Υπάρχει ένα ερώτημα που επανέρχεται κάθε φορά που περνάμε μπροστά από τους πάγκους ενός σούπερ μάρκετ: πώς γίνεται μια χώρα με το κλίμα, τη γη και την αγροτική παράδοση της Ελλάδας να εξακολουθεί να εισάγει τόσο μεγάλες ποσότητες προϊόντων που μπορεί να παράγει η ίδια;
Δεν μιλάμε για μπανάνες ή άλλα προϊόντα που εκ των πραγμάτων δεν μπορούν να καλυφθούν από την ελληνική παραγωγή. Μιλάμε για πατάτες, ντομάτες, κρεμμύδια, λεμόνια και άλλα οπωροκηπευτικά.
Και οι αριθμοί είναι αποκαλυπτικοί. Το 2025 οι εισαγωγές πατάτας είχαν φθάσει, ήδη έως το καλοκαίρι, τους 191.336 τόνους, με περίπου το 84% να προέρχεται από την Αίγυπτο. Αργότερα, στα στοιχεία Αυγούστου, καταγράφονταν σχεδόν 197.000 τόνοι, με την Αίγυπτο να διατηρεί μερίδιο περίπου 78%. Στις ντομάτες, η Τουρκία εμφανιζόταν ως βασικός προμηθευτής με μερίδιο 41%.
Γη υπάρχει. Άνθρωποι υπάρχουν. Πού είναι το σχέδιο;
Η Ελλάδα διαθέτει νέους ανθρώπους που θέλουν να ασχοληθούν με την παραγωγή. Διαθέτει παλιότερους αγρότες με τεχνογνωσία δεκαετιών. Διαθέτει επίσης νόμιμους μετανάστες εργάτες γης, απαραίτητους πλέον για πολλές καλλιέργειες.
Και βρίσκεται στη νότια Ευρώπη, με δυνατότητες θερμοκηπιακής παραγωγής που μπορούν να επιμηκύνουν σημαντικά την καλλιεργητική περίοδο.
Αυτό που δεν διαθέτει ακόμη είναι ένα συνεκτικό εθνικό σχέδιο για το τι θέλουμε να παράγει η Ελλάδα σε δέκα και είκοσι χρόνια.
Χρειάζονται σύγχρονα θερμοκήπια, έξυπνη άρδευση, εξοικονόμηση νερού, ενεργειακές κοινότητες, φθηνότερη ενέργεια, νέες τεχνολογίες, συνεταιριστικά σχήματα που πραγματικά λειτουργούν και –κυρίως– κίνητρα ώστε ο νέος να μην εγκαταλείπει το χωράφι του για να αναζητήσει οποιαδήποτε άλλη δουλειά στην πόλη. Και εδώ που τα λέμε, υπάρχουν ακόμα πολλές εκκρεμότητες με τα αιτήματα των αγροτών στη μεγάλη περσινή κινητοποίησή τους και στις υποσχέσεις που έδωσε η κυβέρνηση. Ρωτούσα αγρότες και μου έλεγαν ότι δεν έγιναν ούτε τα μισά από αυτά που τους είχαν υποσχεθεί.
Και μετά ήρθε η Mercosur
Από την 1η Μαΐου 2026 εφαρμόζεται προσωρινά η ενδιάμεση εμπορική συμφωνία ΕΕ–Mercosur με Αργεντινή, Βραζιλία, Παραγουάη και Ουρουγουάη. Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι υπάρχουν ποσοστώσεις, μηχανισμοί προστασίας και αυξημένοι έλεγχοι για τους ευαίσθητους ευρωπαϊκούς αγροτικούς κλάδους.
Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι οι ανησυχίες των Ελλήνων και Ευρωπαίων παραγωγών εξαφανίζονται.
Και εδώ χρειάζεται μία σημαντική διευκρίνιση: οι ζωοτροφές που περιέχουν ή παράγονται από εγκεκριμένους γενετικά τροποποιημένους οργανισμούς υπόκεινται στην ΕΕ σε κανόνες ιχνηλασιμότητας και επισήμανσης. Το πραγματικό ζήτημα είναι διαφορετικό: ο καταναλωτής που αγοράζει το τελικό κρέας δεν έχει πάντοτε πάνω στην ετικέτα του την πληροφορία ότι το ζώο μπορεί να έχει τραφεί με γενετικά τροποποιημένες ζωοτροφές.
