Αντιμέτωποι με μια δυσάρεστη έκπληξη έχουν βρεθεί περίπου 1.000 εργαζόμενοι συνταξιούχοι, οι οποίοι συνεχίζουν την επαγγελματική τους δραστηριότητα ως ελεύθεροι επαγγελματίες ή αυτοαπασχολούμενοι, καθώς διαπίστωσαν παρακράτηση από τη σύνταξή τους εξαιτίας ληξιπρόθεσμων ασφαλιστικών εισφορών.
Πρόκειται για μία από τις λιγότερο γνωστές πλευρές του νέου καθεστώτος απασχόλησης συνταξιούχων. Από το 2024 καταργήθηκε η περικοπή κατά 30% της σύνταξης λόγω εργασίας και ο εργαζόμενος συνταξιούχος λαμβάνει ολόκληρη τη σύνταξή του. Για τους μη μισθωτούς, όμως, εξακολουθούν να υπάρχουν ασφαλιστικές υποχρεώσεις και, κατά περίπτωση, ο πρόσθετος πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ.
Και εδώ βρίσκεται η παγίδα! Ο νόμος 5078/2023 προβλέπει ρητά ότι εάν οι ασφαλιστικές εισφορές και ο πόρος υπέρ e-ΕΦΚΑ δεν καταβληθούν για διάστημα μεγαλύτερο των δύο μηνών, οι οφειλές παρακρατούνται από το σύνολο των καταβαλλόμενων συντάξεων. Ο ίδιος ο e-ΕΦΚΑ διευκρινίζει ότι οι ληξιπρόθεσμες εισφορές βεβαιώνονται στο ΚΕΑΟ και στη συνέχεια μπορούν να παρακρατηθούν από την κύρια και την επικουρική σύνταξη, μέχρι το ύψος της οφειλής.
Το αποτέλεσμα ήταν ότι, παρότι το ακατάσχετο όριο για τους τραπεζικούς λογαριασμούς αυξήθηκε και οι συγκεκριμένοι πολίτες λαμβάνουν σύνταξη και αμοιβή χαμηλότερες από το προστατευόμενο ποσό, ο e-ΕΦΚΑ προχώρησε σε παρακράτηση από τη σύνταξή τους, προκειμένου να εισπράξει τις οφειλόμενες ασφαλιστικές εισφορές.
Το ακατάσχετο ανέβηκε στα 1.600 ευρώ
Η υπόθεση των εργαζόμενων συνταξιούχων επαναφέρει στο προσκήνιο και το ζήτημα του ακατάσχετου τραπεζικού λογαριασμού, το οποίο άλλαξε από την 1η Ιουλίου 2026.
Με τον ν. 5313/2026, το ακατάσχετο έναντι του Δημοσίου αυξήθηκε από 1.250 σε 1.600 ευρώ τον μήνα. Η προστασία αφορά έναν και μόνο δηλωμένο λογαριασμό, ατομικό ή κοινό, σε ένα πιστωτικό ίδρυμα. Εάν υπάρχει λογαριασμός στον οποίο καταβάλλεται περιοδικά μισθός, σύνταξη ή ασφαλιστικό βοήθημα, αυτός πρέπει να δηλωθεί ως ακατάσχετος.
Χρειάζεται, ωστόσο, μια σημαντική διάκριση. Άλλο είναι το ακατάσχετο απέναντι στο Δημόσιο και άλλο απέναντι σε τράπεζες ή άλλους ιδιώτες πιστωτές.
Για χρέη προς το Δημόσιο προστατεύονται έως 1.600 ευρώ μηνιαίως ανά φυσικό πρόσωπο, σε έναν δηλωμένο λογαριασμό. Για απαιτήσεις τραπεζών και ιδιωτών, ο νόμος προβλέπει πλέον ακατάσχετο 1.600 ευρώ σε ατομικό λογαριασμό και 2.200 ευρώ σε κοινό λογαριασμό.
Προσοχή στους κοινούς λογαριασμούς
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν η σύνταξη ή ο μισθός κατατίθεται σε κοινό τραπεζικό λογαριασμό. Απέναντι στο Δημόσιο, κάθε συνδικαιούχος που θέλει να προστατεύεται πρέπει να έχει δηλώσει ηλεκτρονικά τον συγκεκριμένο IBAN ως τον μοναδικό ακατάσχετο λογαριασμό του στην ΑΑΔΕ. Εάν δεν το έχουν κάνει όλοι οι συνδικαιούχοι, μπορεί να προκύψει κίνδυνος δέσμευσης του μεριδίου εκείνου που δεν καλύπτεται από τη δήλωση.
Το κρίσιμο, πάντως, για τους περίπου 1.000 εργαζόμενους συνταξιούχους είναι ότι το ακατάσχετο τραπεζικού λογαριασμού δεν πρέπει να συγχέεται με την ειδική παρακράτηση που προβλέπει η ασφαλιστική νομοθεσία πάνω στη σύνταξη για απλήρωτες εισφορές. Ο ν. 5078/2023 προβλέπει ειδικό μηχανισμό είσπραξης για τους συνταξιούχους που εργάζονται και αφήνουν απλήρωτες τις σχετικές ασφαλιστικές υποχρεώσεις τους. Γι’ αυτό και οι μη μισθωτοί εργαζόμενοι συνταξιούχοι χρειάζεται να παρακολουθούν συστηματικά τα μηνιαία ειδοποιητήρια του e-ΕΦΚΑ και τυχόν οφειλές, πριν αυτές καταστούν ληξιπρόθεσμες και οδηγήσουν σε παρακράτηση της σύνταξης.
