Η ενεργειακή κρίση απειλεί να μετατραπεί σε έναν ακόμη βαρύτερο οικονομικό χειμώνα για τα ελληνικά νοικοκυριά, με τις τιμές του πετρελαίου, του φυσικού αερίου και του ηλεκτρικού ρεύματος να παραμένουν σε ιδιαίτερα υψηλά επίπεδα. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του ενεργειακού επιθεωρητή Μιχάλη Χριστοδουλίδη, η κορύφωση των ανατιμήσεων ενδέχεται να βρίσκεται ακόμη μπροστά μας.
Σε συνέντευξή του στη HuffPost και στον Τέρενς Κουίκ, προειδοποιεί ότι στις αρχές του 2027 ενδέχεται να δούμε τριψήφιες τιμές τόσο στο πετρέλαιο Brent όσο και στις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου. Παράλληλα, ασκεί κριτική στην ενεργειακή πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης και καλεί την κυβέρνηση να εξετάσει τη μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης και του ΦΠΑ στα καύσιμα.
Συμφωνία Τραμπ–Πούτιν: «Ρωσικό πετρέλαιο με αμερικανικό καπέλο»
Η συζήτηση ξεκίνησε από την αναφερόμενη ενεργειακή συμφωνία μεταξύ Ντόναλντ Τραμπ και Βλαντίμιρ Πούτιν, η οποία, σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν, αφορά περίπου τέσσερα εκατομμύρια τόνους ντίζελ. Ο Χριστοδουλίδης εκτιμά ότι η ποσότητα δεν επαρκεί για να προκαλέσει σημαντική μεταβολή στις διεθνείς τιμές.
«Αυτή η συμφωνία δεν έχει τόσο ιδιαίτερη σημασία και αξία εμπορικά. Αυτό που έχει ιδιαίτερη σημασία είναι η γεωπολιτική της διάσταση».
Όταν ο Τέρενς Κουίκ έθεσε το ερώτημα εάν οι ΗΠΑ θα αγοράζουν ρωσικό πετρέλαιο για να το μεταπωλούν στην Ευρώπη, σχολίασε: «Ο άνθρωπος είναι έμπορος. Κάνει τις μπίζνες του». Και πρόσθεσε: «Αν είναι να παίρνουμε ρωσικό πετρέλαιο με αμερικανικό καπέλο, μια τρύπα στο νερό έχουμε κάνει».
Η Ευρωπαϊκή Ένωση ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Μόσχα
Για τον ενεργειακό επιθεωρητή, το πραγματικό ερώτημα είναι ποια στρατηγική ακολουθεί η Ευρωπαϊκή Ένωση. «Για ποιον λόγο να πάρω ρωσικό πετρέλαιο με έναν Αμερικανό μεσάζοντα και να μην πάω να το πάρω κατευθείαν από τη Ρωσία;» διερωτάται.
Η τοποθέτησή του συνιστά πρόταση επανεξέτασης των εμπορικών σχέσεων με τη Μόσχα, παρά τις ευρωπαϊκές κυρώσεις λόγω του πολέμου στην Ουκρανία. Ο ίδιος υποστηρίζει ότι η Ρωσία έχει ήδη σημαντικές αγορές στην Ασία, κυρίως στην Κίνα και την Ινδία. Πρόκειται ωστόσο για αμφιλεγόμενη επιλογή, με ζητήματα κυρώσεων και ενεργειακής ασφάλειας.
Πετρέλαιο κοντά στα 100 δολάρια
Ο Τέρενς Κουίκ αναφέρθηκε στην υποχώρηση του πετρελαίου από επίπεδα περίπου 104 δολαρίων προς τα 100 δολάρια το βαρέλι. Ο Χριστοδουλίδης εμφανίστηκε επιφυλακτικός ότι η κίνηση συνδέεται άμεσα με την αναφερόμενη συμφωνία.
«Μπορεί να έπεσε λίγο το Brent, αύριο θα ξανανέβει, μεθαύριο θα ξαναπέσει. Το θέμα είναι ότι κινείται σε υψηλά επίπεδα». Η αστάθεια στη Μέση Ανατολή και τα πλήγματα των Χούθι, κατά την εκτίμησή του, εντείνουν την αβεβαιότητα και την πίεση στις τιμές των πρατηρίων.
«Δεν χρειάζεται άδεια από τις Βρυξέλλες για τη μείωση του ΕΦΚ»
Στο ερώτημα εάν η κυβέρνηση χρειάζεται προηγούμενη έγκριση από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να μειώσει τον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης, απάντησε: «Δεν χρειάζεται καμία ειδική άδεια και κανένα πράσινο φως από την Ευρωπαϊκή Ένωση για να μειώσεις Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης και ΦΠΑ, αρκεί ό,τι κάνεις να είναι εντός των δημοσιονομικών σου περιορισμών και κανόνων».
Στην πράξη, οι μειώσεις οφείλουν να τηρούν και τα ελάχιστα όρια φορολόγησης του ευρωπαϊκού δικαίου. Ο Χριστοδουλίδης καλεί τα επιτελεία των Σταύρου Παπασταύρου και Κυριάκου Πιερρακάκη να εξετάσουν μήπως η διατήρηση υψηλών φόρων περιορίζει τόσο την κατανάλωση ώστε να μειώνονται και τα δημόσια έσοδα. «Μην είμαστε δογματικοί», σημειώνει.
