Η Ισπανία βρίσκεται αντιμέτωπη με μία από τις σοβαρότερες μεταναστευτικές κρίσεις των τελευταίων ετών, μετά τη μαζική είσοδο χιλιάδων ανθρώπων από το Μαρόκο στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα που βρίσκεται στη βόρεια ακτή της Αφρικής.
Η κατάσταση ξέφυγε από τον έλεγχο μέσα σε λίγες ώρες, καθώς μεγάλος αριθμός μεταναστών κατάφερε να περάσει προς την ισπανική – και κατ’ επέκταση ευρωπαϊκή – επικράτεια, είτε κολυμπώντας είτε κινούμενος προς τα συνοριακά περάσματα. Οι ισπανικές αρχές κάνουν λόγο για τουλάχιστον 49.000 ανθρώπους που επιχείρησαν ή κατάφεραν να φτάσουν στη Θέουτα, αν και ο ακριβής αριθμός παραμένει δύσκολο να υπολογιστεί.
Η κρίση χαρακτηρίζεται από ισπανικά μέσα ενημέρωσης ως η μεγαλύτερη από το 2014, όταν περίπου 14.000 μετανάστες είχαν φτάσει στον θύλακα μέσα σε διάστημα τεσσάρων ημερών. Αυτή τη φορά, η μαζικότητα της κίνησης και η ταχύτητα με την οποία εκδηλώθηκε προκάλεσαν συναγερμό στις ισπανικές αρχές, ενώ τουλάχιστον 19 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να φτάσουν σε ισπανικό έδαφος.
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται η στάση του Μαρόκου. Πηγές από την ισπανική Πολιτοφυλακή κατηγορούν τις μαροκινές αρχές ότι επέδειξαν ανοχή, υποστηρίζοντας πως υπήρχαν ενδείξεις εδώ και ημέρες ότι χιλιάδες νέοι συγκεντρώνονταν κοντά στα σύνορα.
«Ήταν γνωστό ότι υπήρχε μεγάλη κινητοποίηση και θα μπορούσαν να είχαν σταματήσει την πορεία προς τα σύνορα», ανέφεραν πηγές στην ισπανική εφημερίδα El Mundo, υποστηρίζοντας ότι η συνεργασία των δύο χωρών περιορίστηκε κυρίως στη διάσωση ανθρώπων που βρίσκονταν ήδη στη θάλασσα.
Παράλληλα, έντονη κριτική ασκήθηκε και στην ισπανική κυβέρνηση για καθυστερημένη αντίδραση. Σύμφωνα με ισπανικά δημοσιεύματα, όταν η κατάσταση άρχισε να κλιμακώνεται στους δρόμους της Θέουτα, στην περιοχή βρίσκονταν μόλις 55 αστυνομικοί και στελέχη της ακτοφυλακής για να διαχειριστούν χιλιάδες ανθρώπους.
Ο πρόεδρος της Θέουτα, Χουάν Χεσούς Βίβας από το Λαϊκό Κόμμα, ζήτησε άμεσα την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων, ωστόσο το αίτημα δεν έγινε αμέσως αποδεκτό. Χρειάστηκαν αρκετές ώρες μέχρι η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ να αποφασίσει την αποστολή στρατού και την ενίσχυση των δυνάμεων ασφαλείας.
Μετά την έκρηξη της κρίσης, οι μαροκινές αρχές ανακοίνωσαν τη δημιουργία σημείων ελέγχου κοντά στον συνοριακό φράχτη της Θέουτα, σε μια προσπάθεια να περιορίσουν νέες απόπειρες εισόδου. Αντίστοιχη πίεση καταγράφεται και στη Μελίγια, τον δεύτερο ισπανικό θύλακα στη βόρεια Αφρική.
Μαδρίτη και Ραμπάτ συμφώνησαν ότι όσοι πέρασαν παράνομα σε ισπανικό έδαφος θα επιστραφούν στο Μαρόκο, ωστόσο η ανακοίνωση δεν φαίνεται μέχρι στιγμής να έχει μειώσει την ένταση. Σύμφωνα με ισπανικά μέσα, σημαντικό ρόλο στην κινητοποίηση έπαιξαν και φήμες στα κοινωνικά δίκτυα ότι τα σύνορα είχαν ανοίξει και ότι όσοι έφταναν στη Θέουτα θα μπορούσαν να παραμείνουν στην Ευρώπη.
