Η Ευρώπη ξανανοίγει έναν φάκελο που για δεκαετίες έμοιαζε σχεδόν κλειδωμένος: πόσο γρήγορα πρέπει να κινούνται τα αυτοκίνητα στους αυτοκινητόδρομους; Το ερώτημα δεν είναι πια μόνο οδηγικό. Είναι θέμα οδικής ασφάλειας, τεχνολογίας, καυσίμων, περιβάλλοντος, αλλά και ρεαλισμού. Γιατί άλλο πράγμα ένας σύγχρονος, φωτισμένος, ευθύς αυτοκινητόδρομος με ηλεκτρονικές πινακίδες και άλλο ένα δύσκολο τμήμα με στροφές, φορτηγά, βροχή, ομίχλη ή έντονη κυκλοφορία.
Αφορμή δίνει η νέα συζήτηση που καταγράφεται σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Στην Τσεχία εφαρμόζεται πιλοτικά όριο έως 150 χλμ./ώρα σε τμήμα του αυτοκινητόδρομου D3, με δυναμικές ηλεκτρονικές πινακίδες που ανεβάζουν ή κατεβάζουν το επιτρεπόμενο όριο ανάλογα με τις συνθήκες. Δεν πρόκειται δηλαδή για ένα ανεξέλεγκτο «πατάμε γκάζι», αλλά για ένα σύστημα που ενεργοποιείται μόνο όταν το επιτρέπουν ο καιρός, η ορατότητα και η κυκλοφορία.
Την ίδια ώρα, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή υπενθυμίζει ότι στα περισσότερα κράτη-μέλη το γενικό όριο στους αυτοκινητόδρομους κινείται στα 120 ή 130 χλμ./ώρα. Η Γερμανία παραμένει η γνωστή εξαίρεση, χωρίς γενικό ανώτατο όριο σε όλα τα τμήματα των Autobahn, αλλά με συνιστώμενη ταχύτητα 130 χλμ./ώρα και με τοπικούς περιορισμούς όπου κρίνεται αναγκαίο.
Υπάρχει όμως και η άλλη σχολή. Η Ολλανδία είχε κατεβάσει από το 2020 το ημερήσιο όριο στα 100 χλμ./ώρα σε αυτοκινητόδρομους, κυρίως για περιβαλλοντικούς λόγους, ενώ αργότερα άρχισε να επαναφέρει τα 130 χλμ./ώρα σε επιλεγμένα τμήματα. Στην Αυστρία, επίσης, το γενικό όριο είναι 130, αλλά σε αρκετά τμήματα ισχύουν χαμηλότερα όρια, ακόμη και 100 χλμ./ώρα, λόγω περιορισμών για την ποιότητα του αέρα.
Στην Ελλάδα, πάντως, το μήνυμα στην HuffPost από αρμόδιες πηγές του υπουργείου είναι καθαρό: το 130 χλμ./ώρα στους αυτοκινητόδρομους δεν πρόκειται να μεταβληθεί. Με τον νέο ΚΟΚ, από το 2026 εφαρμόζονται νέα όρια ταχύτητας ανάλογα με τον τύπο της οδού, εκτός εάν υπάρχει διαφορετική σήμανση. Παράλληλα, οι ποινές για μεγάλες υπερβάσεις γίνονται πολύ αυστηρότερες: για υπέρβαση άνω των 50 χλμ./ώρα προβλέπεται πρόστιμο 700 ευρώ και αφαίρεση διπλώματος για 60 ημέρες, ενώ για ταχύτητα άνω των 200 χλμ./ώρα ή για «κόντρες» το πρόστιμο φτάνει τα 2.000 ευρώ και η αφαίρεση άδειας το ένα έτος.
Και εδώ είναι η ουσία. Το πρόβλημα στην Ελλάδα δεν είναι αν το 130 θα γίνει 120 ή 150. Το πρόβλημα είναι αν τηρείται το όριο, αν υπάρχουν έλεγχοι, αν λειτουργούν οι κάμερες, αν τιμωρείται ο συστηματικός παραβάτης και αν οι οδηγοί καταλαβαίνουν ότι άλλο νόμιμη ταχύτητα και άλλο επικίνδυνη οδήγηση. Το 130 σε καλό αυτοκινητόδρομο, με καθαρό καιρό και σωστές αποστάσεις, δεν είναι το ίδιο με το 130 σε βροχή, νύχτα, κακή ορατότητα ή μποτιλιάρισμα.
Η Ευρώπη, λοιπόν, ψάχνεται. Άλλοι κοιτούν προς χαμηλότερα όρια για ασφάλεια και περιβάλλον. Άλλοι δοκιμάζουν υψηλότερα όρια με τεχνολογία και αυστηρές προϋποθέσεις. Η Ελλάδα, προς το παρόν, κρατά τη μέση γραμμή: 130 στους αυτοκινητόδρομους, αυστηρότερες ποινές για τους επικίνδυνους και επιτέλους, ανάγκη για πραγματική επιτήρηση στους δρόμους. Γιατί οι αριθμοί στις πινακίδες από μόνοι τους δεν σώζουν ζωές. Τις ζωές τις σώζουν η σοβαρότητα, οι έλεγχοι και η οδηγική παιδεία.
