Με εγκώμια στον Ντόναλντ Τραμπ τον οποίο παρουσίασε περίπου ως τον πρώτο Αμερικανό πρόεδρο μετά τον Αϊζενχάουερ που κατάφερε να φέρει Ευρωπαίους και Καναδούς σε τροχιά εξίσωσης των αμυντικών τους δαπανών με τις ΗΠΑ ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε έδωσε από το προεδρικό συγκρότημα του Μπεστεπέ την καθιερωμένη συνέντευξη Τύπου, παραμονή της διήμερης συνόδου κορυφής που ξεκινά αύριο, Τρίτη, στην Άγκυρα. Κεντρικό του μήνυμα ήταν ότι η Χάγη ήταν η σύνοδος των δεσμεύσεων, η Άγκυρα πρέπει να γίνει η σύνοδος της υλοποίησης. Παράλληλα, επιφύλαξε θερμά λόγια για την οικοδέσποινα Τουρκία αποφεύγοντας όμως κάθε ευθεία κριτική προς την Άγκυρα όταν ρωτήθηκε για την καταστολή των κοινωνικών ελευθεριών ιδιως τις τελευταίες ημέρες.
Από τη δέσμευση στην υλοποίηση
Έναν χρόνο μετά τη δέσμευση της Χάγης για αμυντικές δαπάνες 5% του ΑΕΠ έως το 2035, ο Ρούτε παρουσίασε απολογισμό που ο ίδιος χαρακτήρισε «εντυπωσιακό» λέγοντας ότι οι Ευρωπαίοι σύμμαχοι και Καναδάς επενδύουν ήδη περίπου το 4% του ΑΕΠ τους σε άμυνα και ασφάλεια, αύξησαν πέρυσι τις βασικές αμυντικές τους δαπάνες κατά σχεδόν 20% και, αθροιστικά για το 2025 και το 2026, έχουν βάλει στο τραπέζι 258 δισ. δολάρια επιπλέον.
«Από το Αρκάνσας μέχρι την Άγκυρα»
«Μετά από χρόνια υποεπένδυσης, παράγουμε πραγματικές δυνατότητες», είπε, ζητώντας από τους ηγέτες «σαφή, συγκεκριμένα και αξιόπιστα σχέδια» για την πορεία προς το 5% «από τα αμυντικά σχέδια στα drones, από τα χρήματα στους πυραύλους και τους αναχαιτιστές».
Στο Φόρουμ Αμυντικής Βιομηχανίας, αύριο, πρώτη ημέρα της συνόδου, θα ανακοινωθούν νέα συμβόλαια δεκάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων, με τις βιομηχανίες να ενώνουν δυνάμεις «από το Αρκάνσας ως την Άγκυρα».
Η πιο αποκαλυπτική στιγμή ήρθε όταν κλήθηκε να σχολιάσει τη μετατόπιση του βάρους στους Ευρωπαίους: το ΝΑΤΟ όπως ήταν «πριν από τρία, τέσσερα, πέντε χρόνια δεν ήταν βιώσιμο», παραδέχθηκε. «Δεν είναι βιώσιμο 600 εκατομμύρια άνθρωποι, στο πλουσιότερο μέρος του κόσμου, να είναι τόσο υπερβολικά εξαρτημένοι από τις Ηνωμένες Πολιτείες».
