Στις 3 Οκτωβρίου 1926, μια Κυριακή που έμελλε να μείνει στην ιστορία της Θεσσαλονίκης, άνοιξαν για πρώτη φορά οι πύλες της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Ήταν η αρχή ενός θεσμού που όχι μόνο επέζησε πολέμων, οικονομικών κρίσεων και μεγάλων πολιτικών αλλαγών, αλλά ταυτίστηκε όσο λίγοι με την ίδια την πόλη.
Η πρώτη διοργάνωση πραγματοποιήθηκε στο Πεδίο του Άρεως, στη σημερινή περιοχή της Πλατείας Βέμπο, σε έκταση περίπου 7.000 τετραγωνικών μέτρων. Συμμετείχαν περίπου 600 εκθέτες, από τους οποίους οι 310 προέρχονταν από το εξωτερικό, ενώ επίσημες κρατικές συμμετοχές είχαν η Σοβιετική Ένωση και η Ουγγαρία. Οι επισκέπτες ξεπέρασαν τους 150.000, σε μια Θεσσαλονίκη που τότε αριθμούσε περίπου 180.000 κατοίκους.
Το όραμα του Νικόλαου Γερμανού
Η μεγάλη ιδέα ανήκε στον πολιτικό και επιστήμονα Νικόλαο Γερμανό. Ήδη από το 1925 είχε οραματιστεί έναν διεθνή εκθεσιακό θεσμό που θα αξιοποιούσε τη γεωγραφική θέση της Θεσσαλονίκης και θα δημιουργούσε μια γέφυρα εμπορίου ανάμεσα στην Ελλάδα, τα Βαλκάνια και την υπόλοιπη Ευρώπη.
Το εγχείρημα δεν ήταν εύκολο. Η Ελλάδα προσπαθούσε ακόμη να επουλώσει τις πληγές της Μικρασιατικής Καταστροφής, ενώ η Θεσσαλονίκη είχε αλλάξει δραματικά πληθυσμιακά και οικονομικά. Παρ’ όλα αυτά, η πρώτη ΔΕΘ αποδείχθηκε εντυπωσιακή επιτυχία. Το όνομα του Νικόλαου Γερμανού παραμένει μέχρι σήμερα ζωντανό στις εγκαταστάσεις της Έκθεσης, καθώς ένα από τα συνεδριακά της κέντρα φέρει το όνομά του.
Η έκθεση μεγαλώνει μαζί με τη Θεσσαλονίκη
Μέσα σε λίγα χρόνια ο αρχικός χώρος αποδείχθηκε πολύ μικρός. Πριν ακόμη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο είχε αποφασιστεί η μεταφορά της ΔΕΘ στις σημερινές εγκαταστάσεις, στην περιοχή που περικλείεται από την Εγνατία, την 3ης Σεπτεμβρίου, τη Λεωφόρο Στρατού και την Αγγελάκη.
Η Έκθεση εξελίχθηκε σε πραγματικό παράθυρο της Ελλάδας προς τον κόσμο. Εκεί παρουσιάζονταν προϊόντα, μηχανήματα και τεχνολογίες που για μεγάλο μέρος του ελληνικού κοινού αποτελούσαν πρωτόγνωρες εικόνες. Για δεκαετίες, μια επίσκεψη στη ΔΕΘ ήταν ταυτόχρονα εμπορική εμπειρία, λαϊκή γιορτή και επαφή με ό,τι καινούργιο ερχόταν από το εξωτερικό.
Ο πόλεμος σταματά τη ΔΕΘ
Η ανοδική πορεία διακόπηκε το 1940. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος και η Κατοχή έβαλαν τέλος στις διοργανώσεις της προπολεμικής περιόδου και προκάλεσαν μεγάλες καταστροφές στις εγκαταστάσεις.
Η ΔΕΘ επανήλθε το 1951 και άρχισε μία από τις λαμπρότερες περιόδους της ιστορίας της. Η μεταπολεμική Ελλάδα αναπτυσσόταν και η Έκθεση έγινε η μεγάλη ετήσια βιτρίνα της βιομηχανίας, της τεχνολογίας και της κατανάλωσης. Χαρακτηριστικό της απήχησής της είναι ότι το 1966, όταν η Θεσσαλονίκη είχε περίπου 300.000 κατοίκους, οι επισκέπτες της ΔΕΘ έφτασαν το εντυπωσιακό 1,6 εκατομμύριο.
