Χωρίς μεγάλες προσδοκίες για την επίτευξη σημαντικών συμφωνιών και αλλαγής των συνθηκών προσήλθαν την Πέμπτη 19 Νοεμβρίου στις πρώτες τριμερείς συνομιλίες στην Κίνα ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, ο Κινέζος ηγέτης Σι Τζινπίνγκ και ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν.
Μιλώντας στη HuffPost Greece, ο Ανδρέας Λιούμπας, διεθνολόγος και αναλυτής κινεζικής στρατηγικής και γεωπολιτικής περιγράφει τους στόχους που είχε η κάθε πλευρά, την επικοινωνιακή πτυχή της τριμερούς, αποκωδικοποιώντας το παρασκήνιο και αποτιμώντας τα κέρδη.
«Πρόκειται για το κορυφαίο διπλωματικό γεγονός της χρονιάς, ένα ορόσημο και μια τεράστια επικοινωνιακή νίκη για το Πεκίνο, πριν καν καθίσουν οι ηγέτες στο τραπέζι», αναφέρει χαρακτηριστικά.
Τι ειπώθηκε στην Κοινή Διακήρυξη Ειρήνης που εξέδωσαν Κίνα, Ρωσία και ΗΠΑ
Σύμφωνα με τον Ανδρέα Λιούμπα, η Κοινή Διακήρυξη που εξέδωσαν οι τρεις χώρες περιλαμβάνει μια γενική δέσμευση για σταθερότητα.
Οι τρεις ηγέτες δεσμεύονται να προωθήσουν τη μεταρρύθμιση του ΟΗΕ ως μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας, να αυξήσουν την παραγωγή και τον εφοδιασμό διυλισμένων πετρελαϊκών προϊόντων για σταθερές ενεργειακές ροές, να σέβονται την κρατική συναίνεση και τις ασυλίες αξιωματούχων ώστε κανένα διεθνές δικαστήριο όπως το ΔΠΔ να μην καταχράται τη δικαιοδοσία του απέναντι σε ηγέτες ή κράτη που δεν έχουν συναινέσε και να συνεχίσουν τον διάλογο για τη μείωση των πυρηνικών κινδύνων και τη μη διάδοση πυρηνικών όπλων, τονίζοντας ότι ένας πυρηνικός πόλεμος δεν κερδίζεται και δεν πρέπει να διεξαχθεί ποτέ, χωρίς όμως συγκεκριμένα μέτρα αφοπλισμού, μόνιμο μηχανισμό ή αναφορά στην Ουκρανία.
Οι διμερείς
Προτού αναλυθεί η τριμερής στη Σενζέν, μνεία πρέπει να γίνει και στις διμερείς συναντήσεις του Σι Τζινπίνγκ με τους ομολόγους του.
Όπως αναφέρει ο κ. Λιούμπας, ο Σι συναντήθηκε πρώτα με τον Πούτιν για να διασφαλιστεί ότι ο άξονας Πεκίνου–Μόσχας παραμένει αδιατάρακτος ανεξαρτήτως των συζητήσεων με την Ουάσινγκτον, και στη συνέχεια ακολούθησε η συνάντηση Σι–Τραμπ όπου τέθηκαν επί τάπητος ο εμπορικός πόλεμος, η παράταση της δασμολογικής εκεχειρίας και η αποδέσμευση αμερικανικού τεχνολογικού εξοπλισμού στον τομέα της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Μόνο όταν συζητήθηκαν τα θέματα αυτά και απομακρύνθηκαν τα ζητήματα-«αγκάθια», άνοιξε ο δρόμος για την τριμερή με επίσημη ατζέντα την αποπυρηνικοποίηση και τον έλεγχο των εξοπλισμών, υποστηρίζει.
Ποιες ήταν οι θέσεις των τριών ηγετών;
Ο Ανδρέας Λιούμπας επισημαίνει ότι οι προτεραιότητες καθενός καθόρισαν και τη διαπραγματευτική του θέση κατά τη διάρκεια της τριμερούς.
