ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΗ – ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ
Μεταξύ αποτροπής και διπλωματίας κινούνται τα συμπεράσματα της Συνόδου Κορυφής για την Ουκρανία. Οι ηγέτες της ΕΕ χαρακτηρίζουν τον πόλεμο της Ρωσίας «υπαρξιακή πρόκληση» για την Ένωση, ζητούν την ενίσχυση της ευρωπαϊκής άμυνας έως το 2030 και την επιτάχυνση των κυρώσεων κατά της Μόσχας, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο πιο ενεργού ευρωπαϊκού ρόλου σε μελλοντικές ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις.
Τα συμπεράσματα εγκρίθηκαν ομόφωνα από τα 27 κράτη-μέλη για πρώτη φορά από τον Μάρτιο του 2025, μετά την αλλαγή κυβέρνησης στην Ουγγαρία, βάζοντας τέλος σε μια μακρά περίοδο κατά την οποία οι ηγέτες αναγκάζονταν να υιοθετούν χωριστά κείμενα στήριξης της Ουκρανίας χωρίς τη συμμετοχή της Βουδαπέστης.
Στα συμπεράσματά τους, οι 27 επαναβεβαιώνουν την «ακλόνητη και αταλάντευτη στήριξή» τους προς την ανεξαρτησία, την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Ουκρανίας εντός των διεθνώς αναγνωρισμένων συνόρων της.
Η Ρωσία ως «υπαρξιακή πρόκληση»
Οι ηγέτες συνδέουν ευθέως τον πόλεμο στην Ουκρανία με τη συνολική ευρωπαϊκή ασφάλεια, σημειώνοντας ότι «ο επιθετικός πόλεμος της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας παραμένει υπαρξιακή πρόκληση για την Ευρωπαϊκή Ένωση».
Στο πλαίσιο αυτό, ζητούν να επιταχυνθούν οι προσπάθειες για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών αμυντικών δυνατοτήτων, με στόχο τη μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων, την αντιμετώπιση κρίσιμων ελλείψεων σε στρατιωτικές δυνατότητες και την ενίσχυση της αμυντικής ετοιμότητας της Ευρώπης έως το 2030.
Η Ευρώπη διεκδικεί ρόλο στην επόμενη ημέρα
Παράλληλα με τη συνέχιση της στρατιωτικής και οικονομικής στήριξης προς το Κίεβο, οι ηγέτες αφήνουν ανοιχτό παράθυρο για μελλοντική διπλωματική εμπλοκή της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο δηλώνει ότι στηρίζει τις διπλωματικές προσπάθειες για τον τερματισμό του πολέμου και υπογραμμίζει ότι είναι έτοιμο να εντείνει τη συμμετοχή του σε αυτές.
«Η Ευρώπη έχει καίριο ρόλο να διαδραματίσει σε μια μελλοντική διευθέτηση και είναι έτοιμη να υπερασπιστεί τα συμφέροντά της», αναφέρουν χαρακτηριστικά οι ηγέτες.
Παράλληλα, καλούν τη Ρωσία να επιδείξει «πραγματική βούληση για ειρήνη», να συμφωνήσει σε πλήρη, άμεση και άνευ όρων κατάπαυση του πυρός και να συμμετάσχει σε ουσιαστικές διαπραγματεύσεις για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη.
Η διατύπωση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία μετά την επιβεβαίωση από το γραφείο του προέδρου του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα ότι έχει ανοίξει διπλωματικός δίαυλος επικοινωνίας με τη Μόσχα. Όπως ανέφερε νωρίτερα ευρωπαίος αξιωματούχος, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου υπογράμμισε την ανάγκη η Ευρώπη να είναι έτοιμη «να αναλάβει τις ευθύνες της όταν και εφόσον οι συνθήκες είναι κατάλληλες για εμπλοκή με τη Ρωσία», ώστε να συμβάλει στη διασφάλιση μιας δίκαιης και διαρκούς ειρήνης.
Νέα χρηματοδότηση για το Κίεβο
Οι ηγέτες δηλώνουν ότι αναμένουν την πρώτη εκταμίευση προς την Ουκρανία από το νέο δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ για την περίοδο 2026-2027 πριν από το τέλος Ιουνίου.