Την ίδια στιγμή, η πολιτική αντιπαράθεση στην Ισπανία εντείνεται. Το Λαϊκό Κόμμα ζητά αυστηροποίηση της μεταναστευτικής νομοθεσίας και εφαρμογή άμεσων επαναπροωθήσεων στα σύνορα, συμπεριλαμβανομένων και των θαλάσσιων αφίξεων προς τη Θέουτα και τη Μελίγια.
Η κυβέρνηση Σάντσεθ βρίσκεται ήδη στο επίκεντρο της συζήτησης για τη μεταναστευτική πολιτική, καθώς πριν από λίγους μήνες είχε ξεκινήσει πρόγραμμα νομιμοποίησης μεταναστών χωρίς άδεια διαμονής, το οποίο αφορούσε περίπου μισό εκατομμύριο ανθρώπους. Η ισπανική κυβέρνηση είχε υποστηρίξει ότι η συγκεκριμένη κίνηση αποτελούσε αναγνώριση μιας πραγματικότητας, καθώς πολλοί από αυτούς τους ανθρώπους εργάζονται και αποτελούν μέρος της ισπανικής κοινωνίας.
Η κρίση στη Θέουτα, όμως, επαναφέρει με ένταση το ζήτημα της φύλαξης των εξωτερικών συνόρων της Ευρωπαϊκής Ένωσης και αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τη δύσκολη ισορροπία ανάμεσα στη διαχείριση των μεταναστευτικών ροών, την ασφάλεια και τις ανθρωπιστικές υποχρεώσεις των ευρωπαϊκών χωρών.
Πάνω από 1.500 μετανάστες πέρασαν από το Μαρόκο, 19 νεκροί
Η Θέουτα, ο ισπανικός θύλακας στα βόρεια παράλια της Αφρικής, βρίσκεται αντιμέτωπη με τη σοβαρότερη μεταναστευτική κρίση των τελευταίων ετών, καθώς περισσότεροι από 1.500 άνθρωποι πέρασαν από το Μαρόκο μέσα σε λίγες ημέρες, με τη μεγαλύτερη εισροή να καταγράφεται την Πέμπτη. Η κατάσταση συνοδεύεται από βαρύ ανθρώπινο τίμημα, καθώς σύμφωνα με την El País, τουλάχιστον 19 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους στην προσπάθειά τους να φτάσουν σε ισπανικό έδαφος.
Χιλιάδες άνθρωποι κινήθηκαν προς τη Θέουτα τόσο μέσω του νότιου συνοριακού περάσματος όσο και από τη θάλασσα, επιχειρώντας να παρακάμψουν τα σύνορα κολυμπώντας γύρω από τον κυματοθραύστη που χωρίζει το Μαρόκο από τον ισπανικό θύλακα. Βίντεο και φωτογραφίες από την περιοχή δείχνουν δεκάδες ανθρώπους, κυρίως νεαρούς άνδρες και εφήβους, να φτάνουν εξαντλημένοι στις ακτές, ενώ αρκετοί πανηγύριζαν μόλις πάτησαν ισπανικό έδαφος, φωνάζοντας συνθήματα υπέρ της Ισπανίας, αγκαλιάζοντας ο ένας τον άλλον ή γονατίζοντας για να φιλήσουν το έδαφος.
Το πρωί της Παρασκευής, οι παραλίες της Θέουτα ήταν γεμάτες από βατραχοπέδιλα, σωσίβια και στολές νεοπρενίου, εικόνες που αποτυπώνουν το μέγεθος της προσπάθειας χιλιάδων ανθρώπων να διασχίσουν τη θάλασσα.
Το ανθρώπινο κόστος είναι ιδιαίτερα βαρύ. Τουλάχιστον 18 μετανάστες έχασαν τη ζωή τους, ενώ πολλοί από όσους κατάφεραν να φτάσουν στη Θέουτα ήταν τραυματισμένοι ή εξαντλημένοι, με αιμορραγίες στα πόδια και τα γόνατα από την προσπάθεια να περάσουν τα βράχια και τον κυματοθραύστη. Οι δυνάμεις της Guardia Civil και οι υπηρεσίες έκτακτης ανάγκης επικεντρώθηκαν κυρίως στη διάσωση και την παροχή πρώτων βοηθειών, αδυνατώντας σε αρκετές περιπτώσεις να ανακόψουν τη μαζική είσοδο.
