Σημαντική ανάσα σε χιλιάδες νοικοκυριά με ενεργές ρυθμίσεις του νόμου 3869/2010 (γνωστού ως νόμου Κατσέλη) δίνει η νέα νομοθετική πρωτοβουλία του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών. Η ρύθμιση έρχεται να εφαρμόσει με ενιαίο τρόπο την πρόσφατη απόφαση της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, να άρει τις αμφιβολίες που προέκυψαν κατά την εφαρμογή της και να εξασφαλίσει απτά οικονομικά οφέλη για τους συνεπείς δανειολήπτες.
Η παρέμβαση δεν περιορίζεται στην απλή συμμόρφωση με τη δικαστική απόφαση. Αντιθέτως, επεκτείνει την προστασία των οφειλετών, καθώς προβλέπει αναδρομική αναγνώριση των ποσών που καταβλήθηκαν επιπλέον τα προηγούμενα χρόνια, μειώνοντας έτσι τόσο το ύψος της οφειλής όσο και τον χρόνο αποπληρωμής.
Το βασικό αποτέλεσμα είναι τριπλό: μικρότερες μηνιαίες δόσεις, σημαντικά χαμηλότερο συνολικό κόστος και ταχύτερη εξόφληση των δανείων.
Τι ακριβώς αλλάζει
Η σημαντικότερη αλλαγή αφορά τον τρόπο υπολογισμού των τόκων στις ρυθμίσεις διάσωσης κύριας κατοικίας.
Μέχρι σήμερα, σε πολλές περιπτώσεις οι τόκοι υπολογίζονταν επί του συνολικού κεφαλαίου της οφειλής. Με τη νέα διάταξη ξεκαθαρίζεται ότι ο τόκος υπολογίζεται μόνο επί της μηνιαίας δόσης που έχει ορίσει το δικαστήριο και μόνο για το χρονικό διάστημα μεταξύ δύο διαδοχικών πληρωμών.
Η αλλαγή αυτή μειώνει δραστικά την επιβάρυνση των οφειλετών και ευθυγραμμίζει την εφαρμογή του νόμου με το πνεύμα της απόφασης του Αρείου Πάγου.
Παράλληλα, τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον από την έναρξη της ρύθμισης αναγνωρίζονται ως ήδη καταβληθέν κεφάλαιο και αφαιρούνται από τις τελευταίες δόσεις του δανείου, επιταχύνοντας την ολοκλήρωση της αποπληρωμής.
Οι 9 βασικές ερωτήσεις και απαντήσεις
1. Τι επιτυγχάνει η ρύθμιση;
Η ρύθμιση πετυχαίνει τέσσερα κρίσιμα πράγματα:
Εφαρμόζει καθολικά την απόφαση του Αρείου Πάγου, χωρίς να απαιτούνται νέες δικαστικές προσφυγές από τους δανειολήπτες.
Μειώνει ουσιαστικά το κόστος αποπληρωμής, καθώς ο τόκος υπολογίζεται πλέον μόνο επί της μηνιαίας δόσης.
Αναγνωρίζει αναδρομικά τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον και τα συμψηφίζει υπέρ του δανειολήπτη.
Επιμερίζει δίκαια το κόστος μεταξύ τραπεζών και προγράμματος «ΗΡΑΚΛΗΣ».
Στην πράξη οι δανειολήπτες αποκτούν μικρότερες δόσεις, χαμηλότερη συνολική επιβάρυνση και συντομότερο χρόνο αποπληρωμής.
2. Πώς ωφελούνται οι δανειολήπτες;
Οι οφειλέτες ωφελούνται άμεσα με δύο τρόπους:
Από εδώ και στο εξής καταβάλλουν αισθητά χαμηλότερη μηνιαία δόση.
Τα επιπλέον ποσά που πλήρωσαν τα προηγούμενα χρόνια θεωρούνται πλέον αποπληρωμένο κεφάλαιο.
Αυτό σημαίνει ότι μειώνεται τόσο η μηνιαία οικονομική επιβάρυνση όσο και η συνολική διάρκεια του δανείου.
3. Πόσο αλλάζει στην πράξη η δόση;
Το όφελος αποτυπώνεται ξεκάθαρα σε πραγματικό παράδειγμα.
Δανειολήπτης με υπόλοιπο οφειλής 144.500 ευρώ τον Ιανουάριο του 2024, με τον παλαιό τρόπο υπολογισμού θα κατέβαλλε:
731 ευρώ μηνιαία δόση
για 300 μήνες
με συνολικούς τόκους 74.852 ευρώ
Με τη νέα μέθοδο:
η μηνιαία δόση μειώνεται στα 483 ευρώ
από αυτά τα 482 ευρώ αφορούν κεφάλαιο
μόλις 1 ευρώ αφορά τόκο
Εφόσον ο δανειολήπτης κατέβαλε κανονικά τις δόσεις από τον Ιανουάριο του 2024 έως τον Ιούνιο του 2026, έχει πληρώσει επιπλέον 7.440 ευρώ.
