Την τελική πολιτική έγκριση στη συμφωνία δασμών μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Ηνωμένων Πολιτειών αναμένεται να δώσει σήμερα η ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου στο Στρασβούργο, ανοίγοντας τον δρόμο για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων που συμφωνήθηκαν πέρυσι μεταξύ της Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και του Ντόναλντ Τραμπ στο Τέρνμπερι της Σκωτίας.
Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση των περισσότερων ευρωπαϊκών δασμών σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και ειδικές εμπορικές διευκολύνσεις για ορισμένα αγροτικά και αλιευτικά προϊόντα των ΗΠΑ, ενώ συνοδεύεται από σειρά δικλίδων ασφαλείας που απαίτησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο έναντι πιθανών μελλοντικών μονομερών αμερικανικών μέτρων.
Με την ψηφοφορία, η οποία αναμένεται να εξασφαλίσει ευρεία πλειοψηφία, οι δασμολογικές δεσμεύσεις της λεγόμενης συμφωνίας του Τέρνμπερι μετατρέπονται σε ευρωπαϊκό δίκαιο. Πρόκειται για το τελευταίο ουσιαστικό πολιτικό βήμα πριν από την τυπική έγκριση από το Συμβούλιο της ΕΕ και τη δημοσίευση των κανονισμών στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η έγκριση έρχεται ενώ η Ουάσιγκτον έχει θέσει ως ορόσημο την 4η Ιουλίου για την εφαρμογή των ευρωπαϊκών δεσμεύσεων. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει προειδοποιήσει ότι σε διαφορετική περίπτωση θα μπορούσαν να επανέλθουν δασμολογικά μέτρα, συμπεριλαμβανομένων δασμών 25% στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα.
Συμφωνία με πολιτικές εγγυήσεις απέναντι στον Τραμπ
Παρότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε καταθέσει το αρχικό σχέδιο εφαρμογής της συμφωνίας, οι διαπραγματεύσεις των τελευταίων μηνών οδήγησαν σε σημαντικές τροποποιήσεις, μετά από πιέσεις των ευρωβουλευτών για ισχυρότερες εγγυήσεις απέναντι σε ενδεχόμενες μελλοντικές μονομερείς αμερικανικές ενέργειες.
Κεντρικό στοιχείο αποτελεί η «ρήτρα λήξης» (sunset clause), βάσει της οποίας ο βασικός κανονισμός θα παύσει να ισχύει στις 31 Δεκεμβρίου 2029, εκτός εάν υπάρξει νέα πολιτική απόφαση για την παράτασή του. Η επιλογή αυτή θεωρείται πολιτικά σημαντική, καθώς καλύπτει ολόκληρη την τρέχουσα προεδρική θητεία του Ντόναλντ Τραμπ.
Παράλληλα, ενισχύεται η «ρήτρα αναστολής», που επιτρέπει στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή να παγώνει μέρος ή το σύνολο των εμπορικών παραχωρήσεων εάν η Ουάσιγκτον δεν αντιμετωπίσει τις ευρωπαϊκές ανησυχίες. Ειδικότερα, η Κομισιόν θα μπορεί να αναστείλει παραχωρήσεις εάν έως τις 31 Δεκεμβρίου 2026 οι ΗΠΑ εξακολουθούν να εφαρμόζουν δασμούς άνω του 15% στα ευρωπαϊκά παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου. Η αναστολή, ωστόσο, δεν θα είναι αυτόματη, αλλά θα απαιτεί πολιτική αξιολόγηση και νέα εκτελεστική πράξη.
Δεν πέρασε τελικά η λεγόμενη «ρήτρα έναρξης» (sunrise clause), που θα συνέδεε αυτόματα τις ευρωπαϊκές παραχωρήσεις με την προηγούμενη άρση των αμερικανικών δασμών, καθώς τα κράτη μέλη αντιτάχθηκαν σε μια πιο σκληρή προσέγγιση απέναντι στην Ουάσιγκτον. Απορρίφθηκε επίσης το αίτημα του Κοινοβουλίου να ενεργοποιούνται οι ρήτρες αναστολής σε περιπτώσεις απειλών κατά της εδαφικής ακεραιότητας της ΕΕ, αναφορά που συνδεόταν με τις δηλώσεις Τραμπ για τη Γροιλανδία.
