Πρόστιμα συνολικού ύψους 890 εκατ. ευρώ επέβαλε η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην Google, διαπιστώνοντας δύο παραβάσεις του Κανονισμού για τις Ψηφιακές Αγορές (DMA): την προνομιακή μεταχείριση των δικών της υπηρεσιών στα αποτελέσματα αναζήτησης και τους περιορισμούς που εμπόδιζαν τους δημιουργούς εφαρμογών να κατευθύνουν τους καταναλωτές σε φθηνότερες επιλογές εκτός του Google Play.
Το πρώτο πρόστιμο, ύψους 460 εκατ. ευρώ, αφορά το Google Search και το δεύτερο, ύψους 430 εκατ. ευρώ, το Google Play.
Το συνολικό πρόστιμο αντιστοιχεί, σύμφωνα με την Κομισιόν, στο 0,22% του ετήσιου παγκόσμιου κύκλου εργασιών της Google.
Η εταιρεία έχει 60 ημέρες για να συμμορφωθεί, διαφορετικά κινδυνεύει με περιοδικές χρηματικές κυρώσεις έως και 5% του συνολικού παγκόσμιου κύκλου εργασιών της.
Η απόφαση αναμένεται να αποτελέσει νέα εστία έντασης στις σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ, καθώς η κυβέρνηση Τραμπ αντιμετωπίζει τους ευρωπαϊκούς ψηφιακούς κανόνες ως εμπορικό εμπόδιο και έχει κατά καιρούς εξισώσει τα πρόστιμα σε αμερικανικές εταιρείες με δασμούς. Αναλυτές και διεθνή μέσα παρουσιάζουν την υπόθεση ως δοκιμασία της αποφασιστικότητας της ΕΕ να εφαρμόσει τη νομοθεσία της παρά τις πιέσεις από την Ουάσιγκτον, ενώ επισημαίνουν ότι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές αναμένεται να ωφεληθούν από τις αλλαγές που θα υποχρεωθεί να πραγματοποιήσει η Google.
Προνομιακή μεταχείριση στην αναζήτηση
Στην πρώτη υπόθεση, η Επιτροπή έκρινε ότι η Google εμφανίζει τις δικές της υπηρεσίες, όπως αγορές, ξενοδοχεία, μεταφορές και αθλητικά αποτελέσματα, σε πιο περίοπτη θέση από τις αντίστοιχες υπηρεσίες ανταγωνιστών.
Οι υπηρεσίες της εταιρείας εμφανίζονται συχνά στην κορυφή της σελίδας ή συνοδεύονται από γραφικά και φίλτρα που δεν παρέχονται με τον ίδιο τρόπο σε τρίτους. Η πρακτική αυτή παραβιάζει την υποχρέωση εφαρμογής διαφανών, δίκαιων και αμερόληπτων όρων κατάταξης.
Κατά τη μεσημεριανή ενημέρωση της Κομισιόν, ο εκπρόσωπος της Επιτροπής για θέματα τεχνολογίας Τομά Ρενιέ σημείωσε ότι περίπου το 90% των διαδικτυακών αναζητήσεων στην ΕΕ πραγματοποιείται μέσω της Google, γεγονός που την καθιστά βασική πύλη μεταξύ επιχειρήσεων και χρηστών.
«Εάν αναζητάτε μια πτήση μέσω της Google, η πρώτη προσφορά που θα εμφανιστεί θα είναι της ίδιας της Google. Αυτό δεν επιτρέπει στις εναλλακτικές υπηρεσίες να ανταγωνιστούν με δίκαιους όρους», ανέφερε.
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν Τερέσα Ριμπέρα τόνισε ότι «τα καλύτερα προϊόντα πρέπει να επικρατούν επειδή είναι καλύτερα και όχι επειδή ανήκουν στην εταιρεία που διαχειρίζεται τη μηχανή αναζήτησης». Πρόσθεσε ότι οι Ευρωπαίοι καταναλωτές έχουν δικαίωμα να ενημερώνονται για τις καλύτερες προσφορές, ακόμη και όταν ο ιδιοκτήτης του καταστήματος εφαρμογών δεν λαμβάνει προμήθεια.
Οι φθηνότερες προσφορές εκτός GooglePlay
Η δεύτερη παράβαση αφορά τους περιορισμούς που επέβαλλε η Google στους δημιουργούς εφαρμογών ώστε να μην κατευθύνουν τους χρήστες προς εναλλακτικούς τρόπους αγοράς.
Σύμφωνα με τον DMA, οι δημιουργοί εφαρμογών πρέπει να μπορούν να ενημερώνουν δωρεάν τους καταναλωτές για φθηνότερες προσφορές σε ιστοσελίδες ή άλλα καταστήματα εφαρμογών και να τους κατευθύνουν προς αυτές.
Η Επιτροπή διαπίστωσε ότι η Google εμπόδιζε τους δημιουργούς εφαρμογών να προωθούν ελεύθερα αυτές τις προσφορές ή να συνάπτουν συμβάσεις με χρήστες μέσω καναλιών της επιλογής τους. Έκρινε επίσης ότι τόσο το ύψος των σχετικών τελών όσο και η διάρκεια επιβολής τους υπερέβαιναν τα όρια που θεωρούνται συμβατά με τον DMA.
«Στην Ευρωπαϊκή Ένωση, οι επιχειρήσεις έχουν δικαίωμα να ανταγωνίζονται δίκαια. «Οι μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες έχουν την υποχρέωση να διασφαλίζουν ισότιμους όρους ανταγωνισμού και οι καταναλωτές το δικαίωμα να επιλέγουν φθηνότερες εναλλακτικές προσφορές»., δήλωσε ο Ρενιέ.