Φυσικό αέριο: Από τα 30 ευρώ πάνω από τα 80 η μεγαβατώρα
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, η τιμή του φυσικού αερίου στη χονδρεμπορική αγορά έχει υπερδιπλασιαστεί σε σχέση με τις αρχές Μαρτίου. «Πριν ξεκινήσει η κρίση στη Μέση Ανατολή ήταν γύρω στα 30-32 ευρώ η θερμική μεγαβατώρα και τώρα κινείται πάνω από τα 80 ευρώ».
Όπως υποστηρίζει, η λιανική τιμή στα εμπορικά τιμολόγια από περίπου 3,8-3,9 λεπτά ανά θερμική κιλοβατώρα έχει φτάσει πάνω από τα 7 λεπτά. Εκτιμά ότι η χειμερινή ζήτηση για θέρμανση θα επιβαρύνει περαιτέρω την αγορά.
Η μεγάλη προειδοποίηση: «Τριψήφια νούμερα στις αρχές του 2027»
«Πιστεύω ότι στις αρχές του 2027 θα έχουμε τριψήφια νούμερα και στο Brent και στο ντίζελ και στην ηλεκτρική μεγαβατώρα και στη θερμική μεγαβατώρα του φυσικού αερίου», προειδοποιεί.
Οι αναφορές αφορούν διαφορετικές μονάδες μέτρησης και αγορές, όχι έναν ενιαίο δείκτη. Πρόκειται για προσωπική πρόβλεψη του ειδικού, όχι βεβαιότητα. Εάν επιβεβαιωθεί, η επιβάρυνση θα περάσει στις μεταφορές, στη βιομηχανία και στα προϊόντα των σούπερ μάρκετ.
Πετρέλαιο θέρμανσης: Από τα 165 στα 262 ευρώ
Για ένα διαμέρισμα 80 τετραγωνικών μέτρων με κεντρική θέρμανση, ο Χριστοδουλίδης έδωσε χαρακτηριστικό παράδειγμα: ποσότητα 150 λίτρων που με τιμή 1,10 ευρώ το λίτρο κοστίζει 165 ευρώ, με τιμή 1,75 ευρώ θα κοστίζει 262,50 ευρώ. Η διαφορά είναι 97,50 ευρώ ή περίπου 59%. Δεν πρόκειται για πλήρη εκτίμηση μηνιαίας δαπάνης.
«Καταλαβαίνετε ότι είναι απαγορευτικό αυτό το επίπεδο τιμών», λέει, προβλέποντας ότι πολλές πολυκατοικίες θα αποφύγουν να γεμίσουν τις δεξαμενές τους.
Κλιματιστικά inverter και αντλίες θερμότητας
Κατά τον ενεργειακό επιθεωρητή, τα σύγχρονα κλιματιστικά inverter και οι αντλίες θερμότητας μπορούν να προσφέρουν οικονομικότερη θέρμανση από τους συμβατικούς καυστήρες πετρελαίου.
Στην επισήμανση του Τέρενς Κουίκ ότι μια αντλία θερμότητας απαιτεί κατάλληλες κτιριακές υποδομές, απάντησε ότι ακόμη και σε μη επαρκώς μονωμένη κατοικία μπορεί να εγκατασταθεί, με μεγαλύτερη όμως κατανάλωση. Η οικονομική απόδοση χρειάζεται εξατομικευμένη τεχνική αξιολόγηση.
«Φύγετε από τα πράσινα τιμολόγια και κλειδώστε μπλε»
Ο Χριστοδουλίδης προτείνει στους καταναλωτές να εξετάσουν σταθερά μπλε τιμολόγια ηλεκτρικού ρεύματος. «Η πρότασή μου είναι να φύγει ο κόσμος από τα πράσινα τιμολόγια και να πάει να κλειδώσει ένα μπλε τιμολόγιο με χαμηλή τιμή χρέωσης κιλοβατώρας, γύρω στα 11,5 λεπτά, με 3,5 ευρώ πάγιο για 12 μήνες».
Οι καταναλωτές χρειάζεται να συγκρίνουν συνολικό κόστος, πάγια, εκπτώσεις και ενδεχόμενες ρήτρες πρόωρης αποχώρησης, καθώς οι προσφορές μεταβάλλονται.
Η κυβέρνηση μπροστά στις αποφάσεις
Η συνέντευξη ολοκληρώθηκε με το βλέμμα στις αναμενόμενες κυβερνητικές ανακοινώσεις. Ο Χριστοδουλίδης επιμένει ότι χρειάζεται να εξεταστούν παράλληλα η φορολογία των καυσίμων και οι στοχευμένες ενισχύσεις. Εάν επιβεβαιωθούν οι προβλέψεις του, η κρίση θα συνεχίσει να πιέζει τους οικογενειακούς προϋπολογισμούς και την ελληνική οικονομία. «Η ελπίδα πεθαίνει τελευταία», ήταν η καταληκτική φράση της συζήτησης.
