Ένας ταφικός τύμβος στη Σιβηρία, που χρονολογείται πριν από 2.800 χρόνια και ανήκει στον αρχαίο σκυθικό πολιτισμό, αποκάλυψε τα παλαιότερα γνωστά στοιχεία για χρήση κάνναβης για ψυχοδραστικούς σκοπούς, καθώς επιστήμονες εντόπισαν σπόρους κάνναβης ανάμεσα στα κτερίσματα και ανθρώπινα μαλλιά που έφεραν τα χημικά χαρακτηριστικά της μέσα στον τάφο.
Οι ερευνητές ανέφεραν ότι τα στοιχεία αυτά ανακαλύφθηκαν σε ένα μνημειώδες ταφικό κτίσμα, διαμέτρου περίπου 140 μέτρων, που βρίσκεται στην κοιλάδα Ουγιούκ της απομακρυσμένης Δημοκρατίας της Τύβα στη Ρωσία. Ο τάφος στη νότια Σιβηρία αποτελούσε τον τελευταίο τόπο ανάπαυσης υψηλόβαθμων μελών της σκυθικής κοινωνίας, η οποία ήταν γνωστή για την εξειδίκευσή της στην ιππική πολεμική τέχνη και τη χρυσοχοΐα, καθώς και για τον σχετικά νομαδικό τρόπο ζωής της στις στέπες της Ευρασίας.
Κάνναβη: Ενα πολυχρηστικό φυτό εδω και χιλιάδες χρόνια
Η κάνναβη είναι ένα πολυχρηστικό φυτό που χρησιμοποιείται και έχει εξημερωθεί εδώ και χιλιάδες χρόνια, όχι μόνο για ψυχοδραστικούς σκοπούς — για να «φτιαχτεί» κανείς — αλλά και για την παραγωγή ινών και ελαιούχων σπόρων. Είναι ένα από τα πιο διαδεδομένα ναρκωτικά σήμερα. Ωστόσο, η αποσαφήνιση της ιστορίας της ψυχοδραστικής χρήσης της ήταν δύσκολη λόγω της ευπαθούς φύσης των φυτικών υπολειμμάτων.
«Υπάρχουν πολλές εικασίες σχετικά με τη χρήση ψυχοδραστικών ουσιών στο παρελθόν, αλλά πολύ σπάνια βρίσκουμε συγκεκριμένα στοιχεία με τα οποία μπορούμε πραγματικά να επιβεβαιώσουμε ότι ένα φυτό κάνναβης καταναλώθηκε για τον συγκεκριμένο σκοπό», δήλωσε ο αρχαιολόγος Gino Caspari του Πανεπιστημίου της Βέρνης στην Ελβετία και του Ινστιτούτου Γεωανθρωπολογίας Max Planck στη Γερμανία, ο οποίος ηγήθηκε της μελέτης που δημοσιεύθηκε στο περιοδικό Science.
Siberian Burial Site Reveals First Known Use of Cannabis as Drug https://t.co/eWSvTFjkpO
— Gizmodo (@Gizmodo) November 5, 2026
«Ο λόγος για αυτό είναι ότι η φυτική ύλη και οι μαλακοί ιστοί του ανθρώπου σπάνια διατηρούνται, ενώ ακόμη πιο σπάνια διατηρούνται στο ίδιο περιβάλλον. Η μελέτη μας παρουσιάζει τα παλαιότερα άμεσα στοιχεία για την κατανάλωση ψυχοδραστικής κάνναβης», δήλωσε ο Caspari.
Αυτό το συμπέρασμα ενισχύεται από το γεγονός ότι η ανακάλυψη έγινε στο πλαίσιο ενός χώρου ταφής και περίτεχνων ταφικών τελετουργιών. Ο χώρος αυτός είναι προγενέστερος των παλαιότερων μέχρι τώρα ενδείξεων από την πρώτη χιλιετία π.Χ. για τη χρήση κάνναβης με σκοπό την αλλοίωση της συνείδησης, όπως τα ευρήματα εργαλείων στα οποία καύονταν κάνναβη από τη Μέση Ανατολή και τα Όρη Παμίρ στην Κεντρική Ασία.
Οι ερευνητές ανέσυραν περισσότερους από 1.400 σπόρους κάνναβης που συνδέονταν με ταφές μέσα στον σιβηρικό τάφο και χρησιμοποίησαν μια επιστημονική τεχνική χρονολόγησης για να προσδιορίσουν την ηλικία τους στις αρχές του 8ου αιώνα π.Χ.
«Στην περιοχή αυτή, αντικείμενα αξίας από τον κόσμο των ζωντανών συχνά καταλήγαν στον τάφο ως προσφoρά», δήλωσε ο Caspari.
