Υπάρχουν στιγμές που οι χρηματιστηριακές αγορές μοιάζουν να αντιλαμβάνονται τις πολιτικές εξελίξεις πριν αυτές εκδηλωθούν. Και υπάρχουν στιγμές που η επιθυμία τους για μια θετική εξέλιξη είναι τόσο μεγάλη, ώστε σπεύδουν να την προεξοφλήσουν. Η εντυπωσιακή υποχώρηση των διεθνών τιμών του πετρελαίου, λίγες ώρες πριν ανοίξουν οι κάλπες για τις ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ, δημιουργεί ένα ερώτημα που υπερβαίνει τα όρια της ενεργειακής αγοράς:
Μπορεί η εσωτερική πολιτική ανάγκη ενός Αμερικανού προέδρου να επισπεύσει τον τερματισμό ενός πολέμου στη Μέση Ανατολή;
Η απάντηση δεν είναι απλή. Όμως, για πρώτη φορά εδώ και αρκετό καιρό, οι οικονομικές και πολιτικές εξελίξεις φαίνεται να δημιουργούν ένα παράθυρο ευκαιρίας.
Στις 30 Οκτωβρίου, το πετρέλαιο Brent βρισκόταν κοντά στα 114 δολάρια το βαρέλι. Στις 3 Νοεμβρίου είχε υποχωρήσει στην περιοχή των 104 δολαρίων. Πρόκειται για πτώση περίπου 8,8% μέσα σε τέσσερις ημέρες. Αντίστοιχη ήταν η εικόνα στο αμερικανικό αργό WTI, το οποίο από τα 104 δολάρια υποχώρησε κοντά στα 96 δολάρια, καταγράφοντας απώλειες περίπου 7,7%.
| Τιμή πετρελαίου | 30 Οκτωβρίου | 3 Νοεμβρίου | Μεταβολή |
|---|---|---|---|
| Brent | 114 $ | 104 $ | −8,8% |
| WTI | 104 $ | 96 $ | −7,7% |
Η πτώση αυτή δεν οφείλεται σε κάποια ξαφνική αύξηση της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Συνδέεται κυρίως με τις προσδοκίες ότι οι διπλωματικές επαφές μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης ενδέχεται να οδηγήσουν σε αποκλιμάκωση. Στις 2 Νοεμβρίου, το Brent έκλεισε στα 104,77 δολάρια και το WTI στα 96,46 δολάρια, με ημερήσιες απώλειες 7,63% και 7,36% αντίστοιχα. Έτσι, κάποιοι τόλμησαν να πουν ότι οι αγορές, με άλλα λόγια, άρχισαν να τιμολογούν λιγότερο τον φόβο του πολέμου και περισσότερο την πιθανότητα της ειρήνης…
Οι ενδιάμεσες εκλογές αποτελούν μια κρίσιμη πολιτική δοκιμασία για τον Ντόναλντ Τραμπ. Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι καλούνται να ανανεώσουν τη σύνθεση της Βουλής των Αντιπροσώπων και μέρος της Γερουσίας, σε μια περίοδο κατά την οποία το κόστος ζωής παραμένει βασική πηγή δυσαρέσκειας.
Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή δεν αποτελεί πλέον μόνο ζήτημα εξωτερικής πολιτικής ή εθνικής ασφάλειας για τις Ηνωμένες Πολιτείες. Έχει μετατραπεί σε πρόβλημα της καθημερινότητας του Αμερικανού πολίτη. Η αύξηση της τιμής του πετρελαίου μεταφέρεται στη βενζίνη, στις μεταφορές, στις επιχειρήσεις και τελικά στις τιμές των προϊόντων. Όταν ο πολίτης πληρώνει περισσότερο για να γεμίσει το αυτοκίνητό του ή να αγοράσει τα απαραίτητα για το σπίτι του, η γεωπολιτική αποκτά άμεσο εκλογικό κόστος.
Ο Τραμπ είχε υποσχεθεί στους Αμερικανούς περιορισμό του πληθωρισμού και αποφυγή νέων παρατεταμένων στρατιωτικών εμπλοκών. Ο πόλεμος με το Ιράν έχει δυσκολέψει και τους δύο στόχους. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ίδιος είχε δηλώσει ήδη από τον Οκτώβριο πως δεν θα προχωρούσε σε νέες επιθέσεις εναντίον του Ιράν πριν από τις ενδιάμεσες εκλογές, επικαλούμενος παράλληλα την πρόοδο των διαπραγματεύσεων.
Η οικονομική διάσταση του πολέμου είναι ενδεχομένως ο σημαντικότερος παράγοντας που μπορεί να ωθήσει τις δύο πλευρές σε μια συμφωνία. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, η αποκλιμάκωση θα μπορούσε να οδηγήσει σε χαμηλότερες τιμές ενέργειας, να περιορίσει τις πληθωριστικές πιέσεις και να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των καταναλωτών. Για το Ιράν, μια συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει προϋποθέσεις για περιορισμό των κυρώσεων, αποκατάσταση των εξαγωγών πετρελαίου και ανακούφιση μιας οικονομίας που βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση.
Αν υπάρξει μια αξιόπιστη συμφωνία που θα επιτρέψει την ασφαλή διέλευση των πλοίων, οι επιπτώσεις θα μπορούσαν να είναι άμεσες. Το πετρέλαιο θα μπορούσε να υποχωρήσει περαιτέρω, οι διεθνείς μεταφορές να γίνουν φθηνότερες και οι πληθωριστικές πιέσεις να περιοριστούν.
Όλα αυτά όμως δεν παύουν να είναι σενάρια της αγοράς…
