Μια ολική έκλειψη ηλίου θα δημιουργήσει ένα ουράνιο θέαμα στον ουρανό για πρώτη φορά μετά από περισσότερα από δύο χρόνια, στις 12 Αυγούστου.
Μια ολική έκλειψη ηλίου συμβαίνει όταν η σελήνη περνά ανάμεσα στον ήλιο και τη Γη, ρίχνοντας μια σκιά στον πλανήτη μας που αποκλείει εντελώς το φως του ήλιου από ορισμένες περιοχές του κόσμου, σύμφωνα με τη NASA.
Όσοι παρατηρούν τον ουρανό σε περιοχές της Γροιλανδίας, της Ισλανδίας, της βόρειας Ισπανίας και της βορειοανατολικής Πορτογαλίας θα δουν μια γεύση από την ολικότητα, όταν οι ουρανοί θα σκοτεινιάσουν στιγμιαία καθώς ο ήλιος εξαφανίζεται εντελώς. Εν τω μεταξύ, μια μερική έκλειψη, κατά την οποία μόνο ένα μέρος του φωτός του ήλιου αποκλείεται από τη θέα, θα είναι ορατή σε περιοχές της Ευρώπης, της Αφρικής και της Βόρειας Αμερικής.
Μια ολική έκλειψη ηλίου ήταν ορατή από το Μεξικό, τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον Καναδά τον Απρίλιο του 2024, αλλά η τελευταία που ήταν παρατηρήσιμη από την ηπειρωτική Ευρώπη συνέβη το 2006, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος (ESA).
«Μια ολική έκλειψη ηλίου είναι μια από εκείνες τις σπάνιες στιγμές που εκατομμύρια άνθρωποι μπορούν να κοιτάξουν ψηλά μαζί και να νιώσουν δέος και περιέργεια», δήλωσε σε ανακοίνωσή της η Κάρολ Μάντελ, διευθύντρια επιστήμης του ESA. «Είναι μια κοινή στιγμή που μας συνδέει με το Σύμπαν και μας υπενθυμίζει ότι η επιθυμία για εξερεύνηση και κατανόηση είναι μια από τις μεγαλύτερες δυνάμεις της ανθρωπότητας».
Πού μπορώ να δω την έκλειψη;
Η στενή διαδρομή της ολικότητας θα εκτείνεται σε 8.300 χιλιόμετρα, ξεκινώντας πάνω από την ακτογραμμή της Αρκτικής γύρω στη 1 μ.μ. ώρα Ανατολικής Ακτής (ET) και στη συνέχεια περνώντας κοντά από τον Βόρειο Πόλο πριν μετακινηθεί πάνω από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, την Πορτογαλία και τη βόρεια Ισπανία, σύμφωνα με το EarthSky.
Οι παρατηρητές της έκλειψης στη Γροιλανδία αναμένεται να δουν λίγο περισσότερο από δύο λεπτά ολικότητας, ενώ εκείνοι στη βόρεια Ισπανία μπορεί να δουν μόνο περίπου 20 δευτερόλεπτα – αν το επιτρέψουν οι συνθήκες. Ο κακός καιρός είναι πάντα το μεγαλύτερο εμπόδιο για την παρατήρηση μιας έκλειψης.
Η έκλειψη θα περάσει πάνω από τη Γαλικία και στη συνέχεια τις Βαλεαρίδες Νήσους στην Ισπανία καθώς πλησιάζει το ηλιοβασίλεμα, επιταχύνοντας τη μετάβαση από τη μέρα στη νύχτα, σύμφωνα με την Ισπανική Επιστημονική και Συμβουλευτική Επιτροπή για την Τριάδα των Εκλείψεων.
Σύμφωνα με την ιστοσελίδα Time and Date, η έκλειψη θα φανεί μερικώς στην Ελλάδα, κατά τις 8:30 με 8:40 το απόγευμα.
Για όσους ζουν εκτός της διαδρομής της έκλειψης, ο ESA θα μεταδώσει ζωντανά την ολικότητα από το Αστροφυσικό Αστεροσκοπείο Javalambre της Ισπανίας στο Τερουέλ.
Πότε είναι η επόμενη ηλιακή έκλειψη;
Η επόμενη ολική έκλειψη ηλίου θα περάσει πάνω από τη νότια Ισπανία, τη Βόρεια Αφρική, τη Σαουδική Αραβία και την Υεμένη στις 2 Αυγούστου 2027, σύμφωνα με τη NASA. Οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν θα έχουν την ευκαιρία να δουν ξανά μια ολική έκλειψη ηλίου μέχρι τις 30 Μαρτίου 2033, και ακόμη και τότε, το μόνο σημείο παρατήρησης θα είναι στην Αλάσκα.