Ο ρόλος της Ευρώπης
Η επανεξισορρόπηση, εξήγησε, δεν σημαίνει αμερικανική αποχώρηση οι ΗΠΑ κρατούν την πυρηνική ομπρέλα και κρίσιμη συμβατική στήριξη — αλλά οι Ευρωπαίοι αναλαμβάνουν διοικήσεις και τον κύριο όγκο των δυνάμεων στο ανατολικό μέτωπο: «Δημιουργούμε μια συμμαχία βιώσιμη, όπου οι ΗΠΑ ξέρουν ότι η συμφωνία είναι δίκαιη». Στο ίδιο πνεύμα υποβάθμισε την εξάμηνη επανεξέταση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη που εξήγγειλε ο Πιτ Χέγκσεθ λέγοντας ότι δεν πρόκεται για «μαζική απόσυρση», αλλά αποτίμηση του τι μπορούν να διαθέσουν οι ΗΠΑ σε σύγκρουση δύο θεάτρων Ινδοειρηνικό και Ευρωατλαντικό «και ήδη οι Ευρωπαίοι καλύπτουν τα κενά», ενώ σε ερώτηση για το εάν διχάζει η Ουάσιγκτον τη Συμμαχία απάντησε αρνητικα΄λέγοντας ότι δεν υπάρχει «Καμία ανησυχία».
Η αποθέωση του Τραμπ
Ερωτηθείς για τις αλλεπάλληλες αιχμές του Τραμπ από τη Γροιλανδία έως τη μη στήριξη των συμμάχων στον πόλεμο με το Ιράν ο Ρούτε επέλεξε τη γραμμή όχι απλώς της υπεράσπισης, αλλά της αποθέωσης. Η αύξηση των δαπανών οφείλεται «φυσικά στον Πούτιν, τη Ρωσία και την Ουκρανία, αλλά και στο ότι εκείνος, ο πρόεδρος Τραμπ, μας ενθάρρυνε με εξαιρετικά δυναμικό τρόπο». Και πρόσθεσε: «Θα μπορούσε να υποστηρίξει κανείς ότι είναι ο πρώτος πρόεδρος των ΗΠΑ μετά τον Αϊζενχάουερ που κατάφερε να φτάσουμε στο σημείο όπου Ευρωπαίοι και Καναδοί θα ξοδεύουν όσα και οι Αμερικανοί. Αυτή η εξίσωση ήταν ζητούμενο επί 50-60 χρόνια και τώρα συμβαίνει, σε μεγάλο βαθμό χάρη στην ηγεσία του».
Αποκάλυψε ότι στην πρόσφατη συνάντησή τους συζήτησαν και «κάποιες από τις απογοητεύσεις» του Αμερικανού προέδρου για το Ιράν, αντιτάσσοντας ότι σχεδόν 5.000 εξορμήσεις αεροσκαφών έγιναν από ευρωπαϊκές βάσεις προς υποστήριξη της αμερικανικής επιχείρησης.
«Απελπισμένος» ο Πούτιν
Λίγες ώρες μετά το νέο μπαράζ ρωσικών πληγμάτων σε ουκρανικές πόλεις, ο Ρούτε μίλησε για «αδιάκριτη επίθεση κατά αθώων αμάχων» που δείχνει πόσο «απελπισμένος» είναι ο Ρώσος πρόεδρος, καθώς οι Ουκρανοί «τα πηγαίνουν καλά στο πεδίο της μάχης» και χτυπούν βαθιά μέσα στη ρωσική επικράτεια.
Ο Πούτιν, είπε, θυσιάζει «έως και 35.000 δικούς του άνδρες» «τρελό» νούμερο. Για την ειρήνευση, «χρειάζονται δύο για τανγκό»: ο Ζελένσκι είναι έτοιμος «σε οποιοδήποτε σχήμα», ο Πούτιν αρνείται, και «κανείς δεν μπορεί να προβλέψει» τι θα τον μετακινήσει. Παραδέχθηκε το πρόβλημα επάρκειας αντιπυραυλικών αναχαιτιστών «υπάρχει όριο στο πόσοι υπάρχουν στη ΝΑΤΟϊκή επικράτεια» με το ζητούμενο να είναι η αύξηση της παραγωγής, ενώ για τη Λευκορωσία ήταν κατηγορηματικός: «Ας μην είμαστε αφελείς» ό,τι συμβαίνει στο Μινσκ «είναι εμπνευσμένο από τον Πούτιν».
