Νέα δεδομένα και μια αξιοσημείωτη δικαστική αντίφαση διαμορφώνονται γύρω από τις ευθύνες για τον εγκλωβισμό χιλιάδων οδηγών στην Αττική Οδό κατά τη χιονοκαταιγίδα «Ελπίδα» τον Ιανουάριο του 2022.
Από τη μία πλευρά, το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών έκανε δεκτή την προσφυγή της εταιρείας λειτουργίας και συντήρησης του αυτοκινητοδρόμου («Αττικές Διαδρομές Α.Ε.») και ακύρωσε το ανώτατο διοικητικό πρόστιμο που της είχε επιβληθεί από το Υπουργείο Υποδομών.
Από την άλλη, η διοικητική αυτή απαλλαγή της εταιρείας έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την ποινική δικαιοσύνη, καθώς μόλις στα τέλη του περασμένου Ιουνίου το Μονομελές Πλημμελειοδικείο καταδίκασε τρία διευθυντικά στελέχη της ίδιας εταιρείας σε ποινές φυλάκισης.
Η ουσία της απόφασης του Διοικητικού Πρωτοδικείου συμπυκνώνεται στο γεγονός ότι η πολιτεία αναζήτησε ευθύνες αποκλειστικά στον ιδιωτικό παράγοντα, προσπερνώντας τις δικές της πιθανές ολιγωρίες. Το Δικαστήριο στάθηκε ιδιαίτερα στον τρόπο με τον οποίο συγκροτήθηκε και λειτούργησε η Επιτροπή Διερεύνησης, επισημαίνοντας στο σκεπτικό του ότι «η επιβολή διοικητικών κυρώσεων στους συντελέσαντες καθ’ οιονδήποτε τρόπο στην διακοπή της κυκλοφορίας του εθνικού οδικού δικτύου, συνιστά σύνθετη διοικητική ενέργεια» η οποία «αρχίζει με την απόφαση του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών περί συγκρότησης της Επιτροπής Διερεύνησης και ολοκληρώνεται με την έκδοση της πράξης επιβολής προστίμου».
Όπως υπογραμμίζεται στην απόφαση, η αρχική εντολή του υπουργείου έθεσε εξ αρχής εκτός κάδρου άλλους εμπλεκόμενους δημόσιους φορείς. Συγκεκριμένα, το Δικαστήριο σημειώνει ότι «με την ανάθεση όμως στην Επιτροπή του έργου του επιμερισμού και καταλογισμού τυχόν διαπιστούμενων ευθυνών μόνο στην παραχωρησιούχο και στην προσφεύγουσα και όχι του επιμερισμού των ευθυνών όλων των εμπλεκόμενων φορέων (π.χ. Περιφέρεια, όμορους με την Αττική Οδό Δήμους, οι οποίοι δεν αποτελούν φορείς της Κεντρικής Κυβέρνησης), περιορίστηκε η ευχέρειά της να ερευνήσει σφαιρικά το ζήτημα της απόδοσης ευθυνών, το Δικαστήριο κρίνει ότι η πράξη αυτή είναι μη νόμιμη».
Παράλληλα, οι δικαστές σημείωσαν το γεγονός ότι ο έλεγχος υπήρξε αποσπασματικός, καθώς δεν εξετάστηκε ο ρόλος κρίσιμων κρατικών δομών. Όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά, «η Επιτροπή, προκειμένου να καταλογίσει ευθύνες στην παραχωρησιούχο και στην προσφεύγουσα, ερεύνησε μόνο τις ενέργειες και παραλείψεις αυτών των δύο αυτών εταιρειών, της Διεύθυνσης Τροχαίας Αττικής Οδού και της Περιφερειακής Πυροσβεστικής Διοίκησης Αττικής, παραλείποντας τον έλεγχο των πράξεων και παραλείψεων της Γενικής Γραμματείας Πολιτικής Προστασίας – ως του καθ’ ύλην αρμόδιου φορέα σύμφωνα με το άρθρο 1 του Ν.3013/2002- της Περιφέρειας και των όμορων με την Αττική Οδό Δήμων».
