Ο ΦΠΑ είναι ίσως ο πιο αθόρυβος λογαριασμός ενός νοικοκυριού. Δεν έρχεται ποτέ συγκεντρωμένος, δεν έχει ημερομηνία λήξης και δεν πληρώνεται μία φορά τον μήνα. Πληρώνεται κάθε μέρα, σχεδόν σε κάθε αγορά.
Στο γάλα και το ψωμί, στο καρότσι του σούπερ μάρκετ, στον λογαριασμό του ρεύματος, στο γέμισμα του ρεζερβουάρ. Στα καινούργια παπούτσια των παιδιών, στην παραγγελία του Σαββάτου, στο οικογενειακό τραπέζι και στον καφέ της Κυριακής.
Λίγα λεπτά εδώ, μερικά ευρώ εκεί. Ποσά που περνούν σχεδόν απαρατήρητα μέσα στις αποδείξεις της καθημερινότητας. Αν όμως τα συγκεντρώσουμε στο τέλος του μήνα και κυρίως στο τέλος του χρόνου, η εικόνα αλλάζει εντυπωσιακά. Για μια οικογένεια με δύο παιδιά, ο ΦΠΑ που κρύβεται μόνο στις βασικές καθημερινές δαπάνες μπορεί να ξεπεράσει τα 2.500 ευρώ τον χρόνο. Ένα ποσό που αντιστοιχεί σχεδόν σε τρεις κατώτατους μηνιαίους μισθούς.
Πόσο ΦΠΑ, λοιπόν, πληρώνουμε τελικά απλώς… για να ζήσουμε;
Στην Ελλάδα υπάρχουν τρεις βασικοί συντελεστές ΦΠΑ: 24%, 13% και 6%. Τα περισσότερα βασικά τρόφιμα, όπως ψωμί, γάλα, κρέας, ψάρια, ελαιόλαδο, τυριά, ζυμαρικά, δημητριακά και λαχανικά υπάγονται στο 13%. Ρούχα, παπούτσια, καύσιμα και πολλά άλλα καταναλωτικά προϊόντα επιβαρύνονται με 24%, ενώ στο ηλεκτρικό ρεύμα και το φυσικό αέριο εφαρμόζεται συντελεστής 6%.
650 ευρώ στο σούπερ μάρκετ
Το μεγαλύτερο μέρος αφορά τρόφιμα με ΦΠΑ 13%. Στο ίδιο καρότσι όμως μπαίνουν απορρυπαντικά, καθαριστικά, είδη προσωπικής φροντίδας και άλλα προϊόντα που επιβαρύνονται με 24%. Αν υποθέσουμε ότι από τα 650 ευρώ τα 500 αφορούν προϊόντα με 13% και τα 150 προϊόντα με 24%, ο ΦΠΑ που βρίσκεται ήδη μέσα στην απόδειξη είναι περίπου 85 ευρώ.
250 ευρώ για τους λογαριασμούς του σπιτιού
Εδώ δεν υπάρχει ένας ενιαίος συντελεστής. Η ηλεκτρική ενέργεια και το φυσικό αέριο έχουν ΦΠΑ 6%, ενώ τηλεπικοινωνιακές υπηρεσίες όπως σταθερό τηλέφωνο και internet επιβαρύνονται με 24%. Σε ένα ενδεικτικό πακέτο 250 ευρώ για βασικούς λογαριασμούς του νοικοκυριού, μπορούμε να υπολογίσουμε περίπου 20–25 ευρώ ΦΠΑ, ανάλογα με τη σύνθεση των λογαριασμών.
120 ευρώ για delivery
Αν μια τετραμελής οικογένεια παραγγείλει τέσσερις φορές μέσα στον μήνα, ο λογαριασμός μπορεί εύκολα να φτάσει τα 120 ευρώ. Με ΦΠΑ 13% στο φαγητό, μέσα σε αυτά τα 120 ευρώ βρίσκονται περίπου 14 ευρώ ΦΠΑ.
