Σε σοβαρή πολιτική κρίση εισέρχεται το Βέλγιο, καθώς ο βασιλιάς Φίλιππος δεν αποδέχθηκε αλλά έθεσε υπό εξέταση την παραίτηση που υπέβαλε τη Δευτέρα (2 Νοεμβρίου) ο πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ, μετά το αδιέξοδο στις διαπραγματεύσεις για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό του 2027 και την εξεύρεση 10 δισ. ευρώ για τη δημοσιονομική εξυγίανση της χώρας.
Ο βασιλιάς Φίλιππος εξέφρασε τη λύπη του για την αποτυχία των διαπραγματεύσεων, προειδοποιώντας ότι το Βέλγιο «δεν μπορεί να αντέξει μια παρατεταμένη πολιτική κρίση». Κάλεσε μάλιστα όλα τα εμπλεκόμενα κόμματα «να θέσουν σε πρώτη προτεραιότητα το γενικό συμφέρον και τη διάθεση συμβιβασμού».
Ο Ντε Βέβερ, ο οποίος παρέμεινε στο βασιλικό παλάτι περίπου μιάμιση ώρα, αποχώρησε χωρίς δηλώσεις. Ο βασιλιάς θα αρχίσει από την Τρίτη διαβουλεύσεις με τους αρχηγούς των κυβερνητικών κομμάτων, ενώ την Παρασκευή έχει προγραμματιστεί νέα συνάντησή του με τον πρωθυπουργό.
Πιο ειδικά στην επίσημη ανακοίνωσή του, όπως αναρτήθηκε και μέσω του λογαριασμού του Βασιλικού Παλατιού στην πλατφόρμα X, ο βασιλιάς Φίλιππος επιβεβαίωσε ότι ο πρωθυπουργός Μπαρτ Ντε Βέβερ υπέβαλε την παραίτησή του μετά την αποτυχία των διαπραγματεύσεων για τον προϋπολογισμό, διευκρινίζοντας ότι θέτει την απόφασή του υπό εξέταση και ότι από την Τρίτη θα ξεκινήσει διαβουλεύσεις με τους αρχηγούς των κομμάτων της κυβερνητικής πλειοψηφίας.
Ο βασιλιάς εξέφρασε τη λύπη του για την απουσία συμφωνίας που θα εξασφάλιζε στη χώρα έναν αξιόπιστο προϋπολογισμό, αντάξιο των σημερινών προκλήσεων, τονίζοντας ότι «σε ένα περιβάλλον έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας και σημαντικών οικονομικών προκλήσεων, η χώρα δεν μπορεί να αντέξει μια παρατεταμένη πολιτική κρίση».
Απηύθυνε, παράλληλα, έκκληση προς όλους να επιδείξουν υπευθυνότητα, θέτοντας σε προτεραιότητα το γενικό συμφέρον και το πνεύμα συμβιβασμού. Ο Μπαρτ Ντε Βέβερ θα γίνει εκ νέου δεκτός από τον βασιλιά την Παρασκευή 6 Νοεμβρίου.
Η σύγκρουση στον συνασπισμό «Αριζόνα»
Η κρίση απειλεί τη συνοχή της πεντακομματικής κυβέρνησης «Αριζόνα», η οποία σχηματίστηκε έπειτα από 234 ημέρες διαπραγματεύσεων, αποτυπώνοντας ήδη από την αρχή τις δυσκολίες πολιτικής συνεννόησης στο Βέλγιο.
Στον κυβερνητικό συνασπισμό συμμετέχουν οι Φλαμανδοί εθνικιστές του N-VA του Ντε Βέβερ, οι γαλλόφωνοι Φιλελεύθεροι του MR, οι κεντρώοι Les Engagés, οι Σοσιαλδημοκράτες του Vooruit και οι Χριστιανοδημοκράτες του CD&V.
Η διαφωνία επικεντρώνεται στον τρόπο με τον οποίο θα καλυφθεί το δημοσιονομικό κενό των 10 δισ. ευρώ έως το 2029.
Το N-VA και το MR επιμένουν σε περικοπές κρατικών δαπανών, ακόμη και στον τομέα της υγείας, ενώ οι άλλοι τρεις κυβερνητικοί εταίροι ζητούν μεγαλύτερη φορολογική συνεισφορά των υψηλών εισοδημάτων και των οικονομικά ισχυρότερων, με πρόσθετα έσοδα ύψους 1 έως 1,5 δισ. ευρώ.
