Μια σκληρή αναμέτρηση με επιχειρηματικά συμφέροντα δισεκατομμυρίων, τα οποία βρίσκονται πίσω από τις μεγαλύτερες ψηφιακές πλατφόρμες του κόσμου, περιγράφει στη HuffPost και τον Τέρενς Κουίκ ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ και καθηγητής Ευρωπαϊκού Δικαίου Νικόλας Φαραντούρης.
Ο ίδιος βρίσκεται στην πρώτη γραμμή μιας διακομματικής πρωτοβουλίας 28 ευρωβουλευτών, οι οποίοι ζητούν από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να ερευνήσει τις οικονομικές απάτες που διακινούνται μέσω Meta –δηλαδή Facebook και Instagram–, TikTok και Google.
Όπως αποκαλύπτει στη HuffPost, η Κομισιόν εξετάζει ήδη τις καταγγελίες, ενώ τα στοιχεία που έχουν συγκεντρωθεί θα αξιοποιηθούν στην εν εξελίξει επίσημη διαδικασία κατά της Meta για πιθανές παραβιάσεις του Digital Services Act. Παράλληλα, η Επιτροπή δεσμεύεται να παρουσιάσει έως το φθινόπωρο του 2026 ένα ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης κατά της ψηφιακής απάτης.
«Στοιχειώδης υποχρέωσή μας να προστατεύσουμε τον καταναλωτή»
«Είναι στοιχειώδης υποχρέωση όσων από εμάς νομοθετούμε να προστατεύσουμε τον καταναλωτή», τονίζει ο Νικόλας Φαραντούρης.
Όπως επισημαίνει, εκατοντάδες εκατομμύρια Ευρωπαίοι πολίτες χρησιμοποιούν καθημερινά τις ψηφιακές πλατφόρμες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, τα οποία έχουν μετατραπεί σε αναπόσπαστο κομμάτι της εργασίας, της επικοινωνίας και της κοινωνικής ζωής τους.
Μέσα, όμως, σε αυτό το ψηφιακό περιβάλλον «φωλιάζουν τεράστιες διαδικτυακές απάτες», οι οποίες εμφανίζονται συχνά με τη μορφή πληρωμένων διαφημίσεων, ψεύτικων επενδυτικών ευκαιριών ή παραπλανητικών προτάσεων που παρουσιάζουν ως πραγματικά γεγονότα όσα δεν ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα.
«Μιλάμε για τζίρους δισεκατομμυρίων. Θα έπρεπε να αποτελεί αυτονόητη υποχρέωση των πλατφορμών να προστατεύουν τον χρήστη. Φαίνεται, όμως, ότι απέχουν πολύ από αυτό», υπογραμμίζει.
Η διακομματική πρωτοβουλία των 28 ευρωβουλευτών
Η παρέμβαση, σύμφωνα με τον ευρωβουλευτή του ΠΑΣΟΚ, υπογράφεται από 28 μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Οι περισσότεροι προέρχονται από την πολιτική ομάδα των Σοσιαλιστών και Δημοκρατών, ενώ συμμετέχουν και ευρωβουλευτές άλλων ομάδων του δημοκρατικού τόξου.
«Ζητάμε να ξεκινήσει ουσιαστική έρευνα για τις διαδικτυακές απάτες οικονομικής φύσεως και η Κομισιόν να καταθέσει ένα σαφές σχέδιο. Πρέπει να γνωρίζουν οι πλατφόρμες ότι δεν είναι ασύδοτες και ότι υπάρχει συγκεκριμένο πλαίσιο, το οποίο, αν παραβιάζουν, θα οδηγεί σε άμεσες και σημαντικές κυρώσεις», αναφέρει.
Η πρωτοβουλία στηρίχθηκε σε στοιχεία της Ευρωπαϊκής Οργάνωσης Καταναλωτών BEUC και εθνικών ενώσεων καταναλωτών. Από τον Δεκέμβριο του 2025 μέχρι τον Μάρτιο του 2026 καταγγέλθηκαν σχεδόν 900 διαφημίσεις ως ύποπτες για παραβίαση της ευρωπαϊκής νομοθεσίας.