Η εκτελεστική αντιπρόεδρος για την Τεχνολογική Κυριαρχία, την Ασφάλεια και τη Δημοκρατία, Χένα Βίρκουνεν, υπογράμμισε ότι οι αποφάσεις επιβεβαιώνουν την αποφασιστικότητα της Κομισιόν να εφαρμόσει τον DMA.
«Δεν θα διστάσουμε να χρησιμοποιήσουμε τα εργαλεία μας για να προστατεύσουμε τις ευκαιρίες για τις επιχειρήσεις και την καινοτομία που δημιουργεί ο Κανονισμός για τις Ψηφιακές Αγορές», ανέφερε.
«Η νομοθεσία μας δεν είναι προς διαπραγμάτευση»
Ιδιαίτερο βάρος στη μεσημεριανή ενημέρωση δόθηκε στις πιθανές συνέπειες για τις σχέσεις ΕΕ–ΗΠΑ. Η Κομισιόν επιβεβαίωσε ότι τόσο η Google όσο και η αμερικανική κυβέρνηση είχαν ενημερωθεί εκ των προτέρων για την απόφαση, χωρίς να διευκρινίσει σε ποιο επίπεδο πραγματοποιήθηκαν οι σχετικές επαφές.
Παράλληλα, οι δύο πλευρές εργάζονται για τη δημιουργία επίσημου «ψηφιακού διαλόγου», στον οποίο θα συζητούνται θέματα όπως οι αλυσίδες εφοδιασμού ημιαγωγών, η κυβερνοασφάλεια και η τεχνητή νοημοσύνη.
Οι εκπρόσωποι της Επιτροπής ξεκαθάρισαν, ωστόσο, ότι η εφαρμογή της ευρωπαϊκής ψηφιακής νομοθεσίας δεν μπορεί να αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης με την Ουάσιγκτον.
«Η ψηφιακή νομοθεσία μας δεν είναι προς διαπραγμάτευση. Δεν στοχοποιούμε τις αμερικανικές εταιρείες. Η νομοθεσία μας είναι αντικειμενική, δεν εισάγει διακρίσεις και εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε όλους», ήταν το μήνυμα της Κομισιόν.
«Η αγορά μας είναι ανοικτή σε όλους, υπό την προϋπόθεση ότι παίζουν με τους κανόνες μας, τους κανόνες που έχουμε θεσπίσει για να προστατεύουμε τους πολίτες μας», πρόσθεσε η εκπρόσωπος της Επιτροπής.
Η αντίδραση της Google
Η Google άφησε ανοικτό το ενδεχόμενο να προσβάλει τις αποφάσεις ενώπιον των ευρωπαϊκών δικαστηρίων και να ζητήσει προσωρινή αναστολή της εφαρμογής τους.
Ο επικεφαλής νομικών υποθέσεων της εταιρείας Κεντ Γουόκερ υποστήριξε ότι οι αποφάσεις της ΕΕ οδηγούν σε «υποβάθμιση των προϊόντων», προς όφελος μιας μικρής ομάδας καταγγελλόντων που εξυπηρετούν τα δικά τους συμφέροντα.
Η Κομισιόν απέρριψε το επιχείρημα ότι οι ευρωπαϊκοί κανόνες περιορίζουν την αμερικανική καινοτομία.
«Είναι ακριβώς το αντίθετο. Η σημερινή κατάσταση είναι ότι οι οι μεγάλες ψηφιακές πλατφόρμες που λειτουργούν ως ρυθμιστές πρόσβασης εμποδίζουν την ευρωπαϊκή καινοτομία και τις ευρωπαϊκές εταιρείες να ανταγωνιστούν και να καινοτομήσουν με δίκαιους όρους», δήλωσε ο Ρενιέ.
Η Επιτροπή ανέφερε ότι πραγματοποίησε 80 έως 90 συναντήσεις με την Google κατά τη διάρκεια της έρευνας, προκειμένου να τηρηθεί η προβλεπόμενη διαδικασία και να δοθεί στην εταιρεία η δυνατότητα να προτείνει λύσεις συμμόρφωσης.
Στο κάδρο και η τεχνητή νοημοσύνη
Η απόφαση έχει προεκτάσεις και για τον τρόπο με τον οποίο η Google ενσωματώνει την τεχνητή νοημοσύνη στη μηχανή αναζήτησης. Η εταιρεία έχει προτείνει να εφαρμόσει τις αρχές της απόφασης στα AI Overviews και στο AI Mode, δηλαδή στις απαντήσεις και στα αποτελέσματα που δημιουργούνται με τη χρήση τεχνητής νοημοσύνης.
Η Κομισιόν θα εξετάσει κατά πόσο οι λύσεις αυτές εξασφαλίζουν ισότιμη προβολή των ανταγωνιστικών υπηρεσιών. Αναγνωρίζει ότι η Google έχει ήδη αρχίσει να δοκιμάζει αλλαγές τόσο στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων αναζήτησης όσο και στους όρους του Google Play, κάνοντας λόγο για «ουσιαστική πρόοδο προς τη συμμόρφωση».
Ξεκαθαρίζει, πάντως, ότι στόχος δεν είναι η είσπραξη προστίμων αλλά η αλλαγή της συμπεριφοράς των μεγάλων ψηφιακών πλατφορμών.
«Δεν κερδίζουμε τίποτα από τα πρόστιμα. Προτιμούμε τον διάλογο και τη συμμόρφωση εκ σχεδιασμού, προτού φτάσουμε στην επιβολή κυρώσεων», ανέφερε ο Ρενιέ.
