Η αποκάλυψη για εργαζόμενους που κρύβονται σε… φέρετρα, κάνουν «ηλιοθεραπεία» σε ξαπλώστρες προκειμένου να φαίνεται ότι κάνουν διάλειμμα, ενώ στην πραγματικότητα συνεχίζουν να εργάζονται, αναδεικνύει τη διαρκή προσπάθεια ορισμένων εργοδοτών να παρακάμψουν την ψηφιακή κάρτα εργασίας.
Το περιστατικό έρχεται να προστεθεί σε μια μακρά λίστα τεχνασμάτων που, σύμφωνα με καταγγελίες εργαζομένων, συνδικαλιστικών οργανώσεων και ελέγχους της Επιθεώρησης Εργασίας, εξακολουθούν να εφαρμόζονται σε κλάδους όπως η εστίαση, ο τουρισμός, τα beach bars, τα ξενοδοχεία και το λιανεμπόριο.
Τα πιο συνηθισμένα «κόλπα»
Αν οι έλεγχοι της Επιθεώρησης Εργασίας γίνονταν τηλεοπτική κωμωδία, δύσκολα θα έβρισκαν τόσο ευφάνταστο σενάριο. Σε βιοτεχνία ξυλείας, σύμφωνα με καταγγελίες, εργαζόμενοι φέρονται να… έκαναν πρόβα τελευταίου ταξιδιού, κρυμμένοι μέσα σε φέρετρα μέχρι να φύγουν οι ελεγκτές. Σε άλλη επιχείρηση, οι υπάλληλοι μετατράπηκαν σε… κατεψυγμένα προϊόντα, περιμένοντας μέσα σε ψυκτικούς θαλάμους. Και σε κατάστημα ρούχων, τα δοκιμαστήρια δεν φιλοξενούσαν μόνο πελάτες αλλά και εργαζόμενους, την ώρα που η ιδιοκτήτρια διαβεβαίωνε με απόλυτη σοβαρότητα ότι «δουλεύει ολομόναχη». Αν δεν υπήρχαν επίσημες καταγραφές τέτοιων περιστατικών, θα νόμιζε κανείς ότι πρόκειται για σενάριο ελληνικής φαρσοκωμωδίας.
Πάντως το πιο σοβαρό είναι οι εκβιασμοί που δέχονται εργαζόμενοι, να τους κρατά την ψηφιακή κάρτα ο εργοδότης και να την χτυπά κατά βούληση.
Οι ελεγκτικές αρχές έχουν καταγράψει ή δεχθεί καταγγελίες για πρακτικές όπως:
- Ο εργοδότης κρατά την κάρτα εργασίας του υπαλλήλου και τη «χτυπά» ο ίδιος όποτε τον εξυπηρετεί, ώστε να εμφανίζεται ψευδές ωράριο.
- Ζητείται από τον εργαζόμενο να χτυπήσει κάρτα αποχώρησης, αλλά να συνεχίσει να εργάζεται μία, δύο ή και περισσότερες ώρες.
- Υπάλληλοι εμφανίζονται ότι βρίσκονται σε διάλειμμα, ενώ εξυπηρετούν κανονικά πελάτες.
- Δηλώνονται λιγότερες ώρες εργασίας από όσες πραγματικά πραγματοποιούνται.
- Οι υπερωρίες δεν καταγράφονται ποτέ στο σύστημα ΕΡΓΑΝΗ.
- Σε περιόδους αιχμής καλούνται εργαζόμενοι να επιστρέψουν μετά το χτύπημα της κάρτας χωρίς καμία καταγραφή.
- Ασκούνται πιέσεις ή εκβιασμοί ότι όποιος αρνηθεί θα χάσει τη δουλειά του ή δεν θα επαναπροσληφθεί την επόμενη σεζόν.
Η ψηφιακή κάρτα δυσκολεύει σημαντικά αυτές τις πρακτικές, όμως δεν μπορεί να τις εξαλείψει όταν υπάρχει οργανωμένη προσπάθεια παραποίησης των πραγματικών στοιχείων.
Τα αντίμετρα των ελεγκτικών αρχών
Η Επιθεώρηση Εργασίας εντείνει τους αιφνιδιαστικούς ελέγχους, συγκρίνοντας:
- τα στοιχεία της ψηφιακής κάρτας,
- τις δηλώσεις στο ΕΡΓΑΝΗ,
- τη φυσική παρουσία των εργαζομένων,
- τις κάμερες ασφαλείας όπου υπάρχουν νόμιμα,
- μαρτυρίες εργαζομένων,
- στοιχεία από αποδείξεις και ώρες λειτουργίας των επιχειρήσεων.
Οι έλεγχοι γίνονται πλέον και απογευματινές ώρες, Σαββατοκύριακα και αργίες, ιδιαίτερα σε τουριστικές περιοχές όπου παρατηρείται αυξημένη παραβατικότητα.
Οι αυστηρές ποινές
Το ισχύον πλαίσιο προβλέπει ιδιαίτερα βαριά διοικητικά πρόστιμα:
- 10.500 ευρώ ανά εργαζόμενο όταν διαπιστώνεται ότι η ψηφιακή κάρτα δεν έχει ενεργοποιηθεί ενώ υπάρχει υποχρέωση.
- 3.000 ευρώ για κάθε απόκλιση μεταξύ του πραγματικού και του δηλωμένου χρόνου εργασίας.
- 4.000 ευρώ όταν ο εργοδότης παραποιεί ή αποκρύπτει στοιχεία ώστε να μην αποδεικνύεται ο πραγματικός χρόνος εργασίας.
- Σε επαναλαμβανόμενες παραβάσεις μπορεί να επιβληθεί ακόμη και 15ήμερη αναστολή λειτουργίας της επιχείρησης.
Η επόμενη μάχη
Η ψηφιακή κάρτα εργασίας θεωρείται ένα από τα σημαντικότερα εργαλεία για την καταπολέμηση της αδήλωτης και υποδηλωμένης εργασίας. Ωστόσο, όπως αποδεικνύουν οι έλεγχοι, η τεχνολογία από μόνη της δεν αρκεί όταν υπάρχουν εργοδότες που επιχειρούν να τη μετατρέψουν σε μια τυπική διαδικασία χωρίς πραγματικό αντίκρισμα.
Το μεγάλο στοίχημα πλέον δεν είναι μόνο η επέκταση του συστήματος σε περισσότερους κλάδους, αλλά η ουσιαστική προστασία των εργαζομένων ώστε να μπορούν να καταγγέλλουν παρανομίες χωρίς τον φόβο αντιποίνων. Οι πρόσφατοι έλεγχοι δείχνουν ότι η παραβατικότητα παραμένει αισθητή, γεγονός που οδηγεί τις αρχές σε ακόμη πιο στοχευμένες επιχειρήσεις κατά τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου.