Το ποσό αυτό αναγνωρίζεται και συμψηφίζεται με τις τελευταίες δόσεις του δανείου.
Αποτέλεσμα:
οι εναπομένουσες δόσεις μειώνονται από 270 σε 255
η τελευταία δόση διαμορφώνεται στα 266 ευρώ
οι συνολικοί τόκοι περιορίζονται από 74.852 ευρώ σε μόλις 411 ευρώ
Πρόκειται για μία από τις μεγαλύτερες ελαφρύνσεις που έχουν δοθεί τα τελευταία χρόνια σε δανειολήπτες με δικαστική προστασία.
4. Προβλέπεται αναδρομικότητα στη ρύθμιση;
Ναι.
Η αναδρομικότητα αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα στοιχεία της νέας νομοθετικής παρέμβασης.
Για όσους διαθέτουν ενεργές ρυθμίσεις και παραμένουν συνεπείς στις υποχρεώσεις τους, τα ποσά που καταβλήθηκαν επιπλέον αναγνωρίζονται αναδρομικά και συμψηφίζονται υπέρ τους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η αναδρομική αυτή πρόβλεψη δεν απορρέει από την ίδια την απόφαση του Αρείου Πάγου αλλά εισάγεται με τη νομοθετική πρωτοβουλία της κυβέρνησης.
5. Πώς εφαρμόζεται η αναδρομικότητα;
Η διαδικασία είναι απλή.
Υπολογίζεται το ποσό που κατέβαλε επιπλέον ο δανειολήπτης από την έναρξη της ρύθμισης.
Το ποσό αυτό:
αφαιρείται από το υπόλοιπο της οφειλής,
θεωρείται αποπληρωμένο κεφάλαιο,
μειώνει τις τελευταίες δόσεις.
Έτσι, το δάνειο εξοφλείται νωρίτερα.
6. Γιατί δεν δίνεται αναδρομικότητα σε υποθέσεις που έχουν κλείσει ή έχουν κηρυχθεί έκπτωτες;
Η νομοθετική παρέμβαση αφορά μόνο ενεργές ρυθμίσεις.
Στις περιπτώσεις που:
το δάνειο έχει ήδη αποπληρωθεί και η κύρια κατοικία έχει διασωθεί,
ή ο δανειολήπτης έχει εκπέσει από τη ρύθμιση λόγω μακροχρόνιας αθέτησης,
έχουν ήδη παραχθεί οριστικά νομικά αποτελέσματα.
Η επανεξέταση χιλιάδων παλαιών υποθέσεων θα δημιουργούσε σοβαρή νομική αβεβαιότητα και θα απαιτούσε την επαναλειτουργία δικαστικών διαδικασιών που έχουν ολοκληρωθεί εδώ και πολλά χρόνια.
Επιπλέον, στις περιπτώσεις έκπτωσης δεν τίθεται θέμα επιστροφής ποσών που δεν καταβλήθηκαν ποτέ.
7. Τι ισχύει για όσους είναι στον εξωδικαστικό μηχανισμό ή στον νόμο 4605/2019;
Η νέα ρύθμιση δεν αλλάζει το καθεστώς που ισχύει για τον εξωδικαστικό μηχανισμό και τον νόμο 4605/2019.
Σε αυτές τις περιπτώσεις η δόση συνεχίζει να υπολογίζεται ως τοκοχρεολυτική δόση επί του συνολικού ποσού της ρυθμιζόμενης οφειλής, όπως προβλέπουν ο νόμος, οι κανονιστικές πράξεις και οι συμβάσεις που έχουν υπογραφεί.
8. Ποιο είναι το κόστος για τον «ΗΡΑΚΛΗ»;
Η μείωση των δόσεων συνεπάγεται χαμηλότερες μελλοντικές εισπράξεις για το πρόγραμμα κρατικών εγγυήσεων «ΗΡΑΚΛΗΣ».
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις:
περίπου 500 εκατ. ευρώ αφορά τη μελλοντική μείωση εισπράξεων σε ορίζοντα 20ετίας,
περίπου 200 εκατ. ευρώ συνδέονται με την αναδρομική εφαρμογή της ρύθμισης.
Σημαντικό μέρος του αναδρομικού κόστους, ωστόσο, δεν θα επιβαρύνει το Δημόσιο αλλά τα ίδια τα πιστωτικά ιδρύματα.
9. Γιατί χρειάζεται νομοθετική ρύθμιση αφού αποφάσισε ο Άρειος Πάγος;
Η απόφαση του Αρείου Πάγου έθεσε τη βασική κατεύθυνση.
Ωστόσο, κατά την εφαρμογή της εμφανίστηκαν διαφορετικές ερμηνείες σχετικά με τον ακριβή τρόπο υπολογισμού των τόκων και το εάν θα έπρεπε να υπάρξει αναδρομική ισχύς.