Παράλληλα, καλούν τα κράτη-μέλη να συνεχίσουν τη διμερή τους στήριξη προς το Κίεβο και υπογραμμίζουν τη σημασία της συνέχισης των ευρωπαϊκών επαφών με τρίτες χώρες, προκειμένου να διασφαλιστεί πρόσθετη διεθνής στήριξη και να καλυφθούν οι εναπομείνασες χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας.
Το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο υπενθυμίζει επίσης τη σημασία της συνέχισης των μεταρρυθμίσεων και του σεβασμού του κράτους δικαίου από την Ουκρανία.
Διεύρυνση χωρίς διαδικασίες εξπρές
Οι 27 χαιρέτισαν το άνοιγμα της πρώτης δέσμης διαπραγματευτικών κεφαλαίων με την Ουκρανία, κάνοντας λόγο για σημαντικό βήμα στην ενταξιακή της πορεία.
Ωστόσο, τα τελικά συμπεράσματα υιοθετούν πιο προσεκτική διατύπωση σε σχέση με τις δημόσιες τοποθετήσεις υπέρ της άμεσης προώθησης και των υπόλοιπων πέντε κεφαλαίων.
Οι ηγέτες δηλώνουν ότι προσβλέπουν στο άνοιγμα των υπόλοιπων διαπραγματευτικών δεσμών, αλλά «σύμφωνα με την αξιοκρατική προσέγγιση» (merit-based approach), δηλαδή με βάση την πρόοδο και τις επιδόσεις της ίδιας της Ουκρανίας.
Διπλωματικές πηγές επισημαίνουν ότι η ελληνική θέση ήταν υπέρ της διατήρησης της δυναμικής της ενταξιακής πορείας του Κιέβου μέσω του ανοίγματος νέων δεσμών διαπραγματευτικών κεφαλαίων, χωρίς όμως να παρακαμφθεί η αξιοπιστία της διαδικασίας διεύρυνσης.
Η πιο συγκρατημένη διατύπωση θεωρείται επίσης ένδειξη ότι αρκετά κράτη-μέλη δεν επιθυμούσαν να πιέσουν τον νέο ηγέτη της Ουγγαρίας Πέτερ Μαγιάρ και να μετατρέψουν το ζήτημα σε νέο σημείο τριβής με τη Βουδαπέστη αμέσως μετά την επιστροφή της Ουγγαρίας στη γραμμή της ομοφωνίας για τα συμπεράσματα σχετικά με την Ουκρανία.
Στο στόχαστρο Ιράν, Βόρεια Κορέα και Λευκορωσία
Οι ηγέτες της ΕΕ ζήτησαν τον άμεσο τερματισμό κάθε μορφής εξωτερικής στήριξης προς τη Ρωσία και καταδίκασαν τη στρατιωτική βοήθεια που λαμβάνει η Μόσχα από τη Βόρεια Κορέα, το Ιράν και τη Λευκορωσία.
Παράλληλα, κάλεσαν όλες τις χώρες να σταματήσουν την παροχή υλικής ή άλλης υποστήριξης στη ρωσική πολεμική προσπάθεια, τονίζοντας ότι η βοήθεια αυτή συμβάλλει άμεσα στη συνέχιση του πολέμου.
Οι ηγέτες επισημαίνουν επίσης ότι η Ρωσία, έχοντας αποτύχει να πετύχει τους στρατιωτικούς και στρατηγικούς της στόχους, έχει εντείνει τις επιθέσεις με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη εναντίον ουκρανικών πόλεων και ενεργειακών υποδομών.
