Σαν σήμερα, στις 13 Αυγούστου 2004, η Αθήνα έστρεφε επάνω της τα μάτια ολόκληρου του πλανήτη. Η Τελετή Έναρξης των Ολυμπιακών Αγώνων ήταν μία από τις ωραιότερες και πιο ευρηματικές που έχουμε δει ποτέ.
Από την αρχαία ελληνική ιστορία και τον πολιτισμό μας μέχρι το περίφημο αυτοκίνητο με τα καρπούζια, η Ελλάδα παρουσιάστηκε όπως πραγματικά είναι: αρχαία και σύγχρονη, σοβαρή αλλά και αυτοσαρκαστική, δημιουργική και φωτεινή.
Ήταν μια διοργάνωση που έγραψε ιστορία και μας έκανε υπερήφανους.
Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά της Αθήνας 2004. Και αυτή είναι τα Ολυμπιακά έργα.
Πόσο κόστισαν τελικά οι Αγώνες;
Εδώ βρίσκεται ένα ερώτημα που 22 χρόνια αργότερα εξακολουθεί να προκαλεί συζητήσεις. Κατά καιρούς έχουν ακουστεί ποσά από 4 μέχρι 16 ή ακόμη και 18 δισ. ευρώ, επειδή κάθε υπολογισμός περιλαμβάνει διαφορετικές κατηγορίες έργων και δαπανών.
Οι επίσημοι μεταγενέστεροι απολογισμοί τοποθέτησαν το άμεσο δημοσιονομικό κόστος αρκετά χαμηλότερα από τα 16-18 δισ. Ωστόσο, παραμένει το ερώτημα του συνολικού κόστους της Ολυμπιακής προετοιμασίας, μαζί με υποδομές, έργα και δαπάνες που συνδέθηκαν άμεσα ή έμμεσα με τους Αγώνες.
Και είναι ένα ερώτημα που έχει τεθεί πολλές φορές στη Βουλή. Το έχω θέσει και προσωπικά: πώς ένας αρχικός σχεδιασμός με πολύ χαμηλότερες εκτιμήσεις έφτασε τελικά σε τόσο υψηλό συνολικό λογαριασμό;
Η πίεση του χρόνου και οι αναθέσεις
Η Ελλάδα έτρεχε. Ο χρόνος πίεζε ασφυκτικά και έργα έπρεπε να παραδοθούν πάση θυσία πριν ανάψει η Ολυμπιακή Φλόγα.
Διαδικασίες επιταχύνθηκαν, υπήρξαν αναθέσεις και συμβάσεις που έγιναν με το επιχείρημα ότι δεν υπήρχε πλέον χρόνος για τις συνήθεις χρονοβόρες διαδικασίες.
Δεν χρειάζεται σήμερα, χωρίς στοιχεία, να υπονοούμε οτιδήποτε περισσότερο. Ο καθένας όμως δικαιούται να αναρωτιέται πώς διαμορφώθηκε τελικά ο λογαριασμός.
Μόνιμα έργα που πληρώσαμε όλοι
Και εδώ βρίσκεται το μεγαλύτερο πρόβλημα.
Δεν κατασκευάσαμε μόνο προσωρινές εγκαταστάσεις που μετά τους Αγώνες θα μπορούσαν να αποσυναρμολογηθούν, όπως έκαναν οι Αυστραλοί. Φτιάξαμε γήπεδα, στάδια και ολόκληρα συγκροτήματα ως μόνιμη δημόσια περιουσία.
Κάποια αξιοποιήθηκαν. Άλλα όμως έμειναν για χρόνια κλειστά, υπολειτουργούν ή εγκαταλείφθηκαν στη φθορά.
Και όταν σαπίζει μια εγκατάσταση που κόστισε εκατομμύρια, στην πραγματικότητα σαπίζει το χρήμα του Έλληνα φορολογουμένου.
Δεν ψάχνουμε σήμερα ενόχους – ψάχνουμε λύση
Είκοσι δύο χρόνια μετά δεν έχει νόημα να αναζητούμε πολιτικές ευθύνες από την κυβέρνηση Σημίτη. Για να λέμε του στραβού το δίκιο, ο Κώστας Σημίτης είχε εκφράσει ανησυχίες για το κόστος, παρότι ασφαλώς στήριζε τη διοργάνωση.
Ούτε μπορεί κανείς να αγνοήσει ότι η κυβέρνηση Καραμανλή παρέλαβε την εξουσία μόλις λίγους μήνες πριν από τους Αγώνες και βρέθηκε μπροστά στην απόλυτη ανάγκη να ολοκληρωθούν τα πάντα εγκαίρως.
Το ερώτημα λοιπόν αφορά το σήμερα. Γιατί η σημερινή κυβέρνηση δεν παρουσιάζει έναν πλήρη δημόσιο χάρτη των Ολυμπιακών έργων;
Ποια λειτουργούν; Ποια έχουν αξιοποιηθεί; Ποια έχουν παραχωρηθεί; Ποια υπολειτουργούν; Ποια σαπίζουν; Και κυρίως, τι σχεδιάζεται για καθένα από αυτά;
Ας γίνουν αθλητικές ακαδημίες. Σχολεία. Πανεπιστημιακοί χώροι. φοιτητικές εστίες. Πολιτιστικά ή ερευνητικά κέντρα. Κοινωνικές δομές. Ή ας αξιοποιηθούν μέσω ανοικτών διαγωνιστικών διαδικασιών.
Οτιδήποτε, είναι καλύτερο από την εγκατάλειψη.
Η Αθήνα 2004 ήταν μια μεγάλη στιγμή της Ελλάδας. Δεν της αξίζει η κληρονομιά της να είναι λουκέτα, σκουριά και εγκατάλειψη. Και κυρίως δεν αξίζει στους Έλληνες να βλέπουν, 22 χρόνια μετά, τα δισεκατομμύρια που πλήρωσαν να σαπίζουν.