Εκεί χρειάζεται μεγαλύτερη διαφάνεια.
ΟΠΕΚΕΠΕ: το τελειωτικό χτύπημα στην εμπιστοσύνη
Και σαν να μην έφθαναν όλα αυτά, ο πραγματικός παραγωγός παρακολουθεί την υπόθεση του ΟΠΕΚΕΠΕ και αισθάνεται ακόμη μεγαλύτερη απογοήτευση.
Χρήματα που προορίζονται για την αγροτική παραγωγή πρέπει να πηγαίνουν στον άνθρωπο που καλλιεργεί, παράγει και κρατά ζωντανή την ύπαιθρο. Οι γνωστές υποθέσεις παράνομων ή αμφισβητούμενων επιδοτήσεων και οι πολιτικές διασυνδέσεις που ερευνώνται έχουν προκαλέσει τεράστια ζημιά στην αξιοπιστία ολόκληρου του συστήματος.
Και, βεβαίως, οι ευθύνες πρέπει να αποδίδονται συγκεκριμένα εκεί όπου αποδεικνύονται. Όχι συλλήβδην στους αγρότες.
Γιατί όχι μηδενικός ΦΠΑ στα ελληνικά προϊόντα;
Υπάρχει και κάτι ακόμη που προσωπικά θεωρώ ακατανόητο.
Γιατί να μη γίνει δραστική μείωση, ακόμη και μηδενισμός του ΦΠΑ στα βασικά γεωργικά και κτηνοτροφικά προϊόντα;
Η Κύπρος το κάνει ήδη. Για το 2026 έχει μηδενικό ΦΠΑ σε σειρά νωπών λαχανικών και φρούτων, μεταξύ των οποίων πατάτες, ντομάτες, κρεμμύδια, αγγούρια, πιπεριές, πορτοκάλια, μήλα, σταφύλια και άλλα προϊόντα. Παράλληλα, εφαρμόστηκε προσωρινά μηδενικός ΦΠΑ και σε κατηγορίες κρέατος και ψαριών. Όλα βεβαίως ντόπιες παραγωγής.
Γιατί λοιπόν όχι μια αντίστοιχη πολιτική στην Ελλάδα, μέσα στα περιθώρια που επιτρέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία, ώστε να στηριχθούν ταυτόχρονα παραγωγός και καταναλωτής; Γιατί να επιτρέπεται στην Κύπρο και στην Ελλάδα;
Συνέδρια για τα πάντα – για την ελληνική γεωργία;
Κάνουμε συνέδρια για την τεχνητή νοημοσύνη, την πράσινη μετάβαση, τον τουρισμό, τις επενδύσεις, την ενέργεια, το δημογραφικό.
Πού είναι όμως το μεγάλο Εθνικό Συνέδριο για την Ελληνική Γεωργία, όχι για φωτογραφίες υπουργών και χαιρετισμούς, αλλά για να συμφωνήσουμε τι θα καλλιεργεί αυτή η χώρα και πώς θα προστατεύσει τον παραγωγό της;
Θυμάμαι ακόμη, πριν από περίπου δύο δεκαετίες, επί υπουργίας Αλέκου Κοντού, ακόμη και ειδικές πρωτοβουλίες και συζητήσεις για την ελληνική πατάτα και την ανάγκη στήριξής της απέναντι στις εισαγωγές.
Σήμερα το ερώτημα είναι πολύ μεγαλύτερο από την πατάτα.
Θέλουμε τελικά να παράγουμε ή απλώς να εισάγουμε;
Γιατί έχουμε τη γη. Έχουμε τον ήλιο. Έχουμε το κλίμα. Έχουμε ανθρώπους που γνωρίζουν να καλλιεργούν και νέους που θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην ύπαιθρο.
Αυτό που ακόμη αναζητείται είναι η πολιτική απόφαση.
Μέχρι τότε, φοβάμαι ότι η ελληνική γεωργία θα παραμένει στα αζήτητα και στα αχαρτογράφητα των κυβερνητικών σχεδίων.