Ο υπουργός Οικονομίας και αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Νταβίντ Κλαρινβάλ (MR), με ανάρτησή του στην πλατφόρμα X, άσκησε έντονη κριτική στις προτάσεις που βρέθηκαν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, υποστηρίζοντας ότι το ύψος των νέων φόρων παραμένει υπερβολικά υψηλό και υπερβαίνει σημαντικά όσα προβλέπονταν στην κυβερνητική συμφωνία.
«Η άρνηση να προχωρήσουμε σε πραγματικές μεταρρυθμίσεις για τη μείωση των δημόσιων δαπανών καταδικάζει τη χώρα σε ένα ολοένα μεγαλύτερο έλλειμμα, το οποίο δεν μπορεί πλέον να καλυφθεί με φόρους», προειδοποίησε, επικαλούμενος και τις εκτιμήσεις διεθνών οργανισμών.
Σύμφωνα με τον Κλαρινβάλ, η μόνη βιώσιμη διέξοδος για τα δημόσια οικονομικά είναι η επανεκκίνηση της οικονομικής ανάπτυξης, μέσα από την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, τη δημιουργία θέσεων εργασίας και τη στήριξη των εργαζομένων.
Ζήτησε μάλιστα «το θάρρος να προχωρήσουμε σε διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις και μείωση των δαπανών», ώστε το Βέλγιο να αποκτήσει δημοσιονομική ισορροπία, στηριγμένη στην εργασία, τις επενδύσεις και την ευημερία των εργαζομένων.
Χρέος 735 δισ. ευρώ και αυξανόμενο κόστος δανεισμού
Το δημοσιονομικό αδιέξοδο αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα λόγω της επιδεινούμενης κατάστασης των δημόσιων οικονομικών.
Το δημοσιονομικό έλλειμμα του Βελγίου διαμορφώθηκε περίπου στο 5% του ΑΕΠ το 2025, ενώ οι νεότερες εκτιμήσεις το τοποθετούν στο 5,2%, σημαντικά υψηλότερα από το όριο αναφοράς του 3% που προβλέπουν οι ευρωπαϊκοί δημοσιονομικοί κανόνες.
Παράλληλα, το δημόσιο χρέος ξεπερνά τα 735 δισ. ευρώ, αντιστοιχώντας σε περισσότερο από το 110% του ΑΕΠ, έναντι του ευρωπαϊκού ορίου αναφοράς του 60%.
Η αύξηση των αποδόσεων των βελγικών κρατικών ομολόγων συνεπάγεται υψηλότερο κόστος δανεισμού, εντείνοντας τις πιέσεις για δημοσιονομική προσαρμογή.
Ο Ντε Βέβερ έχει επανειλημμένα προειδοποιήσει για τον κίνδυνο μιας «χιονοστιβάδας τόκων», με το κράτος να αναγκάζεται να συνάπτει νέα δάνεια προκειμένου να εξυπηρετεί τους τόκους του υφιστάμενου χρέους.
Ανοιχτό το ενδεχόμενο πρόωρων εκλογών
Εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία, η κυβέρνηση ενδέχεται να καταφύγει στο σύστημα των προσωρινών δωδεκατημορίων, χρηματοδοτώντας τις μηνιαίες δαπάνες με βάση τον προϋπολογισμό του προηγούμενου έτους, μια λύση την οποία ο Ντε Βέβερ έχει δηλώσει ότι επιθυμεί να αποφύγει.
Δεν είναι η πρώτη φορά που ο Βέλγος πρωθυπουργός καταφεύγει στον βασιλιά εξαιτίας δημοσιονομικού αδιεξόδου. Τον Νοέμβριο του 2025 είχε ζητήσει παράταση και είχε εξασφαλίσει 50 επιπλέον ημέρες για διαπραγματεύσεις.
Αυτή τη φορά, ωστόσο, επέλεξε να υποβάλει την παραίτηση της κυβέρνησής του. Η απόφαση του βασιλιά Φιλίππου να την κρατήσει υπό εξέταση προσφέρει μια τελευταία δυνατότητα πολιτικού συμβιβασμού, χωρίς να αποκλείει, εφόσον το αδιέξοδο παραταθεί, την αναζήτηση νέου κυβερνητικού συνασπισμού ή την προκήρυξη πρόωρων εκλογών.
