«Ένα ταξίδι, ένα εισιτήριο, πλήρη δικαιώματα». Με αυτό το σύνθημα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή και ο Επίτροπος Μεταφορών Απόστολος Τζιτζικώστας, παρουσίασαν σήμερα την πρότασή τους για ένα νέο πακέτο μέτρων για τις σιδηροδρομικές μετακινήσεις στην Ευρώπη, επιχειρώντας να βάλουν τέλος στο σημερινό χάος των διασυνοριακών κρατήσεων, όπου οι επιβάτες συχνά χρειάζεται να αγοράζουν πολλαπλά εισιτήρια διαφορετικών εταιρειών, χωρίς ουσιαστική προστασία σε περίπτωση καθυστερήσεων ή χαμένων ανταποκρίσεων.
Με τη νέα δέσμη προτάσεων, η Κομισιόν θέλει οι Ευρωπαίοι να μπορούν να αναζητούν, να συγκρίνουν και να αγοράζουν διεθνή σιδηροδρομικά ταξίδια μέσω μίας μόνο πλατφόρμας και μίας ενιαίας συναλλαγής, ακόμη και όταν το ταξίδι περιλαμβάνει διαφορετικές σιδηροδρομικές εταιρείες και διαφορετικές χώρες.
«Η ελευθερία μετακίνησης είναι ένα από τα μεγαλύτερα επιτεύγματα της Ευρώπης. Σήμερα κάνουμε ένα ακόμη βήμα, καθιστώντας τα ταξίδια και στις 27 χώρες της ΕΕ πιο απλά, πιο “έξυπνα” και πιο φιλικά προς τον επιβάτη», δήλωσε ο επίτροπος Βιώσιμων Μεταφορών και Τουρισμού Απόστολος Τζιτζικώστας.
Όπως ανέφερε, με τα νέα ψηφιακά εργαλεία και τις ολοκληρωμένες υπηρεσίες κινητικότητας, οι Ευρωπαίοι θα μπορούν «με το πάτημα ενός κουμπιού» να σχεδιάζουν, να συγκρίνουν και να αγοράζουν ταξίδια μεταξύ διαφορετικών χωρών και μέσων μεταφοράς, απολαμβάνοντας ισχυρότερα δικαιώματα επιβατών και μεγαλύτερη προστασία σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής.
Ανταγωνισμός με τις αεροπορικές εταιρείες
Η παρέμβαση της Επιτροπής έχει και σαφή στρατηγική διάσταση: στις Βρυξέλλες θεωρούν ότι η δυσκολία κράτησης διεθνών σιδηροδρομικών ταξιδιών αποτελεί έναν από τους βασικούς λόγους για τους οποίους οι αεροπορικές χαμηλού κόστους εξακολουθούν να κυριαρχούν στα ευρωπαϊκά ταξίδια μικρών και μεσαίων αποστάσεων, παρά τη στροφή της ΕΕ προς πιο «πράσινες» μεταφορές.
Οι προτάσεις σε τρεις άξονες
Η νέα δέσμη τριών νομοθετικών προτάσεων κινείται σε τρεις βασικούς άξονες:
Πρώτον, καθιερώνεται η δυνατότητα έκδοσης ενός ενιαίου εισιτηρίου για ταξίδια που συνδυάζουν διαφορετικές σιδηροδρομικές εταιρείες, ακόμη και μεταξύ διαφορετικών χωρών, μέσω μίας μόνο πλατφόρμας κράτησης.
Δεύτερον, ενισχύονται σημαντικά τα δικαιώματα των επιβατών. Σε περίπτωση χαμένης ανταπόκρισης κατά τη διάρκεια ταξιδιού με πολλούς παρόχους, ο επιβάτης με ενιαίο εισιτήριο θα δικαιούται βοήθεια, επαναδρομολόγηση, αποζημίωση και επιστροφή χρημάτων για ολόκληρη τη διαδρομή.
Τρίτον, εισάγονται νέοι κανόνες για τις πλατφόρμες κρατήσεων και τις σιδηροδρομικές εταιρείες, ώστε να διασφαλίζεται ουδέτερη παρουσίαση των ταξιδιωτικών επιλογών, δίκαιη πρόσβαση στην αγορά εισιτηρίων και μεγαλύτερη διαφάνεια.
Παρέμβαση στην αγορά και υποχρεώσεις για τις σιδηροδρομικές εταιρείες
Η Κομισιόν επιχειρεί ουσιαστικά να ανοίξει μια αγορά που θεωρεί σήμερα κατακερματισμένη και συχνά μη διαφανή. Σύμφωνα με την Επιτροπή, οι μεγάλες εθνικές σιδηροδρομικές εταιρείες που διαθέτουν τις δικές τους πλατφόρμες κρατήσεων έχουν ισχυρό κίνητρο να περιορίζουν την ορατότητα ανταγωνιστών, με αποτέλεσμα οι επιβάτες να μη βλέπουν πάντοτε όλες τις διαθέσιμες επιλογές ή τις καλύτερες τιμές.
Για τον λόγο αυτό, οι πλατφόρμες σιδηροδρομικών εταιρειών που κατέχουν μερίδιο άνω του 50% στην εθνική αγορά επιβατικών μεταφορών θα υποχρεώνονται να εμφανίζουν και υπηρεσίες ανταγωνιστικών εταιρειών όταν αυτό ζητείται. Η υποχρέωση θα καλύπτει τόσο εσωτερικά όσο και διασυνοριακά δρομολόγια.
