Μια νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τον βιώσιμο τουρισμό, με στόχο την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας και της ανθεκτικότητας του κλάδου, τη στήριξη των επιχειρήσεων και των εργαζομένων, την ισορροπημένη ανάπτυξη των τουριστικών προορισμών και τη διατήρηση της Ευρώπης στην πρώτη θέση του παγκόσμιου τουρισμού, παρουσίασε σήμερα, Τετάρτη 4 Νοεμβρίου, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
Η στρατηγική φιλοδοξεί να αλλάξει τον τρόπο ανάπτυξης και διαχείρισης του τουρισμού στην Ευρώπη, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην αντιμετώπιση του υπερτουρισμού, στην έλλειψη εργαζομένων και στην προστασία των προορισμών από κλιματικές και γεωπολιτικές κρίσεις.
Όπως δήλωσε ο Επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού, Απόστολος Τζιτζικώστας η στρατηγική βασίζεται σε τρεις πυλώνες: την ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας, τη βιωσιμότητα και ανθεκτικότητα του τουρισμού και τη διεθνή προβολή της Ευρώπης, με δύο οριζόντιες προτεραιότητες: την προσέλκυση επενδύσεων και την ενίσχυση της συνεργασίας, καθώς και τη βελτίωση των μεταφορών, των συνδέσεων και των υποδομών.
Επιπλέον ο Επίτροπος χαρακτηρισε τη νέα π ρωτοβουλία ως «το πιο φιλόδοξο και ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό πλαίσιο πολιτικής για τον τουρισμό μέχρι σήμερα».
Μικρομεσαίες επιχειρήσεις: Απλούστευση κανόνων και αλλαγές στον ΦΠΑ
Ο τουρισμός συνεισφέρει περίπου το 10% της συνολικής ακαθάριστης προστιθέμενης αξίας της ΕΕ, συμπεριλαμβανομένων των έμμεσων επιδράσεων, στηρίζει περισσότερες από 20 εκατομμύρια θέσεις εργασίας και περιλαμβάνει πέντε εκατομμύρια επιχειρήσεις, το 99% των οποίων είναι μικρομεσαίες. Στην Ελλάδα, η άμεση και έμμεση συμβολή του μπορεί να φτάσει το 25% του ΑΕΠ, σύμφωνα με τον Τζιτζικώστα.
«Ο τουρισμός αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα στρατηγικά οικονομικά πλεονεκτήματα της Ευρώπης», δήλωσε, υπογραμμίζοντας ότι οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις βρίσκονται στον πυρήνα της ανταγωνιστικότητας του κλάδου.
Η Κομισιόν προωθεί απλούστευση των διοικητικών διαδικασιών και πρόταση εκσυγχρονισμού των κανόνων ΦΠΑ στον ταξιδιωτικό και τουριστικό τομέα έως το τέλος του 2026, ώστε να περιοριστούν τα διοικητικά βάρη και να ενισχυθεί η ανταγωνιστικότητα των επιχειρήσεων.
Παράλληλα, προβλέπονται Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο Τουρισμού έως το 2027 και κοινός ευρωπαϊκός χώρος τουριστικών δεδομένων, που θα επιτρέπουν την καλύτερη αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης, την παρακολούθηση των τουριστικών τάσεων και τη λήψη πιο αποτελεσματικών αποφάσεων.
Έως το τέλος της περιόδου 2021–2027, ο κλάδος αναμένεται να έχει επωφεληθεί από τουλάχιστον 18 δισ. ευρώ ευρωπαϊκής στήριξης, κυρίως μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης και της πολιτικής συνοχής. Δεν πρόκειται για νέα χρηματοδότηση, αλλά για υφιστάμενα προγράμματα.
Για την επόμενη περίοδο, ο βιώσιμος τουρισμός αναμένεται να στηριχθεί και μέσω των εθνικών και περιφερειακών σχεδίων εταιρικής σχέσης, του προτεινόμενου Ευρωπαϊκού Ταμείου Ανταγωνιστικότητας και του Horizon Europe.
Υπερτουρισμός: Το 13% των περιοχών συγκεντρώνει τις μισές διανυκτερεύσεις
Μόλις το 13% των ευρωπαϊκών περιφερειών συγκεντρώνει το 50% των τουριστικών διανυκτερεύσεων, ενώ το 42% πραγματοποιείται στους τρεις μήνες με τη μεγαλύτερη τουριστική κίνηση.
«Δεν πρόκειται απλώς για τον αριθμό των επισκεπτών. Το πρόβλημα είναι ότι πάρα πολλοί επισκέπτες πηγαίνουν σε πολύ λίγα μέρη», εξήγησε ο Τζιτζικώστας, προτιμώντας τον όρο «μη ισορροπημένος τουρισμός» αντί του «υπερτουρισμού».
Η Επιτροπή προωθεί ευρωπαϊκό μοντέλο διαχείρισης τουριστικών προορισμών και ειδική εργαλειοθήκη (EU Toolbox for Balanced Tourism), με πρακτικές λύσεις για την καλύτερη κατανομή των επισκεπτών μεταξύ διαφορετικών περιοχών και εποχών.
Στόχος είναι να μειωθεί η πίεση στις υποδομές, στο περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες, με μέτρα προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε προορισμού. Η εργαλειοθήκη θα περιλαμβάνει επίσης κατευθύνσεις για τη διαχείριση των βραχυχρόνιων μισθώσεων, χωρίς να επιβάλλει ενιαίους ευρωπαϊκούς περιορισμούς.