Η παράλειψη αυτή, σύμφωνα με το δικαστικό σκεπτικό, «είχε ως αποτέλεσμα να μην διαμορφώσει πλήρη εικόνα για τις συνθήκες δημιουργίας της διακοπής κυκλοφορίας στην Αττική Οδό τον Ιανουάριο του 2022, καθόσον εξέτασε αποσπασματικά το ζήτημα, παραλείποντας να ερευνήσει τη συμπεριφορά όλων των εμπλεκόμενων φορέων, και συνεπώς, απέδωσε ευθύνες στην προσφεύγουσα κατόπιν μερικού ελέγχου, το Δικαστήριο κρίνει ότι με την προσβαλλόμενη πράξη, που κατά τα προαναφερόμενα ενσωμάτωσε τις δύο προηγούμενες πράξεις, μη νομίμως καταλογίστηκε το επιβληθέν πρόστιμο στην προσφεύγουσα, ανερχόμενο μάλιστα στο ανώτατο προβλεπόμενο ποσό».
Δικαστική ανατροπή για την κακοκαιρία «Ελπίδα»: Ακύρωση του προστίμου, αλλά ποινικές καταδίκες για τα στελέχη
Η διοικητική αυτή ακύρωση του προστίμου λόγω των κρατικών παραλείψεων στην έρευνα έρχεται να προστεθεί στο σύνθετο νομικό παζλ της υπόθεσης. Υπενθυμίζεται ότι μόλις λίγες εβδομάδες νωρίτερα, στις 29 Ιουνίου 2026, το Μονομελές Πλημμελειοδικείο έκρινε ένοχα τρία διευθυντικά στελέχη της εταιρείας «Αττικές Διαδρομές» για το πλημμέλημα της διατάραξης της ασφάλειας των συγκοινωνιών, επιβάλλοντάς τους ποινή φυλάκισης 10 μηνών με αναστολή.
Στην ποινική δίκη, το δικαστήριο αναγνώρισε στους κατηγορούμενους το ελαφρυντικό του πρότερου σύννομου βίου, απέρριψε όμως τον ισχυρισμό περί ειλικρινούς μεταμέλειας μέσω της καταβολής των 2.000 ευρώ στους εγκλωβισμένους οδηγούς, υιοθετώντας την πρόταση του εισαγγελέα ότι η αποζημίωση δόθηκε κατόπιν υποχρέωσης από το υπουργείο και όχι ως οικειοθελής πρωτοβουλία της εταιρείας.
Στην ίδια απόφαση, άλλα τρία στελέχη αθωώθηκαν, ενώ παράλληλα διατάχθηκε η διαβίβαση των πρακτικών στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Αθηνών προκειμένου να ερευνηθούν τυχόν ευθύνες και υπηρεσιακών παραγόντων -όπως της Τροχαίας- σχετικά με την καθυστερημένη απαγόρευση διέλευσης των βαρέων οχημάτων.
Η φαινόμενη αυτή αντίφαση εξηγείται από τη θεμελιώδη αρχή της αυτοτέλειας των δικαιοδοσιών: Οι αποφάσεις των ποινικών δικαστηρίων δεν δεσμεύουν τα διοικητικά δικαστήρια (και το αντίστροφο), καθώς το καθένα εξετάζει διαφορετικό αντικείμενο. Ενώ η ποινική δικαιοσύνη ερευνά την ατομική ποινική ευθύνη φυσικών προσώπων για συγκεκριμένα αδικήματα, η διοικητική δικαιοσύνη ελέγχει αποκλειστικά τη νομιμότητα των πράξεων της Διοίκησης. Έτσι, το Διοικητικό Πρωτοδικείο ακύρωσε το πρόστιμο εστιάζοντας στις τυπικές και ουσιαστικές παραλείψεις του Κράτους κατά τη διαδικασία της έρευνας, ανεξάρτητα από την ποινική καταδίκη των στελεχών.
(Πηγή: dikastiko.gr)
