Τέσσερις στους πέντε ανθρώπους παγκοσμίως που επηρεάστηκαν από κάποια φυσική καταστροφή την προηγούμενη πενταετία δήλωσαν ότι είχαν λάβει προειδοποίηση. Ωστόσο, μόλις το 64% όσων προειδοποιήθηκαν μπόρεσε να αναλάβει δράση. Στην Ελλάδα, μόλις το 55% των πληγέντων είχε λάβει προειδοποίηση, ενώ το 70% των πολιτών θεωρεί ότι η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την ευημερία του.
Τα στοιχεία αναδεικνύει σήμερα, 13 Οκτωβρίου, το Γραφείο του ΟΗΕ για τη Μείωση του Κινδύνου Καταστροφών (UNDRR), με αφορμή τη Διεθνή Ημέρα Μείωσης Φυσικών Καταστροφών, βασιζόμενο στην έρευνα World Risk Poll 2026 του βρετανικού Lloyd’s Register Foundation, που διεξήγαγε η Gallup με περισσότερες από 143.000 συνεντεύξεις σε 140 χώρες και περιοχές.
Η παρέμβαση αναδεικνύει ένα κρίσιμο ζήτημα. Δεν αρκεί η αποστολή μιας προειδοποίησης, εάν οι πολίτες δεν μπορούν να προστατευθούν.
Στο ίδιο πνεύμα, η Νάνσι Χέι (Nancy Hey), διευθύντρια Τεκμηρίωσης και Ανάλυσης στο Παγκόσμιο Κέντρο Τεκμηρίωσης για την Ασφάλεια του Lloyd’s Register Foundation, επισημαίνει ότι «τέσσερις στους πέντε ανθρώπους που επηρεάζονται από μια καταστροφή λαμβάνουν πλέον προειδοποίηση πριν αυτή εκδηλωθεί. Πρόκειται για πραγματική πρόοδο. Ωστόσο, η αξία μιας προειδοποίησης εξαρτάται από το τι μπορούν να κάνουν οι άνθρωποι όταν τη λάβουν».
Όπως εξηγεί, όσοι διαθέτουν οικογενειακό σχέδιο αντιμετώπισης καταστροφών και πιστεύουν ότι μπορούν να προστατεύσουν τους δικούς τους ανθρώπους έχουν πολύ περισσότερες πιθανότητες να αντιδράσουν. «Οι προειδοποιήσεις μπορούν να σώσουν ζωές όταν οι πολίτες είναι προετοιμασμένοι και έχουν την απαραίτητη υποστήριξη», τονίζει, υπογραμμίζοντας την ανάγκη ενίσχυσης της ετοιμότητας σε τοπικό, εθνικό και διεθνές επίπεδο.
Παράλληλα, προειδοποιεί ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στις φτωχότερες χώρες, καθώς ακόμη και στις οικονομικά ισχυρότερες, οι πολίτες με τα χαμηλότερα επίπεδα ευημερίας παραμένουν εξίσου ευάλωτοι.
Ελλάδα: Προειδοποιήσεις, ακραία καιρικά φαινόμενα και ετοιμότητα
Σύμφωνα με το ελληνικό δείγμα των 1.006 ερωτηθέντων, το 23% δήλωσε ότι επηρεάστηκε από καταστροφή την προηγούμενη πενταετία. Από αυτούς, το 45% δεν είχε λάβει προειδοποίηση, έναντι 26% στη Νότια Ευρώπη. Μεταξύ όσων προειδοποιήθηκαν, το 44% ενημερώθηκε μέσω SMS, το 35% μέσω διαδικτύου και κοινωνικών δικτύων και το 26% από την τηλεόραση.
Οι δασικές πυρκαγιές (35%) και οι πλημμύρες ή έντονες βροχοπτώσεις (33%) αναφέρθηκαν συχνότερα ως οι καταστροφές με τη μεγαλύτερη επίδραση. Παράλληλα, Το 91% των Ελλήνων φοβάται ότι μπορεί να κινδυνεύσει από παρατεταμένα ακραία καιρικά φαινόμενα. Για τις δασικές πυρκαγιές, η ανησυχία φτάνει στο 94%.
Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αίσθηση προσωπικής δυνατότητας προστασίας. Μόλις το 45% των Ελλήνων πιστεύει ότι μπορεί να προστατευθεί από μια καταστροφή, έναντι 52% στη Νότια Ευρώπη και 58% στην Ελλάδα το 2021.
Η χώρα καταγράφει επίσης πτώση 11 μονάδων στην κοινωνική ανθεκτικότητα μεταξύ 2021 και 2025, ενώ το 70% δηλώνει ότι η κυβέρνηση δεν ενδιαφέρεται καθόλου για την ευημερία του, έναντι 29% παγκοσμίως.
ΟΗΕ: Το οικογενειακό σχέδιο κάνει τη διαφορά
Όπως επισημαίνει ο ΟΗΕ, η ενημέρωση αποτελεί μόνο μέρος της εξίσωσης. Παγκοσμίως, το 83% όσων διέθεταν οικογενειακό σχέδιο αντιμετώπισης καταστροφών και πίστευαν ότι μπορούσαν να προστατευθούν κατάφερε να αντιδράσει μετά από προειδοποίηση. Χωρίς σχέδιο και αίσθηση προσωπικής δυνατότητας προστασίας, το ποσοστό περιορίστηκε στο 27%. Με σχέδιο μόνο έφτανε στο 50% και με αίσθηση δυνατότητας προστασίας, αλλά χωρίς σχέδιο, στο 60%.
Σε ειδική αναφορά για την Ελλάδα, το Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης του ΟΗΕ (UNRIC) επισημαίνει ότι η χώρα καλείται να επανεξετάσει τις πολιτικές μείωσης του κινδύνου καταστροφών ως διατομεακή, προληπτική και ολιστική στρατηγική, ενσωματωμένη στην κοινωνική συνοχή, την εδαφική ισορροπία και την κλιματική δικαιοσύνη. Υπογραμμίζει την ανάγκη επενδύσεων στην εκπαίδευση, σε συμμετοχικά εργαλεία προειδοποίησης, στην πολιτική προστασία βάσης και στη θωράκιση ευάλωτων περιοχών.
Καθώς οι χώρες επιδιώκουν καθολική κάλυψη από συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης, ο ΟΗΕ τονίζει ότι η επιτυχία δεν μετριέται μόνο από το εάν μια ειδοποίηση στάλθηκε ή παραλήφθηκε, αλλά από το εάν οι άνθρωποι μπόρεσαν να την αξιοποιήσουν για να προστατευθούν.
Αυτό είναι και το φετινό μήνυμα της Διεθνούς Ημέρας: «Η ανθεκτικότητα αρχίζει από το σπίτι», αλλά εξαρτάται από τα συστήματα, τις υπηρεσίες και την υποστήριξη που καθιστούν δυνατή την προστασία των νοικοκυριών.
Πηγές
1. Lloyd’s Register Foundation (2026). World Risk Poll 2026 Report. From alert to agency: What turns warnings into action. Lloyd’s Register Foundation. https://doi.org/10.60743/yx1k-t541
Lloyd’s Register Foundation (2026). World Risk Poll 2026 Report. A resilient life: How wellbeing shapes the capacity to cope. Lloyd’s Register Foundation. https://doi.org/10.60743/sbwn-m411
2. United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR), 13 October 2026. Bridging the early warning to action gap requires building resilience at home. https://www.undrr.org/implementing-sendai-framework/bridging-the-early-warning-to-action-gap-requires-building-resilience-at-home
3. Περιφερειακό Κέντρο Πληροφόρησης των Ηνωμένων Εθνών (UNRIC). 13 Οκτωβρίου – Διεθνής Ημέρα Μείωσης Φυσικών Καταστροφών. https://unric.org/el/13-%CE%BF%CE%BA%CF%84%CF%89%CE%B2%CF%81%CE%AF%CE%BF%CF%85-%CE%B4%CE%B9%CE%B5%CE%B8%CE%BD%CE%AE%CF%82-%CE%B7%CE%BC%CE%AD%CF%81%CE%B1-%CE%BC%CE%B5%CE%AF%CF%89%CF%83%CE%B7%CF%82-%CF%86%CF%85%CF%83%CE%B9/
