος των επενδύσεων θα κατευθυνθεί σε τομείς που επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των κατοίκων, όπως η στέγαση, ο βιώσιμος τουρισμός, η εκπαίδευση και η στήριξη μικρών επιχειρήσεων.
Με άμεσα αποτελέσματα.
Τις επόμενες ημέρες, η Βόρεια Γροιλανδία θα δει θεαματικές βελτιώσεις στην πρόσβαση στο διαδίκτυο.
Και έως τον Οκτώβριο, οι απομακρυσμένες κοινότητες στην Ανατολική Γροιλανδία θα έχουν επίσης καλύτερο και ταχύτερο ίντερνετ!
Από τα €200 εκατ. στα €530 εκατ.
Οι Βρυξέλλες επιδιώκουν παράλληλα να καταστήσουν σαφές ότι η σημερινή κίνηση έχει μακροπρόθεσμο χαρακτήρα.
Για την τρέχουσα περίοδο 2021-2027 η ΕΕ έχει διαθέσει 225 εκατ. ευρώ για τη Γροιλανδία, με το μεγαλύτερο μέρος να κατευθύνεται στην εκπαίδευση και το υπόλοιπο στην πράσινη ανάπτυξη.
Για τον επόμενο Πολυετή Δημοσιονομικό Προϋπολογισμό, την περίοδο 2028-2034, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτείνει χρηματοδότηση ύψους 530 εκατ. ευρώ, υπερδιπλασιάζοντας το σημερινό επίπεδο στήριξης.
«Θέλουμε η εταιρική μας σχέση να είναι χτισμένη για το μακροπρόθεσμο μέλλον», τόνισε η φον ντερ Λάιεν.
Από την πλευρά της, η πρωθυπουργός της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν έδωσε το στίγμα της ισορροπίας που επιχειρεί να διατηρήσει η Κοπεγχάγη απέναντι στην Ουάσινγκτον.
Η Δανία, είπε, θέλει να συνεργάζεται στενά με τις Ηνωμένες Πολιτείες στην ασφάλεια και την άμυνα, «αλλά θέλουμε να συνεργαστούμε ακόμη στενότερα με τους Ευρωπαίους συμμάχους μας – και αυτό ακριβώς κάνουμε τώρα στην περιοχή της Αρκτικής».
Γιατί τώρα
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ενισχύσουν γρήγορα το αποτύπωμά τους στη Γροιλανδία, επενδύοντας ακριβώς στους τομείς που αποκτούν ολοένα μεγαλύτερη γεωπολιτική αξία: κρίσιμες πρώτες ύλες, ενέργεια, δορυφορικές και ψηφιακές υποδομές. Η πίεση του Ντόναλντ Τραμπ επιταχύνει μια ευρωπαϊκή κινητοποίηση που εντάσσεται σε έναν ευρύτερο ανταγωνισμό για την Αρκτική, όπου η Ρωσία διατηρεί ισχυρή στρατιωτική παρουσία, η Κίνα διευρύνει το οικονομικό και στρατηγικό της ενδιαφέρον και το ΝΑΤΟ ενισχύει τη δική του παρουσία μέσω του Arctic Sentry, του νέου πλαισίου που συντονίζει ασκήσεις, επιτήρηση και στρατιωτικές δυνατότητες των συμμάχων στην Αρκτική και τον ευρωπαϊκό Βορρά. Σε αυτό το σκηνικό, η Γροιλανδία έχει πάψει προ πολλού να αποτελεί μια απομακρυσμένη περιφέρεια της Ευρώπης και μετατρέπεται σε ένα από τα κρίσιμα πεδία του νέου γεωπολιτικού ανταγωνισμού.