Το αποτέλεσμα ήταν αποκαλυπτικό: αφαιρέθηκε μόλις το 27% των διαφημίσεων, ενώ το 52% των σχετικών αναφορών απορρίφθηκε ή αγνοήθηκε. Σύμφωνα με τη BEUC, εκατοντάδες ύποπτες διαφημίσεις παρέμειναν ενεργές, με δυνητική πρόσβαση σε περισσότερους από 200 εκατομμύρια Ευρωπαίους καταναλωτές κάθε μήνα.
Πώς κερδίζουν οι πλατφόρμες
Ο Νικόλας Φαραντούρης περιγράφει έναν μηχανισμό μέσα από τον οποίο οι πλατφόρμες αποκομίζουν έσοδα ακόμη και από διαφημίσεις που ενδέχεται να υποκρύπτουν απάτη.
Χρησιμοποιήστε τα πλήκτρα βέλους πάνω και κάτω για να αλλάξετε το μέγεθος του πίνακα του πλαισίου meta box.
«Οι διαφημιζόμενες εταιρείες ή τα φυσικά πρόσωπα πληρώνουν τις πλατφόρμες για να προβληθούν. Οι πλατφόρμες, συνεπώς, κερδίζουν από αυτή τη δραστηριότητα. Το πρόβλημα είναι ότι δεν ελέγχουν επαρκώς τι ακριβώς διαφημίζουν, τι προωθούν και τι εμφανίζουν στον καταναλωτή», εξηγεί.
Αποτέλεσμα είναι ο χρήστης να βρίσκεται καθημερινά αντιμέτωπος με διαφημίσεις οι οποίες εμφανίζονται ως νόμιμες και αξιόπιστες, επειδή φιλοξενούνται σε μια μεγάλη πλατφόρμα, αλλά στην πραγματικότητα μπορεί να αποτελούν το πρώτο βήμα μιας οικονομικής απάτης.
«Δεν μπορεί μέσα στο Διαδίκτυο να κυκλοφορούν ανεξέλεγκτα παραπλανητικά στοιχεία και ψευδείς παραστάσεις γεγονότων προς άγραν πελατείας. Κάθε ημέρα πέφτουν θύματα χιλιάδες Έλληνες και εκατομμύρια Ευρωπαίοι καταναλωτές», τονίζει.
Οι έξι δεσμεύσεις της Κομισιόν
Σύμφωνα με την απάντηση της εκτελεστικής αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Χένα Βίρκουνεν, την οποία παρουσίασε στη HuffPost ο Νικόλας Φαραντούρης:
- Η Κομισιόν εξετάζει τις καταγγελίες των ευρωβουλευτών, της BEUC και των εθνικών ενώσεων καταναλωτών.
- Τα στοιχεία που κατατέθηκαν θα αξιοποιηθούν στην ήδη ανοιχτή επίσημη διαδικασία κατά της Meta για πιθανές παραβιάσεις του Digital Services Act που συνδέονται με οικονομικές απάτες και την αποτελεσματικότητα των μηχανισμών αναφοράς παράνομου περιεχομένου.
- Έχουν αποσταλεί αιτήματα παροχής πληροφοριών σε Apple App Store, Booking.com, Bing, Google Play και Google Search, προκειμένου να διευκρινιστεί πώς εντοπίζουν και αντιμετωπίζουν τις οικονομικές απάτες. Τα σχετικά αιτήματα έχει επιβεβαιώσει και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή.
- Έχει συσταθεί ειδική ομάδα εργασίας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Ψηφιακών Υπηρεσιών, με στόχο τον συντονισμό των εθνικών αρχών και την εναρμόνιση των στρατηγικών επιβολής.
- Έχουν ήδη προηγηθεί μέτρα κατά μεγάλων πλατφορμών, όπως το πρόστιμο των 120 εκατ. ευρώ στην πλατφόρμα Χ για παραβιάσεις των υποχρεώσεων διαφάνειας, καθώς και δεσμεύσεις συμμόρφωσης από άλλες εταιρείες.
