Στις αρχές της δεκαετίας του 1960, όταν η θανατική ποινή εξακολουθούσε να εφαρμόζεται στην Ελλάδα, μια οικογενειακή τραγωδία στην τότε Άνω Μαγκουφάνα, τη σημερινή Πεύκη, κατέληξε δύο χρόνια αργότερα μπροστά σε εκτελεστικό απόσπασμα.
Η 52χρονη Αθανασία Αγγελινού είχε καταδικαστεί σε θάνατο για τη δολοφονία του 51χρονου συζύγου της Νικολάου Αγγελινού. Εκτελέστηκε στις 4 Οκτωβρίου 1962 και η υπόθεσή της έμεινε στην ιστορία ως μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις γυναικών που οδηγήθηκαν στο απόσπασμα για έγκλημα του κοινού ποινικού δικαίου.
Το έγκλημα στην Άνω Μαγκουφάνα
Η 52χρονη Αθανασία Αγγελινού, μία από τις τέσσερις γυναίκες που καταδικάστηκαν σε θάνατο για ποινικό αδίκημα στη μεταπολεμική Ελλάδα, σκότωσε τον άντρα της, μέσα στο σπίτι τους, πολτοποιώντας του το κεφάλι με έναν κασμά, την ώρα που κοιμόταν. Η ίδια ισχυρίστηκε ότι την απατούσε και της συμπεριφερόταν βάναυσα, αλλά η δικαιοσύνη αποφάνθηκε ότι τα κίνητρα της ήταν οικονομικά. Το θύμα, που ήταν ο δεύτερος σύζυγός της, είχε αποφασίσει να ακυρώσει την πράξη υιοθεσίας της κόρης της από τον πρώτο της γάμο και εκείνη τον έβγαλε απ’ τη μέση για να μη χάσει το παιδί της το μερίδιο από την κληρονομιά.
Η δολοφονία είχε γίνει στις 23 Ιουνίου 1960. Η υπόθεση οδηγήθηκε στη Δικαιοσύνη και η Αγγελινού κρίθηκε ένοχη. Σε μια εποχή κατά την οποία η εσχάτη των ποινών προβλεπόταν και εφαρμοζόταν για ιδιαίτερα βαριά εγκλήματα, το δικαστήριο της επέβαλε τη θανατική ποινή.
Δεν ήταν η πρώτη γυναίκα που εκτελέστηκε για φόνο
Η Αθανασία Αγγελινού δεν ήταν η πρώτη γυναίκα στην Ελλάδα που εκτελέστηκε για ανθρωποκτονία. Ως πρώτη γυναίκα που εκτελέστηκε στη νεότερη Ελλάδα για έγκλημα του κοινού ποινικού δικαίου καταγράφεται η Σταυρούλα Γκουβούση, το 1960.
Η Γκουβούση είχε καταδικαστεί για τη δολοφονία της εγκύου νύφης της, Μεταξίας, στο Λεωνίδιο, με συνεργό τον γιο της Δημήτρη. Εκτελέστηκε στον Υμηττό τον Αύγουστο του 1960.
Οι τέσσερις γυναίκες
Στις μεταπολεμικές καταγραφές αναφέρονται τέσσερις γυναίκες που εκτελέστηκαν για εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου: η Σταυρούλα Γκουβούση το 1960, η Αλεξάνδρα Μέρδη και η Αθανασία Αγγελινού το 1962 και η Αικατερίνη Δημητρέα το 1965.
Η Δημητρέα, η οποία έμεινε γνωστή ως «δηλητηριάστρια της Μάνης», είχε καταδικαστεί για ανθρωποκτονίες με δηλητήριο και ήταν η τελευταία γυναίκα που εκτελέστηκε στην Ελλάδα.
Πόσοι εκτελέστηκαν για ποινικά εγκλήματα
Στους αριθμούς απαιτείται προσοχή, επειδή οι ιστορικές καταγραφές δεν καλύπτουν πάντοτε την ίδια περίοδο και συχνά συνυπολογίζουν εκτελέσεις για πολιτικά αδικήματα, κατασκοπεία και καταδίκες της περιόδου του Εμφυλίου.
Για την περίοδο 1953–1972 δημοσιευμένες ιστορικές καταγραφές αναφέρουν συνολικά 96 εκτελέσεις — 92 ανδρών και τεσσάρων γυναικών — από τις οποίες 81 αφορούσαν εγκλήματα του κοινού ποινικού δικαίου. Οι υπόλοιπες συνδέονταν κυρίως με άλλες κατηγορίες αδικημάτων, μεταξύ αυτών και υποθέσεις κατασκοπείας.
Δεν είναι ασφαλές, χωρίς ειδική αρχειακή έρευνα, να δοθεί ένας ενιαίος αριθμός για όλες τις εκτελέσεις από τη σύσταση του ελληνικού κράτους, καθώς οι εκτελέσεις του 19ου αιώνα, των πολεμικών περιόδων και του Εμφυλίου καταγράφονται με διαφορετικά κριτήρια.
Η τελευταία εκτέλεση στην Ελλάδα
Η τελευταία εκτέλεση θανατοποινίτη στην Ελλάδα πραγματοποιήθηκε στις 25 Αυγούστου 1972. Ήταν ο Βασίλης Λυμπέρης, ο οποίος είχε καταδικαστεί για τη δολοφονία της συζύγου του, της πεθεράς του και των δύο μικρών παιδιών του, βάζοντας φωτιά στο σπίτι όπου βρίσκονταν.
Ο Λυμπέρης εκτελέστηκε με τυφεκισμό στην Κρήτη. Από εκείνη την ημέρα δεν πραγματοποιήθηκε άλλη εκτέλεση θανατικής ποινής στην Ελλάδα.
Η κατάργηση της θανατικής ποινής
Παρότι η τελευταία εκτέλεση έγινε το 1972, η θανατική ποινή παρέμεινε για αρκετά ακόμη χρόνια στο ελληνικό νομικό οπλοστάσιο. Για τα κοινά εγκλήματα καταργήθηκε το 1993, ενώ ακολούθησε η πλήρης κατάργησή της και σε συνταγματικό και διεθνές επίπεδο.
Η υπόθεση της Αθανασίας Αγγελινού παραμένει ένα από τα χαρακτηριστικά κεφάλαια μιας διαφορετικής εποχής της ελληνικής ποινικής Δικαιοσύνης, όταν η καταδίκη για ένα βαρύ έγκλημα μπορούσε να καταλήξει όχι σε ισόβια κάθειρξη αλλά μπροστά στα όπλα ενός εκτελεστικού αποσπάσματος.
Πηγές: Νομικό Βήμα – Θανατική ποινή
