Η νέα προειδοποίηση της Τεχεράνης προς τον Ντόναλντ Τραμπ, με αναφορά στην τύχη του Ρωμαίου στρατηγού Μάρκου Λικίνιου Κράσσου στη μάχη των Καρρών, δεν είναι απλώς μια ιστορική μεταφορά. Είναι το τελευταίο επεισόδιο σε μια μακρά αλυσίδα απειλών, αντεγκλήσεων και μηνυμάτων αποτροπής ανάμεσα στο Ιράν και τον πρώην – και νυν – πρόεδρο των ΗΠΑ.
Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαΐ, επέλεξε αυτή τη φορά να απαντήσει με Ιστορία. Επικαλέστηκε τη μάχη των Καρρών, το 53 π.Χ., όταν οι Πάρθοι συνέτριψαν τις ρωμαϊκές λεγεώνες του Κράσσου, ενός από τους ισχυρότερους και πλουσιότερους άνδρες της Ρώμης. Το μήνυμα ήταν σαφές: όποιος εισβάλλει στην περσική σφαίρα με αλαζονεία, κινδυνεύει να έχει την τύχη εκείνων που υποτίμησαν την αντοχή και την πολεμική ευφυΐα της περιοχής.
Η αναφορά στον Κράσσο δεν είναι τυχαία. Στη συλλογική μνήμη της ιρανικής διπλωματικής ρητορικής, η αρχαία Περσία και οι διάδοχες αυτοκρατορίες της χρησιμοποιούνται συχνά ως σύμβολα αντίστασης απέναντι σε υπερδυνάμεις. Στην προκειμένη περίπτωση, ο υπαινιγμός προς τον Τραμπ είναι διπλός: στρατιωτικός και προσωπικός. Ο Κράσσος δεν ηττήθηκε απλώς. Έγινε ιστορικό παράδειγμα ύβρεως.
Η σύγκρουση Τραμπ – Ιράν από το 2018
Η σύγκρουση Τραμπ – Ιράν, όμως, δεν ξεκίνησε τώρα. Το 2018, μετά την αποχώρηση των ΗΠΑ από τη συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα, ο τότε πρόεδρος του Ιράν Χασάν Ρουχανί προειδοποιούσε ότι «ο πόλεμος με το Ιράν είναι η μητέρα όλων των πολέμων». Ο Τραμπ απάντησε με ένα από τα πιο χαρακτηριστικά tweets της προεδρίας του, προειδοποιώντας την Τεχεράνη να μην απειλήσει ξανά τις ΗΠΑ, αλλιώς θα υποστεί «συνέπειες που λίγοι στην Ιστορία έχουν υποστεί».
Η πραγματική τομή ήρθε τον Ιανουάριο του 2020. Με εντολή Τραμπ, οι ΗΠΑ σκότωσαν στη Βαγδάτη τον στρατηγό Κασέμ Σουλεϊμανί, επικεφαλής της Δύναμης Κουντς των Φρουρών της Επανάστασης. Για την Τεχεράνη, η δολοφονία Σουλεϊμανί δεν έκλεισε ποτέ ως κεφάλαιο. Αντιθέτως, έγινε υπόσχεση εκδίκησης. Λίγες ημέρες μετά, ο Τραμπ απειλούσε ότι αν το Ιράν απαντούσε, οι ΗΠΑ θα χτυπούσαν 52 ιρανικούς στόχους, αριθμό που παρέπεμπε στους 52 Αμερικανούς ομήρους της κρίσης του 1979.
Ακολούθησαν χρόνια στα οποία οι απειλές δεν έμειναν μόνο στη ρητορική. Το 2022, οι αμερικανικές αρχές απήγγειλαν κατηγορίες σε μέλος των Φρουρών της Επανάστασης για σχέδιο δολοφονίας του Τζον Μπόλτον, πρώην συμβούλου εθνικής ασφάλειας του Τραμπ, με το υπουργείο Δικαιοσύνης να συνδέει την υπόθεση με αντίποινα για τον θάνατο του Σουλεϊμανί.
Το 2024, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης αποκάλυψε νέα υπόθεση: φερόμενο σχέδιο δολοφονίας του ίδιου του Ντόναλντ Τραμπ, το οποίο, σύμφωνα με τις αμερικανικές αρχές, αποδιδόταν σε ιρανικό δίκτυο. Η Τεχεράνη αρνήθηκε τις κατηγορίες, χαρακτηρίζοντάς τες πολιτικά υποκινούμενες.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, δεν εγκατέλειψε ποτέ τη γλώσσα της απόλυτης απειλής. Το 2025 δήλωσε ότι έχει αφήσει «οδηγίες» ώστε το Ιράν να «εξαλειφθεί» εάν επιχειρήσει να τον δολοφονήσει. Η φράση αυτή επανέφερε στο προσκήνιο το βασικό μοτίβο της σχέσης του με την Τεχεράνη: κάθε ιρανική απειλή απαντάται με μια ακόμη μεγαλύτερη αμερικανική προειδοποίηση.
Σήμερα, η αναφορά στον Κράσσο λειτουργεί ως νέα κλιμάκωση σε επίπεδο συμβολισμού. Δεν είναι μια απλή προσβολή ούτε μια διπλωματική αιχμή. Είναι μια υπενθύμιση ότι το Ιράν θέλει να εμφανίζεται ως δύναμη που δεν φοβάται την υπεροχή του αντιπάλου. Όπως οι Πάρθοι απέναντι στη Ρώμη, έτσι και η σημερινή Τεχεράνη θέλει να προβάλει την εικόνα ενός κράτους που αντέχει, περιμένει και χτυπά όταν ο αντίπαλος θεωρεί ότι έχει ήδη νικήσει.
Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η ανταλλαγή απειλών δεν διεξάγεται σε κενό. Συμβαίνει σε μια περιοχή όπου κάθε λέξη μπορεί να μεταφραστεί σε στρατιωτική κινητικότητα, κάθε δήλωση να επηρεάσει τις αγορές ενέργειας και κάθε συμβολισμός να χρησιμοποιηθεί για εσωτερική κατανάλωση. Ο Τραμπ απειλεί με συντριβή. Το Ιράν απαντά με Κράσσο. Και ανάμεσα στις δύο πλευρές, η Ιστορία δεν λειτουργεί ως μάθημα αυτοσυγκράτησης, αλλά ως λεξιλόγιο νέας σύγκρουσης.
Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι αν η Ιστορία επαναλαμβάνεται. Είναι αν οι σημερινοί ηγέτες τη χρησιμοποιούν για να αποφύγουν την καταστροφή ή για να την προαναγγείλουν.