Οι σχετικές πρωτοβουλίες προγραμματίζονται για το 2027, ενώ οι συζητήσεις με τα κράτη μέλη αποσκοπούν στην προετοιμασία τους ενόψει της επόμενης θερινής περιόδου.
Ειδικός ευρωπαϊκός διάλογος προβλέπεται και για την κρουαζιέρα, προκειμένου να αντιμετωπιστεί η πίεση που προκαλεί η ταυτόχρονη άφιξη μεγάλου αριθμού επιβατών σε λιμάνια, νησιά και παράκτιες περιοχές.
Ευρωπαϊκή Ακαδημία Τουρισμού – Έλλειψη ενός εκατομμυρίου εργαζομένων
Οι ελλείψεις προσωπικού στον ευρωπαϊκό τουρισμό εκτιμώνται σε περίπου ένα εκατομμύριο εργαζομένους, ενώ το 92% των τουριστικών μικρομεσαίων επιχειρήσεων δυσκολεύεται να βρει προσωπικό με τις κατάλληλες δεξιότητες.
Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, η Κομισιόν προωθεί τη δημιουργία Ευρωπαϊκής Ακαδημίας Τουρισμού έως το 2027, με συμμετοχή πανεπιστημίων, επαγγελματικών σχολών και τουριστικών φορέων, που θα παρέχουν κατάρτιση και επανεκπαίδευση.
«Το όραμά μου είναι να δημιουργήσουμε την καλύτερη και ισχυρότερη Ακαδημία Τουρισμού στον κόσμο», δήλωσε ο Τζιτζικώστας, διευκρινίζοντας ότι επιδιώκει τη δημιουργία ενός οργανισμού με φυσική έδρα και σταδιακή ανάπτυξη των δραστηριοτήτων του.
Παράλληλα, αναγνώρισε ότι «οι μισθοί είναι πολύ σημαντικό μέρος του προβλήματος, αλλά όχι το μοναδικό».
Η Επιτροπή εξετάζει ευρύτερα τις συνθήκες εργασίας και τις επαγγελματικές προοπτικές στον κλάδο, με σχετική μελέτη που αναμένεται να δημοσιευθεί το 2028. Προβλέπεται επίσης αξιοποίηση των υφιστάμενων ευρωπαϊκών μηχανισμών για την αντιμετώπιση ελλείψεων προσωπικού, συμπεριλαμβανομένης της απασχόλησης εποχικών εργαζομένων από τρίτες χώρες.
Destination Europe: Η Ευρώπη ως ενιαίος τουριστικός προορισμός
Με την πρωτοβουλία «Destination Europe», η Κομισιόν επιδιώκει να ενισχύσει τη διεθνή προβολή της Ευρώπης, η οποία το 2025 υποδέχθηκε σχεδόν 600 εκατομμύρια διεθνείς τουρίστες, περίπου το 40% των παγκόσμιων αφίξεων.
Η πρωτοβουλία θα συμπληρώνει τις εθνικές και περιφερειακές στρατηγικές προβολής, αναδεικνύοντας λιγότερο γνωστούς προορισμούς και ενθαρρύνοντας ταξίδια καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
«Η Ευρώπη παραμένει ο κορυφαίος τουριστικός προορισμός παγκοσμίως, αλλά δεν μπορούμε να θεωρούμε αυτή τη θέση δεδομένη», υπογράμμισε ο Τζιτζικώστας.
Προβλέπονται ισχυρότερες τουριστικές συνεργασίες με την Ιαπωνία, την Ινδία και χώρες του Κόλπου, νέο πλαίσιο συνεργασίας με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Τουρισμού του ΟΗΕ, καθώς και νέα ευρωπαϊκά βραβεία τουριστικών προορισμών.
Κρίσεις, μεταφορές και ευρωπαϊκή συνεργασία
Η στρατηγική προβλέπει Ευρωπαϊκό Δίκτυο Συντονισμού Κρίσεων στον Τουρισμό έως το 2027, ώστε οι αρμόδιες αρχές να ανταλλάσσουν πληροφορίες και να αντιμετωπίζουν αποτελεσματικότερα τις συνέπειες πολέμων, φυσικών καταστροφών, κυβερνοεπιθέσεων και άλλων κρίσεων.
Στις μεταφορές προωθούνται καλύτερες σιδηροδρομικές και αεροπορικές συνδέσεις, με έμφαση και στα τρένα υψηλής ταχύτητας και στις νυχτερινές σιδηροδρομικές υπηρεσίες.
Παράλληλα, προβλέπεται νομοθετική πρόταση για ευκολότερη και οικονομικότερη ενοικίαση αυτοκινήτων μεταξύ κρατών μελών έως το 2027, καθώς και διερεύνηση λύσεων για κοινά, συμβατά συστήματα έκδοσης εισιτηρίων στις τοπικές συγκοινωνίες έως το 2028.
Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στα νησιά και στις απομακρυσμένες περιοχές, στην οικονομική προσιτότητα των ταξιδιών και στην πρόσβαση ατόμων με αναπηρία ή μειωμένη κινητικότητα.
Για την εφαρμογή της στρατηγικής προβλέπεται η δημιουργία Ευρωπαϊκής Συμμαχίας Τουρισμού, με συμμετοχή κρατών μελών, περιφερειών, τοπικών αρχών και επιχειρήσεων.
«Αυτή η στρατηγική αφορά τελικά το πώς θα διασφαλίσουμε ότι όλοι επωφελούνται από τον τουρισμό», υπογράμμισε ο Τζιτζικώστας, θέτοντας ως προτεραιότητα όχι μόνο την αύξηση των επισκεπτών, αλλά και τα οφέλη για τις επιχειρήσεις, τους εργαζομένους και τις τοπικές κοινωνίες.