- Το ολοκληρωμένο ευρωπαϊκό σχέδιο δράσης κατά της ψηφιακής απάτης αναμένεται το φθινόπωρο του 2026.
«Χαίρομαι που η παρέμβαση πιάνει τόπο. Δεν πρόκειται για ένα δευτερεύον ζήτημα που πρέπει να επισκιάζεται από την καθημερινή επικαιρότητα. Αφορά την καθημερινότητά μας, τη δουλειά μας, τα χρήματά μας και την ασφάλειά μας», σημειώνει.
«Τα πρόστιμα είναι ψίχουλα»
Στην επισήμανση της HuffPost ότι ακόμη και πρόστιμα δισεκατομμυρίων μπορεί να θεωρούνται «ψίχουλα» για εταιρείες αυτού του οικονομικού μεγέθους, ο Νικόλας Φαραντούρης αναγνωρίζει ότι το ύψος της κύρωσης πρέπει να λειτουργεί ως πραγματικό αντικίνητρο και όχι ως ένα απλό, διαχειρίσιμο επιχειρηματικό κόστος.
Ο Digital Services Act προβλέπει ότι τα πρόστιμα μπορούν να φθάσουν έως και το 6% του παγκόσμιου ετήσιου κύκλου εργασιών μιας εταιρείας. Ωστόσο, όπως λέει, η μάχη δεν περιορίζεται μόνο στις χρηματικές ποινές.
«Υπάρχει και το ζήτημα της κινητοποίησης και της ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης. Από τη στιγμή που θα γίνει γνωστό ότι υπό την ανοχή ή την ομπρέλα αυτών των πλατφορμών πραγματοποιούνται σοβαρές οικονομικές απάτες, οι πολίτες θα γίνουν πιο υποψιασμένοι και περισσότερο προσεκτικοί», επισημαίνει.
Τι απαντούν Meta, Google και TikTok
Οι εταιρείες απορρίπτουν την εικόνα αδράνειας και υποστηρίζουν ότι επενδύουν σημαντικά ποσά και τεχνολογικούς πόρους στην αντιμετώπιση των απατών.
Η Google δήλωσε ότι μπλοκάρει πάνω από το 99% των διαφημίσεων που παραβιάζουν τους κανόνες της προτού προβληθούν. Η Meta υποστήριξε ότι εντόπισε και αφαίρεσε περισσότερες από 159 εκατομμύρια διαφημίσεις απάτης μέσα σε έναν χρόνο, το 92% πριν υποβληθεί οποιαδήποτε αναφορά. Το TikTok ανέφερε ότι λαμβάνει μέτρα κατά των παραβάσεων, σημειώνοντας ότι οι απατεώνες προσαρμόζουν διαρκώς τις μεθόδους τους. Τις απαντήσεις των εταιρειών είχε καταγράψει το Reuters.
«Η Ευρώπη να πάψει να είναι ξέφραγο αμπέλι»
Ο Νικόλας Φαραντούρης κλείνει τη συνέντευξή του στη HuffPost με ένα σαφές πολιτικό μήνυμα προς τις πολυεθνικές πλατφόρμες:
«Η Ευρώπη πρέπει πλέον να πάψει να είναι ξέφραγο αμπέλι. Δεν μας ενδιαφέρει πόσο μεγάλα συμφέροντα κρύβονται από πίσω. Εάν κάποιος θέλει να κάνει σοβαρά τη δουλειά του ως νομοθέτης, δεν πρέπει να τον απασχολούν ούτε τα συμφέροντα με τα οποία θα συγκρουστεί ούτε οι ενδεχόμενες επιπτώσεις στην επαγγελματική ή άλλη δραστηριότητά του. Μας ενδιαφέρει μονάχα να αφήσουμε κάτι πίσω μας».
Και καταλήγει:
«Οι 28 ευρωβουλευτές που βγήκαμε μπροστά με αυτή τη διακομματική πρωτοβουλία μπορούμε να προσφέρουμε καλές υπηρεσίες στον καταναλωτή, στο Διαδίκτυο, στον κυβερνοχώρο και συνολικά στην ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η προσπάθεια συνεχίζεται».