Από τα προϊόντα στο τραγούδι, το σινεμά και το Διάστημα
Η ΔΕΘ δεν έμεινε μόνο στο εμπόριο. Μέσα από τις δραστηριότητές της συνδέθηκε με το Φεστιβάλ Ελληνικού Κινηματογράφου, που καθιερώθηκε το 1960, και το Φεστιβάλ Ελληνικού Τραγουδιού, από το 1962. Στις εγκαταστάσεις της παρουσιάστηκαν τεχνολογικές καινοτομίες, αυτοκίνητα, ηλεκτρικές συσκευές και ακόμη και σεληνιακά πετρώματα από την αποστολή Apollo 11.
Το 1971 κατασκευάστηκε ο Πύργος του ΟΤΕ, που παραμένει ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα τοπόσημα της Θεσσαλονίκης, ενώ από το 1973 άρχισε η ανάπτυξη των κλαδικών εκθέσεων.
Το 1977 γεννιέται η HELEXPO
Σημαντικός σταθμός ήρθε το 1977. Ο φορέας διοργάνωσης μετατράπηκε σε ανώνυμη εταιρεία και μετονομάστηκε σε HELEXPO, εξελισσόμενος σταδιακά στον επίσημο φορέα διοργάνωσης διεθνών εκθέσεων, συνεδρίων και εκδηλώσεων στην Ελλάδα.
Το 2000 ο εκθεσιακός φορέας χωρίστηκε σε ΔΕΘ Α.Ε. και HELEXPO – Ελληνικές Εκθέσεις Α.Ε., ενώ το 2013 οι δύο εταιρείες επανενώθηκαν, δημιουργώντας τη σημερινή ΔΕΘ-HELEXPO Α.Ε.
Και ένα μεγάλο πολιτικό ραντεβού
Με το πέρασμα των χρόνων η ΔΕΘ απέκτησε και ιδιαίτερη πολιτική σημασία. Το βήμα της Θεσσαλονίκης έγινε τόπος παρουσίασης των βασικών κατευθύνσεων της οικονομικής πολιτικής της εκάστοτε κυβέρνησης, ενώ οι παρουσίες του πρωθυπουργού, των πολιτικών αρχηγών και των παραγωγικών φορέων μετατρέπουν κάθε Σεπτέμβριο τη Θεσσαλονίκη σε κέντρο της πολιτικής και οικονομικής επικαιρότητας.
Ένας αιώνας ΔΕΘ
Το 2026 συμπληρώνονται 100 χρόνια από την πρώτη διοργάνωση του 1926. Η 90ή ΔΕΘ πραγματοποιείται σε επετειακό κλίμα, με τιμώμενη χώρα την Ιαπωνία και με τον θεσμό να βρίσκεται παράλληλα μπροστά σε μια νέα περίοδο που συνδέεται με την ανάπλαση του εκθεσιακού κέντρου.
Από τα πρόχειρα περίπτερα των 7.000 τετραγωνικών μέτρων του 1926 μέχρι τις σημερινές εγκαταστάσεις και τις διεθνείς διοργανώσεις, η ΔΕΘ αποτελεί κάτι περισσότερο από μία εμπορική έκθεση.
Είναι ένα κομμάτι της ίδιας της Θεσσαλονίκης. Ένας θεσμός μέσα από τον οποίο πέρασαν η βιομηχανική ανάπτυξη, οι νέες τεχνολογίες, το αυτοκίνητο, η τηλεόραση, ο κινηματογράφος, το τραγούδι, η πολιτική και οι μεγάλες αλλαγές της ελληνικής κοινωνίας.
Και όλα ξεκίνησαν εκείνη την Κυριακή, 3 Οκτωβρίου 1926, όταν οι πρώτοι επισκέπτες πέρασαν τις πύλες μιας Έκθεσης που έμελλε να γίνει θεσμός ενός ολόκληρου αιώνα.
Πηγές:
ΔΕΘ-HELEXPO – επίσημη ιστοσελίδα: https://helexpo.gr/
Ιστορικό αρχείο HELEXPO: https://www.legacy.helexpo.gr/
ΑΠΕ-ΜΠΕ – 100 χρόνια ΔΕΘ: https://www.amna.gr/thessalonikifair/article/1017681/DETh-19262026-100-chronia-istorias–rekor-kai-stathmon-pou-allaxan-tin-Ellada