Εισιτήρια, διαφάνεια και προσφορές
Παράλληλα, όλοι οι σιδηροδρομικοί πάροχοι θα πρέπει να διαθέτουν τα εισιτήριά τους σε διαδικτυακές πλατφόρμες που επιθυμούν να τα πωλούν, με στόχο να αυξηθεί η διαθεσιμότητα εισιτηρίων και να ενισχυθεί ο ανταγωνισμός.
Η Επιτροπή προχωρά ακόμη περισσότερο, προβλέποντας ότι οι πλατφόρμες και οι σιδηροδρομικές εταιρείες θα υποχρεώνονται να συνάπτουν συμφωνίες διανομής εισιτηρίων με «δίκαιους, εύλογους και χωρίς διακρίσεις όρους». Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία εντός οκτώ μηνών, θα μπορεί να παρεμβαίνει ο εθνικός ρυθμιστής και να επιβάλλει τους όρους συνεργασίας.
Παράλληλα, μέσα σε δώδεκα μήνες από την έναρξη ισχύος του κανονισμού, οι βασικές σιδηροδρομικές πλατφόρμες θα πρέπει να εμφανίζουν στα αποτελέσματα αναζήτησής τους όλες τις διαθέσιμες σιδηροδρομικές υπηρεσίες που λειτουργούν στη χώρα τους.
Η Κομισιόν επιχειρεί επίσης να ρυθμίσει τον τρόπο παρουσίασης των ταξιδιωτικών επιλογών στις πλατφόρμες. Οι προσφορές θα πρέπει να εμφανίζονται με ουδέτερο τρόπο, βάσει αντικειμενικών κριτηρίων όπως η τιμή, η διάρκεια ταξιδιού, η ώρα αναχώρησης ή ακόμη και οι εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, επιτρέποντας στους επιβάτες να συγκρίνουν ευκολότερα τις διαθέσιμες επιλογές.
Το ενιαίο εισιτήριο
Κεντρικό στοιχείο της μεταρρύθμισης αποτελεί το λεγόμενο «ενιαίο εισιτήριο». Σύμφωνα με την πρόταση της Επιτροπής, όταν ένας επιβάτης αγοράζει μέσω μίας πλατφόρμας ένα ταξίδι που περιλαμβάνει πολλαπλές σιδηροδρομικές διαδρομές διαφορετικών εταιρειών, το ταξίδι θα θεωρείται μία ενιαία εμπορική συναλλαγή και θα καλύπτεται από πλήρη δικαιώματα επιβατών.
Η Κομισιόν επιχειρεί έτσι να βάλει τέλος στην πρακτική κατά την οποία τα ταξίδια «σπάνε» τεχνητά σε διαφορετικά εισιτήρια, αφήνοντας τον επιβάτη ουσιαστικά ακάλυπτο σε περίπτωση προβλημάτων.
Σε περίπτωση καθυστέρησης ή χαμένης ανταπόκρισης, η εταιρεία που προκάλεσε τη διαταραχή θα φέρει την ευθύνη. Ο επιβάτης θα έχει δικαίωμα είτε δωρεάν επαναδρομολόγησης προς τον τελικό προορισμό είτε επιστροφής χρημάτων, ενώ θα δικαιούται επίσης γεύματα, αναψυκτικά ή ακόμη και διαμονή σε ξενοδοχείο εφόσον απαιτείται διανυκτέρευση.
Παράλληλα, οι επόμενες σιδηροδρομικές εταιρείες της διαδρομής θα υποχρεώνονται να δέχονται τον επιβάτη στο επόμενο διαθέσιμο τρένο ώστε να συνεχίσει το ταξίδι του.
Η πρόταση προβλέπει επίσης ότι οι πλατφόρμες κρατήσεων δεν θα μπορούν να πωλούν «ανέφικτες» ανταποκρίσεις. Εάν δεν τηρούνται οι ελάχιστοι χρόνοι μετεπιβίβασης και ο επιβάτης χάσει τη σύνδεση, τότε η ευθύνη θα μεταφέρεται στην πλατφόρμα ή στον ταξιδιωτικό πάροχο που πούλησε το εισιτήριο. Σε αυτή την περίπτωση, ο επιβάτης θα δικαιούται πλήρη επιστροφή χρημάτων ή κάλυψη εξόδων συνέχισης του ταξιδιού, ενώ θα προβλέπεται και αποζημίωση ύψους 75% της αξίας του εισιτηρίου.
Εισιτήρια προς πώληση
Οι νέοι κανόνες προβλέπουν επίσης ότι τα εισιτήρια θα πρέπει να διατίθενται προς πώληση τουλάχιστον πέντε μήνες πριν από την πραγματοποίηση του δρομολογίου, διευκολύνοντας τον έγκαιρο προγραμματισμό ταξιδιών.
Ο εκτελεστικός αντιπρόεδρος της Κομισιόν Ραφαέλ Φίττο συνέδεσε τη μεταρρύθμιση με τη συνοχή και την ενιαία αγορά της ΕΕ, τονίζοντας ότι «η σιδηροδρομική συνδεσιμότητα δεν είναι μόνο ζήτημα μεταφορών είναι ζήτημα συνοχής και ζήτημα ενιαίας αγοράς».
«Όταν μειώνουμε τον κατακερματισμό και κάνουμε τα σύνορα λιγότερο ορατά, ενισχύουμε την εσωτερική μας αγορά και διασφαλίζουμε ότι η ζωή σε παραμεθόριες ή αγροτικές περιοχές δεν αποτελεί μειονέκτημα», σημείωσε.
Οι προτάσεις θα διαβιβαστούν τώρα στο Συμβούλιο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στο πλαίσιο της συνήθους νομοθετικής διαδικασίας.
