Δύο ανακαλύψεις σε απόσταση χιλιάδων χιλιομέτρων, με τελείως διαφορετικό ιστορικό υπόβαθρο, έφεραν το 2004 τους αρχαιολόγους αντιμέτωπους με δύο συναρπαστικά κεφάλαια του παρελθόντος. Το ένα βρισκόταν στην Αρχαία Κόρινθο και οδηγούσε πίσω στον 9ο αιώνα π.Χ. Το άλλο στις αχανείς στέπες της Μογγολίας και στην εποχή του ανθρώπου που δημιούργησε τη βάση της μεγαλύτερης συνεχόμενης χερσαίας αυτοκρατορίας της Ιστορίας.
Η εντυπωσιακή ανακάλυψη στην Αρχαία Κόρινθο
Οι ανασκαφές της Αμερικανικής Σχολής Κλασικών Σπουδών στην Αρχαία Κόρινθο, υπό τη διεύθυνση του αρχαιολόγου Γκάι Σάντερς, έφεραν στο φως στο πεδίο της Παναγίας ένα μικρό νεκροταφείο της Γεωμετρικής Εποχής.
Πέντε τάφοι χρονολογήθηκαν στον 9ο αιώνα π.Χ. και τρεις από αυτούς ξεχώρισαν για τις εντυπωσιακές μονολιθικές λίθινες σαρκοφάγους τους. Δύο χρονολογούνται περίπου στο 900 π.Χ. και συγκαταλέγονται στις αρχαιότερες γνωστές λίθινες σαρκοφάγους της ηπειρωτικής Ελλάδας. Αποτελούν εξαιρετικά πρώιμα παραδείγματα μνημειακής λίθινης κατασκευής μετά το τέλος της Εποχής του Χαλκού.
Μία από τις μεγάλες σαρκοφάγους, μαζί με το κάλυμμά της, έφθανε περίπου τους 3,5 τόνους. Δίπλα της βρέθηκαν καλά διατηρημένα αγγεία της Πρώιμης Γεωμετρικής περιόδου, περίπου 900-875 π.Χ., καθώς και σιδερένια αιχμή δόρατος.
Τα ευρήματα δεν εντυπωσιάζουν μόνο λόγω του μεγέθους τους. Δείχνουν ότι ήδη πριν από σχεδόν 3.000 χρόνια υπήρχαν στην Κόρινθο κοινότητες με την τεχνική δυνατότητα να εξορύσσουν, να μεταφέρουν και να επεξεργάζονται τεράστιους όγκους λίθου για ταφική χρήση.
Στις στέπες της Μογγολίας
Την ίδια χρονιά, ένα διαφορετικό αρχαιολογικό θρίλερ εξελισσόταν περίπου 250 χιλιόμετρα ανατολικά-νοτιοανατολικά της Ουλάν Μπατόρ.
Κοινή ομάδα Ιαπώνων και Μογγόλων αρχαιολόγων ανακοίνωσε ότι είχε εντοπίσει στο Αβράγκα κατάλοιπα συγκροτήματος που συνδέθηκε με το ανάκτορο του Τζένγκις Χαν. Επικεφαλής της αποστολής ήταν ο Σινπέι Κάτο, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Kokugakuin του Τόκιο.
Οι αρχαιολόγοι εντόπισαν θεμέλια, θέσεις ξύλινων κιόνων και αντικείμενα της εποχής. Πορσελάνες που χρονολογούνταν στα χρόνια του Μογγόλου κατακτητή ενίσχυσαν την ταύτιση, ενώ οι ερευνητές συνέκριναν την τοπογραφία της περιοχής με παλαιές γραπτές περιγραφές.
Το μεγάλο μυστήριο του τάφου του Τζένγκις Χαν
Η ανακοίνωση του 2004 προκάλεσε παγκόσμιο ενδιαφέρον κυρίως επειδή οι επιστήμονες πίστεψαν ότι είχαν πλησιάσει στον τάφο του Τζένγκις Χαν. Δεν τον ανακάλυψαν.
Η ερευνητική ομάδα υπολόγιζε ότι ο τάφος ενδεχομένως βρισκόταν σε ακτίνα περίπου 12 χιλιομέτρων από το τελετουργικό συγκρότημα που είχε εντοπιστεί. Οι ιστορικές πηγές έκαναν λόγο για τελετές προς τιμήν του νεκρού ηγεμόνα και για μετακινήσεις μεταξύ του χώρου των τελετών και του σημείου ταφής.
Ο Τζένγκις Χαν πέθανε το 1227. Σύμφωνα με την παράδοση, επιθυμούσε να ταφεί χωρίς εμφανές μνημείο ή σημάδι που θα αποκάλυπτε τη θέση του τάφου του. Περίπου οκτώ αιώνες αργότερα, η ακριβής τοποθεσία της τελευταίας κατοικίας του εξακολουθεί να μην έχει επιβεβαιωθεί αρχαιολογικά.
Ο άνθρωπος που άλλαξε τον χάρτη του κόσμου
Γεννημένος περίπου το 1162 ως Τεμουτζίν, κατάφερε να ενώσει τις αντιμαχόμενες μογγολικές φυλές και το 1206 ανακηρύχθηκε Τζένγκις Χαν.
Οι κατακτήσεις του και, ακόμη περισσότερο, εκείνες των διαδόχων του δημιούργησαν μία αυτοκρατορία που έφθασε από την Ανατολική Ασία μέχρι την Ευρώπη. Μετά τον θάνατό του, οι απόγονοί του συνέχισαν την επέκταση έως ότου η Μογγολική Αυτοκρατορία εκτεινόταν από την Κίνα μέχρι την Κεντρική Ευρώπη.
Γι’ αυτό και η ανακάλυψη του πραγματικού τάφου του θα αποτελούσε ένα από τα σημαντικότερα αρχαιολογικά γεγονότα της εποχής μας. Τα αντικείμενα που ενδεχομένως βρίσκονται μέσα του θα μπορούσαν να δώσουν νέες πληροφορίες για την προσωπική ζωή του, την αυλή του, τις εμπορικές επαφές της αυτοκρατορίας και τις σχέσεις Ανατολής και Δύσης.
Από την Κόρινθο στη Μογγολία
Οι δύο ανακαλύψεις του 2004 δεν έχουν μεταξύ τους ιστορική σχέση. Έχουν όμως κάτι κοινό: αποδεικνύουν πόσο μεγάλο μέρος της ανθρώπινης Ιστορίας εξακολουθεί να βρίσκεται κάτω από τη γη.
Στην Κόρινθο, ένας τεράστιος λαξευμένος λίθος και τα αγγεία που τον συνόδευαν αποκάλυψαν στοιχεία για μία κοινωνία που έζησε πριν από σχεδόν τρεις χιλιετίες.
Στη Μογγολία, μερικά θεμέλια, κεραμικά και ίχνη ξύλινων κατασκευών οδήγησαν τους επιστήμονες στα βήματα ενός από τους ισχυρότερους κατακτητές που γνώρισε ποτέ ο κόσμος.
Και κάπου στις απέραντες μογγολικές στέπες παραμένει ακόμη ένα από τα μεγαλύτερα άλυτα μυστήρια της αρχαιολογίας: ο τάφος του Τζένγκις Χαν.
Πηγές
American School of Classical Studies at Athens
CBS News – Genghis Khan Palace Site UnearthedThe Japan Times – Genghis Khan burial site