180 ευρώ στο βενζινάδικο
Στα καύσιμα ο ΦΠΑ είναι 24%. Αυτό σημαίνει ότι από τα 180 ευρώ που αφήνει η οικογένεια στο πρατήριο περίπου 35 ευρώ αντιστοιχούν μόνο στον ΦΠΑ. Και εδώ υπάρχει μια σημαντική λεπτομέρεια: ο ΦΠΑ δεν αποτελεί τη μοναδική φορολογική επιβάρυνση της βενζίνης, καθώς στην τιμή περιλαμβάνεται και Ειδικός Φόρος Κατανάλωσης.
150 ευρώ για ρούχα και παπούτσια
Με δύο παιδιά, ακόμη και μια συντηρητική μέση μηνιαία δαπάνη 150 ευρώ για ρούχα και παπούτσια σημαίνει περίπου 29 ευρώ ΦΠΑ, καθώς ο συντελεστής είναι 24%.
180 ευρώ για φαγητό και καφέ εκτός σπιτιού
Εδώ χρειάζεται προσοχή. Η εστίαση υπάγεται κατά βάση στο 13%, αλλά στα σερβιριζόμενα ποτά και ροφήματα για επιτόπια κατανάλωση –όπως ο καφές– εφαρμόζεται 24%. Έτσι, για ένα μείγμα οικογενειακών γευμάτων και καφέδων συνολικής αξίας 180 ευρώ, μπορούμε ενδεικτικά να υπολογίσουμε περίπου 24 ευρώ ΦΠΑ.
Ο λογαριασμός: περισσότερα από 200 ευρώ ΦΠΑ κάθε μήνα
Μια τετραμελής οικογένεια που διαθέτει περίπου 1.530 ευρώ τον μήνα μόνο για αυτές τις έξι κατηγορίες πληρώνει, επομένως, περίπου 210 ευρώ τον μήνα σε ΦΠΑ. Σε ετήσια σύγκριση:
210 ευρώ × 12 μήνες = περίπου 2.520 ευρώ ΦΠΑ τον χρόνο.
Ο σημερινός κατώτατος μισθός στην Ελλάδα βρίσκεται στα 920 ευρώ μικτά.
Άρα: 2.520 € ετήσιος ΦΠΑ ÷ 920 € κατώτατος μισθός = 2,74 κατώτατοι μηνιαίοι μισθοί.
Με απλά λόγια, μόνο από αυτές τις καθημερινές καταναλωτικές δαπάνες, μια τετραμελής οικογένεια μπορεί να καταβάλλει μέσα σε έναν χρόνο σε ΦΠΑ ένα ποσό που αντιστοιχεί σε σχεδόν τρεις ολόκληρους κατώτατους μηνιαίους μισθούς. Και ο υπολογισμός δεν περιλαμβάνει κάθε δαπάνη της οικογένειας. Δεν έχουμε βάλει ηλεκτρικές και ηλεκτρονικές συσκευές, επισκευές, έπιπλα, διακοπές, ξενοδοχεία, ψυχαγωγία και δεκάδες άλλες αγορές και υπηρεσίες που πραγματοποιούνται στη διάρκεια ενός έτους.
7 ευρώ την ημέρα μόνο για ΦΠΑ
Αν το δούμε ακόμη πιο απλά, τα περίπου 2.520 ευρώ τον χρόνο σημαίνουν σχεδόν 210 ευρώ τον μήνα ή περίπου 7 ευρώ κάθε ημέρα. Επτά ευρώ ΦΠΑ σήμερα. Άλλα επτά αύριο. Και άλλα επτά μεθαύριο. Ένας φόρος που δεν εμφανίζεται ποτέ συγκεντρωμένος σε έναν λογαριασμό, αλλά βρίσκεται ενσωματωμένος σχεδόν σε κάθε απόδειξη. Και στο τέλος της χρονιάς, για την οικογένεια του παραδείγματός μας, έχει μετατραπεί σε ένα ποσό που πλησιάζει τρεις κατώτατους μισθούς.