Ενδείξης κάνναβης και THC σε πλεξούδες μαλλιών
Η χημική ανάλυση πλεξουδών μαλλιών από τα σώματα αρκετών ατόμων που βρέθηκαν στην κεντρική θολωτή ταφή εντόπισε χημικές υπογραφές που συμφωνούν με την THC, τη ψυχοδραστική ουσία της κάνναβης, και ίχνη κανναβινόλης, μιας ουσίας σχετικής με την THC.
«Το ανθρώπινο σώμα όντως ενσωματώνει μόρια που σχετίζονται με την κάνναβη, όπως THC και CBD, στα μαλλιά. Έτσι λειτουργούν τα ναρκοτέστ», είπε ο Caspari. «Δεν μπορούμε πραγματικά να πούμε πώς την κατανάλωναν μόνο από τα μαλλιά που βρέθηκαν, αλλά λαμβάνοντας υπόψη τα μεταγενέστερα ευρήματα στην περιοχή, φαίνεται πιθανότερο ότι εισπνέονταν».
An analysis of hair in a 2800-year-old tomb in Siberia has yielded the earliest direct evidence of psychoactive cannabis use. The findings in Science shed light on the plant’s role in ancient societies. Learn more: https://t.co/YeYZb8gFOd https://t.co/eHHYNSmaWf
— Science Magazine (@ScienceMagazine) November 5, 2026
Το μνημείο ταφής χτίστηκε χρησιμοποιώντας κορμούς λεύκας και πηλό, και ολόκληρη η κατασκευή είναι καλυμμένη με χιλιάδες τόνους πέτρας. Οι ερευνητές ανακάλυψαν αντικείμενα μέσα φτιαγμένα σε καλλιτεχνική μορφή που ονομάζεται Σκυθικό ζωικό στυλ, καθώς και αρκετά ασυνήθιστα χρυσά αντικείμενα.
Στην επιφάνεια του τύμβου, είπε ο Caspari, οι Σκύθες προφανώς έκαναν θυσίες δεκάδων αλόγων και πιθανώς και ανθρώπων, λαμβάνοντας υπόψη τα διάσπαρτα ανθρώπινα οστά που βρέθηκαν ανάμεσα στα λείψανα. «Η εύρεση κάνναβης σε μια μεγάλη ταφή δείχνει ήδη ότι αυτό πρέπει να εξεταστεί σε ένα τελετουργικό πλαίσιο. Βρήκαμε ότι τόσο οι θυσίες ζώων όσο και οι ανθρωποθυσίες μπορεί να έχουν δημιουργηθεί στην επιφάνεια του τύμβου με τη μορφή φασματικής πομπής. Στηριγμένα σε πασσάλους, τα άλογα και οι νεκροί αναβάτες θα αποτελούσαν επίδειξη ακραίας κοινωνικής δύναμης στις κοινότητες της στέπας», είπε ο Caspari.
Οι Σκύθες και οι Αρχαίοι Ελληνες – H φασματική πομπή και η δικαίωση του Ηροδότου
Οι Σκύθες ήρθαν σε επαφή με πλούσιους πολιτισμούς της εποχής τους, συμπεριλαμβανομένης της αρχαίας Ελλάδας, όπως τεκμηριώνεται από τον ιστορικό του 5ου αιώνα π.Χ. Ηρόδοτο. «Ο Ηρόδοτος περιέγραψε το τελετουργικό της φασματικής πομπής, αλλά ήμασταν πάντα αρκετά διστακτικοί να πιστέψουμε τα γραπτά του, καθώς τείνει να παρασύρεται σε φαντασιακές αφηγήσεις. Μετά την εύρεση των λειψάνων στη νότια Σιβηρία, γνωρίζουμε ότι τουλάχιστον μερικές από τις περιγραφές του για τους λαούς των εμπεριείχαν αλήθειες».
Οι σπόροι Κάνναβης που βρέθηκαν στον χώρο ήταν σε καλή κατάσταση διατήρησης.
«Εδώ είναι που τα πράγματα γίνονται ακόμα πιο συναρπαστικά. Έχουμε ξεκινήσει την ακολουθιακή διαχείριση ορισμένων από τους σπόρους και διαθέτουμε DNA που έχει διατηρηθεί εξαιρετικά καλά», ανέφερε o Caspari. «Αυτό είναι ακόμα πιο σπάνιο από την ίδια την ύπαρξη φυτικών καταλοίπων, ενώ πρόκειται για το αρχαιότερο γνωστό DNA κάνναβης μέχρι σήμερα. Πιστεύω ότι τα επόμενα χρόνια θα είμαστε σε θέση να προσθέσουμε λεπτομέρειες και να ξαναγράψουμε, εν μέρει, την ιστορία της εξημέρωσης αυτής της σημαντικής καλλιέργειας».
Psychoactive compounds have been found in a hair from a Scythian tomb in Siberia, providing the earliest direct evidence of cannabis being used as a drug https://t.co/WPUnxJrzXm
— New Scientist (@newscientist) November 5, 2026Advertisement