Ο Ντόναλντ Τραμπ στην πράξη κάθισε στο τραπέζι «ευάλωτος», γιατί προέρχεται από ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές, χάνοντας τον έλεγχο του Κογκρέσου. Την ίδια στιγμή, δέχεται ισχυρές εσωκομματικές πιέσεις για τη διαχείριση του πολέμου στο Ιράν που έχει επιβαρύνει την αμερικανική οικονομία.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν μπορεί να τελειώσει τον πόλεμο στην Ουκρανία που ο ίδιος ξεκίνησε, με αποτέλεσμα η ρωσική οικονομία να μοιάζει με «ασθενή σε κώμα» που κρατιέται στη ζωή αποκλειστικά μέσω της οικονομικής βοήθειας από την Κίνα.
Ο Σι Τζινπίνγκ έχει απορροφήσει τους κραδασμούς από εννέα μήνες πολέμου στο Ιράν, χωρίς σοβαρά δομικά προβλήματα ή πιέσεις στο εσωτερικό. Στέλνει επικοινωνιακά μηνύματα, επιλέγοντας να φιλοξενήσει τη σύνοδο στη Σενζέν, που κάποτε ήταν ψαροχώρι και πλέον έχει εξελιχθεί στη «Silicon Valley» της Κίνας με ΑΕΠ γύρω στα 550 δισ. ευρώ.
Όπως υπογραμμίζει ο κ. Λιούμπας, η Κίνα έλεγξε απόλυτα την επικοινωνία, σπάζοντας το πρωτόκολλο με την υποδοχή του Τραμπ στη σκάλα του αεροπλάνου και τοποθετώντας τον δίπλα στον Σι στις φωτογραφίες.
«Κολακεύτηκε προφανώς ο πρόεδρος Τραμπ, γιατί αυτό είναι το κουμπί του προέδρου Τραμπ. Η Κίνα τον διάβασε σωστά, χάιδεψε πάνω στο σωστό σημείο, που δεν είναι άλλο από τη ματαιοδοξία. Είναι γνωστό σε όλο τον κόσμο ότι αρέσκεται σε τέτοια πράγματα».
Αντιθέτως, ο Σι δεν υποδέχθηκε ο ίδιος τον Πούτιν και τον άφησε ένα σκαλί πιο πέρα, στέλνοντας σαφές μήνυμα ιεραρχίας.
Ουκρανικό, Ιράν και Ταϊβάν
Αναφορικά με τις ανησυχίες των Ευρωπαίων, ο κ. Λιούμπας εκτιμά ότι η Κίνα απέφυγε να ανοίξει επί της ουσίας το Ουκρανικό στο τραπέζι της τριμερούς για δύο λόγους: πρώτον, διότι είναι ένα πρόβλημα που αφορά πρωτίστως τη Ρωσία και όχι το Πεκίνο, και δεύτερον, διότι η Κίνα είναι εξαιρετικά προσεκτική στις εμπορικές της σχέσεις με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Αντίθετα, σημειώνει, το μόνο σημείο όπου συγκλίνουν τα στρατηγικά συμφέροντα Ουάσινγκτον και Πεκίνου είναι το Ιράν. Ναι μεν η Κίνα επωφελείται βραχυπρόθεσμα από τη φθορά των ΗΠΑ στον Περσικό Κόλπο και τα Στενά του Ορμούζ —καθώς αμερικανικά στρατεύματα και οπλικά συστήματα μεταφέρονται εκεί από την Ασία—, όμως μακροπρόθεσμα η Κίνα χρειάζεται παγκόσμια σταθερότητα για την απρόσκοπτη ροή εμπορίου και ενέργειας. Γι’ αυτό και το Πεκίνο επιθυμεί το ζήτημα του Ιράν να μπει σε τροχιά επίλυσης μέχρι το τέλος του έτους ή τις αρχές του επόμενου, όπως αναφέρει.