Ύμνοι στην Τουρκία, σιωπή για την καταστολή-
Στην οικοδέσποινα επιφύλαξε τα καλύτερα λόγια: «πολύ σημαντική» για τη μελλοντική ασφάλεια του ΝΑΤΟ, μέλος από το 1952, με «έναν από τους μεγαλύτερους και καλά εκπαιδευμένους στρατούς» και ένα οικοσύστημα περίπου 3.000 αμυντικών εταιρειών που «παράγουν καθημερινά τον εξοπλισμό» που χρειάζεται η Συμμαχία. «Η θέση σας στον χάρτη είναι σημαντική, η ηγεσία σας στο ΝΑΤΟ είναι σημαντική» είπε απαντώντας σε σχετική ερώτηση.
Εντελώς διαφορετική η στάση του όταν Ολλανδός δημοσιογράφος ρώτησε ευθέως αν, μετά το κύμα συλλήψεων διαδηλωτών, δημοσιογράφων και ακτιβιστών με αποκορύφωμα τη σύλληψη κωμικού για σάτιρα κατά του Ερντογάν η Άγκυρα είναι ο κατάλληλος τόπος για μια σύνοδο φιλελεύθερων δημοκρατιών. Ο Ρούτε, ζυγίζοντας τις λέξεις του, μίλησε γενικά: «Η δημοκρατία είναι κάτι περισσότερο από εκλογές» — είναι και «τα ελεύθερα μέσα ενημέρωσης» και «η δυνατότητα των πολιτών να οργανώνουν διαδηλώσεις». Ούτε λέξη ευθείας κριτικής για την οικοδέσποινα.
Διμερές ζήτημα οι S-400 – και οι σύμμαχοι που ενοχλούν την Τουρκία
Για τους ρωσικούς S-400 την αγορά του 2017 που στοίχισε στην Τουρκία τον αποκλεισμό από τα F-35 και τις κυρώσεις CAATSA — η απάντηση εξαντλήθηκε σε μία φράση: «διμερές ζήτημα μεταξύ συμμάχων». Και στην ερώτηση Τούρκου δημοσιογράφου για «κρυφές κυρώσεις» συμμάχων κατά της Άγκυρας, ούτε επιβεβαίωσε ούτε διέψευσε: μίλησε για ζητήματα που «υπάρχουν εδώ και χρόνια, ενίοτε δεκαετίες», τα οποία προτιμά να λύνει «διακριτικά, στο παρασκήνιο», ζητώντας «όσο το δυνατόν λιγότερα εμπόδια» στη συνεργασία διατύπωση που μπορεί να διαβαστεί και ως μήνυμα προς όσους μπλοκάρουν την τουρκική συμμετοχή σε ευρωπαϊκά αμυντικά σχήματα, όπως το SAFE.
Πυρηνικά, προκλήσεις και Κίνα
Τέλος, ο Ρούτε χαιρέτισε ψύχραιμα την άρση των απαγορεύσεων φιλοξενίας πυρηνικών όπλων από Φινλανδία και Λιθουανία «αποφάσεις των ίδιων των χωρών», με την αμερικανική πυρηνική ομπρέλα να παραμένει «ο ύστατος εγγυητής». Καταδίκασε ως «απερίσκεπτη και αντιεπαγγελματική» τη ρωσική παρενόχληση της βρετανικής ναυαρχίδας του ΝΑΤΟ στον Βορρά «απόδειξη ότι θα υπερασπιστούμε τους εαυτούς μας».
Και με αφορμή τη σημερινή κινεζική δοκιμή πυραύλου από πυρηνοκίνητο υποβρύχιο στον Ειρηνικό: «Απόδειξη, για άλλη μια φορά, ότι δεν πρέπει να είμαστε αφελείς και δεν είμαστε», με την Κίνα «βασικό υποστηρικτή» του ρωσικού πολέμου, μαζί με Βόρεια Κορέα και Ιράν.