Ο πρόεδρος της Επιτροπής Διεθνούς Εμπορίου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, ο Σοσιαλδημοκράτης Μπέρντ Λάνγκε, υποστήριξε ότι οι παρεμβάσεις του Κοινοβουλίου βελτίωσαν ουσιαστικά το αρχικό σχέδιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, επισημαίνοντας ότι πλέον η Κομισιόν θα έχει τη δυνατότητα να αναστείλει τη συμφωνία εάν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν τηρήσουν τις δεσμεύσεις τους.
«Δεν πρόκειται για λευκή επιταγή προς τον Τραμπ, αλλά για μια προσωρινή συμφωνία με σαφείς όρους», ήταν το μήνυμα που εξέπεμψαν οι Σοσιαλιστές και Δημοκράτες μετά την ολοκλήρωση των διαπραγματεύσεων.
Ο ίδιος ο Λάνγκε έχει εκφράσει αμφιβολίες για το κατά πόσον η Ουάσιγκτον θα τηρήσει πλήρως το δικό της μέρος της συμφωνίας, σημειώνοντας ότι η τελική απόφαση «βρίσκεται στον Λευκό Οίκο».
Ανοιχτά μέτωπα με την Ουάσιγκτον
Παρά την αναμενόμενη έγκριση, οι διατλαντικές εμπορικές διαπραγματεύσεις δεν θεωρούνται ολοκληρωμένες.
Οι Βρυξέλλες εξακολουθούν να ζητούν την άρση των αυξημένων αμερικανικών δασμών σε παράγωγα προϊόντα χάλυβα και αλουμινίου, όπως οικιακές συσκευές, ανεμογεννήτριες και μοτοσικλέτες, καθώς και την αντικατάσταση των δασμών 50% στον χάλυβα και το αλουμίνιο με σύστημα αδασμολόγητων ποσοστώσεων.
Από την πλευρά της, η Ουάσιγκτον πιέζει για αλλαγές σε ευρωπαϊκές ρυθμίσεις που θεωρεί «μη δασμολογικά εμπόδια», όπως ο μηχανισμός συνοριακής προσαρμογής άνθρακα (CBAM), οι κανόνες για την αποψίλωση των δασών και η ευρωπαϊκή νομοθεσία για τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, η ΕΕ διατηρεί σε αναστολή αντίμετρα ύψους 93 δισ. ευρώ σε αμερικανικά προϊόντα, τα οποία θα μπορούσαν να ενεργοποιηθούν εκ νέου εάν οι εμπορικές σχέσεις επιδεινωθούν ή εάν η Ουάσιγκτον απομακρυνθεί από τις δεσμεύσεις της.
Καθοριστική θεωρείται πλέον η επόμενη φάση εφαρμογής της συμφωνίας. Επιχειρηματικοί φορείς και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού έχουν καλέσει τις κυβερνήσεις να διασφαλίσουν ότι το νέο αμερικανικό δασμολογικό καθεστώς, το οποίο αναμένεται να τεθεί σε ισχύ στις 24 Ιουλίου, θα είναι πλήρως συμβατό με τη συμφωνία του Τέρνμπερι.
Την ίδια στιγμή, παραμένει η αβεβαιότητα για το κατά πόσον ο Τραμπ θα συνεχίσει να ακολουθεί τη συμφωνημένη γραμμή ή θα επανέλθει σε απειλές για νέες εμπορικές κυρώσεις, όπως έχει πράξει επανειλημμένα στο παρελθόν.
Μετά την αναμενόμενη έγκριση από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, θα απομένει η τυπική επικύρωση από το Συμβούλιο της ΕΕ και η δημοσίευση των κανονισμών στην Επίσημη Εφημερίδα της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ώστε η συμφωνία να τεθεί οριστικά σε ισχύ.