Μπροστά στην κλιμάκωση της κρίσης, η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ αποφάσισε την ανάπτυξη στρατιωτικών δυνάμεων στη Θέουτα. Το υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε ότι 60 στελέχη των ενόπλων δυνάμεων θα ενισχύσουν την Guardia Civil και τις υπόλοιπες δυνάμεις ασφαλείας για τη διατήρηση της τάξης και την προστασία των συνόρων. Παράλληλα, ο Ισπανός πρωθυπουργός αναμένεται να επισκεφθεί την περιοχή, ώστε να ενημερωθεί από κοντά για την κατάσταση και να συντονίσει τις επόμενες κινήσεις της κυβέρνησης.
Η πίεση στις τοπικές δομές φιλοξενίας είναι πλέον ασφυκτική. Ο πρόεδρος της αυτόνομης πόλης, Χουάν Βίβας, δήλωσε ότι τα κέντρα υποδοχής έχουν ξεπεράσει τις δυνατότητές τους, ενώ εκατοντάδες άνθρωποι παραμένουν σε ανοιχτούς χώρους αναζητώντας στέγη, νερό και ιατρική φροντίδα. Οι ισπανικές αρχές έχουν ήδη ξεκινήσει τις διαδικασίες επιστροφής όσων δεν πληρούν τις προϋποθέσεις διεθνούς προστασίας στο Μαρόκο.
Σύμφωνα με πληροφορίες, στη μαροκινή πλευρά των συνόρων είχαν συγκεντρωθεί από νωρίς δεκάδες άνθρωποι, ανάμεσά τους και ανήλικοι, καθώς είχαν διαδοθεί φήμες ότι τα σύνορα θα άνοιγαν τα ξημερώματα της Πέμπτης. Οι πληροφορίες αυτές φαίνεται πως λειτούργησαν ως καταλύτης για τη μαζική μετακίνηση προς τη Θέουτα.
Οι εικόνες επαναφέρουν μνήμες από την κρίση του 2021, όταν περισσότεροι από 10.000 άνθρωποι είχαν περάσει από το Μαρόκο στη Θέουτα μέσα σε μόλις δύο ημέρες, προκαλώντας ένταση στις σχέσεις Μαδρίτης και Ραμπάτ. Η σημερινή κρίση χαρακτηρίζεται ως η σοβαρότερη που αντιμετωπίζει η περιοχή από τότε.
Παράλληλα, η εξέλιξη της κατάστασης προκάλεσε έντονη πολιτική αντιπαράθεση μεταξύ Ισπανίας και Ιταλίας. Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι υποστήριξε ότι θα πρέπει να εξεταστεί η αναστολή εφαρμογής των προβλέψεων της Συνθήκης Σένγκεν για την Ισπανία, δηλώνοντας πως η Ιταλία δεν μπορεί να παραμείνει αδρανής απέναντι στις εξελίξεις και χαρακτηρίζοντας σοκαριστικές τις εικόνες από τη Θέουτα.
Στο ίδιο πνεύμα κινήθηκε και ο Ιταλός υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Ταγιάνι, ο οποίος απέδωσε τη νέα μεταναστευτική κρίση στην απόφαση της κυβέρνησης Σάντσεθ να χορηγήσει ισπανική –και κατ’ επέκταση ευρωπαϊκή– υπηκοότητα σε περισσότερους από 500.000 παράτυπους μετανάστες, υποστηρίζοντας ότι η επιλογή αυτή λειτουργεί ως κίνητρο για τα κυκλώματα διακίνησης ανθρώπων.
Η Μαδρίτη απάντησε άμεσα στις αιτιάσεις της Ρώμης. Ο υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Άλβαρες κατηγόρησε την ιταλική κυβέρνηση για «δημαγωγία», τονίζοντας ότι η Ισπανία περίμενε από μια εταίρο και φίλη χώρα έμπρακτη ευρωπαϊκή αλληλεγγύη και όχι πολιτικές αντιπαραθέσεις. Παράλληλα, ανακοίνωσε ότι κάλεσε τον Ιταλό πρεσβευτή στη Μαδρίτη για να του επιδοθεί επίσημη διαμαρτυρία σχετικά με τις δηλώσεις της ιταλικής κυβέρνησης.