21ο πακέτο κυρώσεων και «σκιώδης στόλος»
Στο πεδίο των κυρώσεων, οι 27 χαιρετίζουν την υιοθέτηση του 20ού πακέτου και ζητούν την ταχεία έγκριση του 21ου πακέτου κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Νωρίτερα, ευρωπαίοι αξιωματούχοι είχαν ανακοινώσει την παράταση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας για δώδεκα μήνες αντί της εξαμηνιαίας ανανέωσης που ίσχυε πάγια από το 2016. Η μετάβαση στον δωδεκάμηνο κύκλο θωρακίζει το καθεστώς κυρώσεων, καθώς περιορίζει τις ευκαιρίες κατά τις οποίες ένα μεμονωμένο κράτος-μέλος θα μπορούσε να απειλήσει με βέτο την ανανέωσή τους.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην περαιτέρω αντιμετώπιση του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» που χρησιμοποιεί η Μόσχα για να παρακάμπτει τους περιορισμούς στις εξαγωγές πετρελαίου, καθώς και στα δίκτυα που στηρίζουν τη ρωσική πολεμική βιομηχανία.
Το θέμα του 21ου πακέτου κυρώσεων παρουσιάζει ιδιαίτερο ελληνικό ενδιαφέρον με την Αθήνα να διαφωνεί με την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την αναστολή του μηχανισμού υπολογισμού του πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου που μεταφέρεται προς τρίτες χώρες
Η χώρα μας έχει επανειλημμένα υπογραμμίσει ότι η ευρωπαϊκή ναυτιλία αποτελεί στρατηγικό περιουσιακό στοιχείο της Ένωσης και η πίεση προς τη Μόσχα δεν θα πρέπει να οδηγήσει σε αποδυνάμωση της ανταγωνιστικότητας της ευρωπαϊκής ναυτιλίας ή σε μεταφορά δραστηριοτήτων προς τρίτες χώρες, την ώρα που η Ένωση επιδιώκει τη στρατηγική της αυτονομία.
Οι ηγέτες επαναλαμβάνουν επίσης ότι τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία πρέπει να παραμείνουν δεσμευμένα μέχρι η Ρωσία να τερματίσει τον πόλεμο και να αποζημιώσει την Ουκρανία για τις ζημιές που προκάλεσε.
Χωρικά ύδατα, εναέριος χώρος και ελληνικό ενδιαφέρον
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον για την Ελλάδα παρουσιάζει η αναφορά των συμπερασμάτων στις παραβιάσεις κατά κρατών-μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Για πρώτη φορά το σχετικό κείμενο δεν περιορίζεται μόνο στις παραβιάσεις του εναέριου χώρου αλλά επεκτείνεται και στα χωρικά ύδατα κρατών-μελών, εξέλιξη που σύμφωνα με διπλωματικές πηγές αντανακλά παρεμβάσεις της Ελλάδας και της Ρουμανίας κατά τη διαπραγμάτευση των συμπερασμάτων.
Η Αθήνα θεωρεί ότι η διεύρυνση της διατύπωσης ενισχύει τη συνοχή της ευρωπαϊκής θέσης σε ζητήματα κυριαρχίας και ασφάλειας, αποφεύγοντας τη μονοδιάστατη εστίαση μόνο στην ανατολική πτέρυγα της Ένωσης και καλύπτοντας το σύνολο των εξωτερικών συνόρων και των προκλήσεων που αντιμετωπίζουν τα κράτη-μέλη.
Άμυνα, βιομηχανία και το ορόσημο του 2030
Πέρα από την Ουκρανία, τα συμπεράσματα συνδέουν άμεσα τον πόλεμο με την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας.
Οι ηγέτες ζητούν επιτάχυνση των επενδύσεων, ενίσχυση της παραγωγικής βάσης της ευρωπαϊκής αμυντικής βιομηχανίας, μείωση των στρατηγικών εξαρτήσεων και κάλυψη κρίσιμων επιχειρησιακών ελλείψεων.
Καταληκτικά το μήνυμα που εκπέμπει η Σύνοδος είναι ότι η στήριξη της Ουκρανίας παραμένει αδιαπραγμάτευτη, αλλά ταυτόχρονα η Ευρωπαϊκή Ένωση προετοιμάζεται για μια νέα πραγματικότητα ασφάλειας, στην οποία η αμυντική ετοιμότητα της Ευρώπης θα πρέπει να έχει ενισχυθεί αποφασιστικά έως το τέλος της δεκαετίας.
Δείτε τα συμπεράσματα εδώ