Η νομοθετική παρέμβαση έρχεται να κλείσει οριστικά αυτές τις εκκρεμότητες.
Έτσι:
εφαρμόζεται ενιαίος κανόνας για όλους,
αποφεύγονται νέες δικαστικές διαμάχες,
οι δανειολήπτες αποκτούν ένα σαφές και άμεσα αξιοποιήσιμο δικαίωμα.
Δήλωση Μιλένας Αποστολάκη: «Καλωσορίζουμε το υπουργείο Οικονομικών στην οδό της νόμιμης συμμόρφωσης»
«Η σημερινή ανακοίνωση τoυ Υπουργείου Οικονομικών για την κατάθεση νομοθετικής ρύθμισης για τον νόμο 3869/2010 δεν συνιστά πολιτική πρωτοβουλία της Κυβέρνησης. Συνιστά, έστω και με καθυστέρηση αρκετών ημερών, συμμόρφωση σε μια δεσμευτική δικαστική απόφαση.
Η απόφαση της Πλήρους Ολομέλειας του Αρείου Πάγου για τον τρόπο υπολογισμού της μηνιαίας δόσης στις δικαστικές ρυθμίσεις του ν. 3869/2010 δεν επιδεχόταν εξαρχής καμίας ερμηνείας. Δεν ήταν γνωμοδότηση προς διαβούλευση, ούτε ένα κείμενο προς «μελέτη». Ήταν και είναι δεσμευτική δικαστική απόφαση, άμεσα εκτελεστή, την οποία η Πολιτεία όφειλε να εφαρμόσει από την πρώτη στιγμή.
Μετά τις συνεχείς μας παρεμβάσεις αλλά και σύσσωμης της αντιπολίτευσης, καθώς επίσης των δικηγορικών συλλόγων και των ενώσεων καταναλωτών , η Κυβέρνηση εγκατέλειψε τις αρχικές προθέσεις της περί αναζήτησης «χρυσής τομής» και «βέλτιστου τρόπου εφαρμογής». Δεν υπήρχε καμία χρυσή τομή να αναζητηθεί. Δεν μπορεί να υπάρχει μέση οδός μεταξύ της εφαρμογής της νομιμότητας και της παραβίασής της. Ο Άρειος Πάγος αποφάνθηκε με απόλυτη σαφήνεια ότι ο νόμιμος εκτοκισμός των δικαστικών ρυθμίσεων γίνεται επί της μηνιαίας δόσης που όρισε το δικαστήριο και όχι επί του συνολικού κεφαλαίου, όπως θα οριστεί και στη νομοθετική ρύθμιση που πρόκειται να κατατεθεί.
Γι’ αυτό και προκαλεί εντύπωση η προσπάθεια της Κυβέρνησης να παρουσιάσει ως δική της πολιτική επιλογή κάτι που αποτελούσε αυτονόητη υποχρέωσή της. Οι δανειολήπτες δεν έχουν ανάγκη από επικοινωνιακές ανακοινώσεις, ούτε από αμφίσημες δηλώσεις. Έχουν ανάγκη από την άμεση εφαρμογή της δικαστικής απόφασης.
Ωστόσο, εξακολουθούν να παραμένουν σοβαρές εκκρεμότητες καθώς η κυβερνητική ρύθμιση σε κρίσιμα ζητήματα δεν συμμορφώνεται με τις δικαστικές αποφάσεις, όπως αυτές πλέον διευκρινίζονται από την Απόφαση της Ολομελείας. Χιλιάδες δανειολήπτες βρέθηκαν αντιμέτωποι με καταγγελίες των ρυθμίσεών τους, επειδή οι πιστωτές εφάρμοζαν τον εσφαλμένο και πλέον παράνομο τρόπο υπολογισμού των οφειλών. Η αποκατάσταση της νομιμότητας δεν μπορεί να είναι επιλεκτική.
Κάθε καταγγελία ρύθμισης που στηρίχθηκε στον παράνομο τρόπο υπολογισμού των δόσεων πρέπει να θεωρείται αυτοδικαίως άκυρη, ώστε να επανέρχονται οι δικαστικές ρυθμίσεις σε ισχύ και να παρέχεται δυνατότητα ρύθμισης για τυχόν οφειλές που δημιουργήθηκαν στο μεσοδιάστημα εξαιτίας της παράνομης καταγγελίας. Αυτό είναι το πραγματικό μέτρο δικαιοσύνης για τους δανειολήπτες. Όχι οι καθυστερήσεις, ούτε οι επικοινωνιακές ασκήσεις συμμόρφωσης σε αποφάσεις που η Πολιτεία είχε εξαρχής υποχρέωση να εφαρμόσει.
Καλωσορίζουμε, λοιπόν, το Υπουργείο Οικονομικών στην οδό της νόμιμης συμμόρφωσης».