Η επόμενη ολική έκλειψη ηλίου με μια διαδρομή από ακτή σε ακτή που θα εκτείνεται στις 48 κάτω πολιτείες θα πραγματοποιηθεί στις 12 Αυγούστου 2045. Η διαδρομή της ολικότητας θα σχηματίσει τόξο πάνω από την Καλιφόρνια, τη Νεβάδα, τη Γιούτα, το Κολοράντο, το Κάνσας, την Οκλαχόμα, το Άρκανσο, το Μισισιπή, την Αλαμπάμα και τη Φλόριντα, με μια μερική έκλειψη ορατή σε άλλες πολιτείες.
Πώς μπορώ να δω με ασφάλεια την έκλειψη;
Δεν είναι ποτέ ασφαλές να κοιτάζετε απευθείας τον ήλιο χωρίς να χρησιμοποιείτε εξειδικευμένη προστασία – εκτός από τη διάρκεια της ολικότητας, όταν το φως του ήλιου είναι εντελώς αποκλεισμένο. Με την πρώτη ένδειξη επανεμφάνισης του ηλιακού φωτός, φορέστε ένα ζευγάρι πιστοποιημένα γυαλιά έκλειψης ή χρησιμοποιήστε έναν ηλιακό παρατηρητή χειρός.
Εναλλακτικά, μπορείτε να παρατηρήσετε τον ήλιο με ένα τηλεσκόπιο, κιάλια ή κάμερα που διαθέτει ειδικό ηλιακό φίλτρο στο μπροστινό μέρος, το οποίο παρέχει την ίδια προστασία για τα μάτια με τα γυαλιά έκλειψης. Τα γυαλιά ηλίου δεν λειτουργούν στη θέση των γυαλιών έκλειψης ή των ηλιακών παρατηρητών, τα οποία είναι χιλιάδες φορές πιο σκούρα και κατασκευάζονται σύμφωνα με ένα διεθνές πρότυπο. Αποφύγετε τη χρήση σκισμένων, γρατζουνισμένων ή κατεστραμμένων γυαλιών έκλειψης ή ηλιακών παρατηρητών.
Επίσης, δεν είναι ασφαλές να κοιτάζετε τον ήλιο μέσα από οποιαδήποτε οπτική συσκευή – φακό κάμερας, τηλεσκόπιο, κιάλια – ενώ φοράτε παράλληλα γυαλιά έκλειψης ή χρησιμοποιείτε έναν ηλιακό παρατηρητή χειρός, σύμφωνα με τη NASA. Οι ηλιακές ακτίνες συγκεντρώνονται καθώς περνούν μέσα από μια οπτική συσκευή, και αυτή η συγκέντρωση μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα να κάψουν το φίλτρο στα γυαλιά ή στον παρατηρητή σας και να προκαλέσουν σοβαρή ζημιά στα μάτια.
Τι μπορούν να μάθουν οι επιστήμονες από τις εκλείψεις
Οι ηλιακές εκλείψεις παρουσιάζουν στους επιστήμονες μοναδικές ευκαιρίες να μελετήσουν τον ήλιο και το στέμμα του, ή την εξωτερική του ατμόσφαιρα, και προσκαλούν το κοινό να συμμετάσχει ως πολίτες-επιστήμονες. Κατά τη διάρκεια της έκλειψης του Αυγούστου, οι επιστήμονες σχεδιάζουν να εκτοξεύσουν αερόστατα μεγάλου υψομέτρου που μπορούν να καταγράψουν εικόνες του γεγονότος και της σεληνιακής σκιάς. Ο στόχος τους είναι να αναπαράγουν ένα πείραμα έκλειψης του 1919 που μέτρησε πώς η βαρύτητα του ήλιου καμπυλώνει το φως από μακρινά αστέρια και επιβεβαίωσε τη θεωρία της γενικής σχετικότητας του Άλμπερτ Αινστάϊν, σύμφωνα με την Ισπανική Επιστημονική και Συμβουλευτική Επιτροπή για την Τριάδα των Εκλείψεων. Οι πολίτες-επιστήμονες καλούνται να κατασκευάσουν το δικό τους όργανο για να μετρήσουν τις αλλαγές που συμβαίνουν στην ατμόσφαιρα όταν ο ουρανός σκοτεινιάζει στιγμιαία.
«Χρησιμοποιούμε στιγμές σαν αυτή για να φέρουμε τη διαστημική επιστήμη και τεχνολογία πιο κοντά στην κοινωνία, να εμπνεύσουμε τις μελλοντικές γενιές και να φέρουμε κοντά τους ανθρώπους σε όλη την Ευρώπη μέσα από τον ενθουσιασμό της ανακάλυψης», δήλωσε η Μάντελ του ESA.
Πώς να την παρακολουθήσετε με ασφάλεια
Δεν πρέπει ποτέ να κοιτάζετε απευθείας τον Ήλιο χωρίς ειδική προστασία.
Για ασφαλή παρατήρηση απαιτούνται:
- πιστοποιημένα γυαλιά έκλειψης,
- ειδικά ηλιακά φίλτρα για τηλεσκόπια ή κιάλια,
- εγκεκριμένοι ηλιακοί παρατηρητές χειρός.
Τα κοινά γυαλιά ηλίου δεν παρέχουν επαρκή προστασία και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για την παρακολούθηση του φαινομένου.