Αναφορικά με την Ταϊβάν, ο Σι δήλωσε ότι αναμένει από τις ΗΠΑ να κάνουν «το σωστό», δηλαδή να παγώσουν τον εξοπλισμό που της στέλνουν, όπως εξηγεί ο Ανδρέας Λιούμπας. Αν και από το νέο έτος το Κογκρέσο περνά στον έλεγχο των Δημοκρατικών, ο Τραμπ έχει ακόμη δύο χρόνια μπροστά του και μέσω προεδρικών διαταγμάτων μπορεί να πράξει όπως θέλει.
Να σημειωθεί ότι οι Δημοκρατικοί συνηθίζουν να είναι πιο σκληροί σε θέματα Κίνας και οι Ρεπουμπλικάνοι αμφισβητούν τη στήριξη των ΗΠΑ στην Ταϊβάν.
Γιατί δεν προκύπτει μια «νέα Γιάλτα»
Ο Ανδρέας Λιούμπας απορρίπτει τα σενάρια περί «νέας Γιάλτας», χαρακτηρίζοντάς τα εντελώς ανιστόρητα.
«Το 1945 συνεδρίασαν οι νικητές ενός Παγκοσμίου Πολέμου χωρίς κανέναν άλλον πόλο να τους αμφισβητεί. Σήμερα, δεν μπορούν τρεις δυνάμεις να αποφασίσουν για το μέλλον του πλανήτη ή της Ασίας αγνοώντας ανερχόμενες δυνάμεις όπως η Ινδία, η Βραζιλία ή η Σαουδική Αραβία. Άλλωστε, η Ρωσία βρίσκεται σε αυτό το τραπέζι αποκλειστικά λόγω του πυρηνικού της οπλοστασίου, καθώς οικονομικά έχει ΑΕΠ μικρότερο από της Ισπανίας», συμπληρώνει.
Όσο για τα δύο μεγάλα θέματα της επίσημης ατζέντας, τα πυρηνικά και την Τεχνητή Νοημοσύνη, ο κ. Λιούμπας παρατηρεί ότι οι ΗΠΑ και η Ρωσία διαθέτουν ήδη τεράστια, εδραιωμένα πυρηνικά οπλοστάσια, ενώ στην Τεχνητή Νοημοσύνη οι ΗΠΑ προηγούνται κατά 3 με 3,5 χρόνια.
«Γι’ αυτόν τον λόγο, η Κίνα δεν πρόκειται να δεσμευτεί σε περιορισμούς αν δεν καλύψει τις παραπάνω διαφορές. Το μόνο που δέχεται να συζητήσει είναι ένα γενικό πλαίσιο “στρατηγικής σταθερότητας”, με τον Σι να προτάσσει ρητορικά ένα όραμα για έναν κόσμο χωρίς πυρηνικά».
Αποτίμηση
Καταλήγοντας, ο Ανδρέας Λιούμπας επιχειρεί μία πρώτη αποτίμηση της συνόδου. Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Σι Τζινπίνγκ ήταν ο απόλυτος νικητής πριν καν αρχίσει η σύνοδος, γιατί έπαιξε στην έδρα του και υποδέχτηκε τους άλλους δύο ηγέτες που προσήλθαν ζητώντας τη διαμεσολάβησή του για τα δικά τους προβλήματα, το Ιράν και την Ουκρανία.
Ο Ντόναλντ Τραμπ κέρδισε επικοινωνιακά την εικόνα του ηγέτη που συνομιλεί και δεν επενδύει μόνο στη σύγκρουση.
Ο Βλαντίμιρ Πούτιν έσπασε τη διεθνή απομόνωση. «Ένας ηγέτης που μέχρι πρότινος αντιμετωπιζόταν ως παρίας με ένταλμα σύλληψης από το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, κάθισε ως ισότιμος συνομιλητής δίπλα στις δύο υπερδυνάμεις», καταλήγει.