Συγγενείς, πολιτικοί και φίλοι έδωσαν το παρών στο Α’ Νεκροταφείο Αθηνών για την πολιτική κηδεία της Μαργαρίτας Παπανδρέου.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έφυγε από τη ζωή σε ηλικία 103 χρόνων, αφήνοντας πίσω της μια μακριά και έντονη διαδρομή στη δημόσια ζωή της Ελλάδας.
Ο συγκινητικός επικήδειος του Γιώργου Παπανδρέου
«Εκ μέρους της οικογένειας μας σας ευχαριστώ θερμά για την παρουσία σας. Η μάνα μας η Μαργαρίτα δεν γεννήθηκε Ελληνίδα, έγινε Ελληνίδα. Αγάπησε βαθιά την Ελλάδα πάλεψε, υπηρέτησε, αγωνίστηκε γι’ αυτήν. Πάνω από όλα συνδέθηκε με τις Ελληνίδες που και αυτές από τη μεριά τους την υιοθέτησαν την αγκάλιασαν, στάθηκαν δίπλα της σε κοινούς αγώνες για την αξιοπρέπεια την ισότητα και την ειρήνη.
Αν μας παρακολουθεί σήμερα, είμαι σίγουρος ότι το κάνει με ένα χαμόγελο για τη συγκινητική συμπαράστασή σας αλλά ιδιαίτερα για τα πολύ θερμά λόγια σεβασμού και εκτίμησης που έχει κάνει και τον σεβασμό που έχετε για εκείνη. Μηνύματα από συμπατριώτες αλλά και από όλη τη Γη, από γυναίκες της Κύπρου, της Τουρκίας, της Μέσης Ανατολής που έδωσαν αγώνα για την ειρήνη».
«Μαργαρίτα μου…»: Ο επικήδειος του Νίκου Παπανδρεου
Μαργαρίτα μου, έτσι σε έλεγα από μικρός, πόσα δεν περάσαμε μαζί —
Το βράδυ της χούντας, θυμάμαι πώς κυνήγησες το στρατιωτικό φορτηγό στο οποίο είχαν βάλει τον Ανδρέα. Ξυπόλυτη χωρίς την αίσθηση ότι πατούσες σπασμένα γυαλιά.
Ήσουν σίγουρη ότι τον πήγαιναν για εκτέλεση.
Τότε σου έπιασα το χέρι. Ήμουν μόλις δέκα, και σου είπα μην το κυνηγάς, θα ζήσει. Ηρέμησες και γυρίσαμε σπίτι. Περιέργως, μου εκμυστηρεύτηκες πολλά χρόνια αργότερα, ότι με είχες πιστέψει. Μάλλον από τότε ξεκίνησε η ιδιαίτερη σχέση που είχαμε, μητέρας και γιου.
Σε ακολουθούσε μια άσβεστη νεότητα που ξεκινούσε από το μυαλό σου και κατέληγε στην καρδιά σου.
Πόσες φορές δεν ερχόμασταν όλοι μας για πολιτικές και προσωπικές συμβουλές; Ήσουν μια γαλήνη στην φουρτούνα.
Δεν στο έχω πει ποτέ αλλά τώρα πρέπει: Μια προσωπική κουβέντα σου με επηρέασε βαθιά. Ήταν αρχές της δεκαετίας του 2000. Με βρήκες στον καναπέ, αμίλητο και κατσουφιασμένο. Με ταλαιπωρούσε ένας επίπονος χωρισμός.
«Στην επόμενή σου σχέση», μου είπες, «να το κλείσεις το μαγαζί. Να μην υπάρξει μεθεπόμενη. Ο κάθε χωρισμός πονάει, βασανίζει, δημιουργεί ενοχές. Ο χωρισμός παίρνει κι ένα κομμάτι από την ψυχή σου.
Πόσα κομμάτια θα κόψεις ακόμη;
Αν συνεχίσεις έτσι, δεν θα σου μείνει τίποτα.»
Σοφή κουβέντα.
Η επόμενη σχέση οδήγησε στον γάμο μου με την Αλεξία. Η νύφη που σε αγκάλιασε σφιχτά — άλλωστε γνώριζες το ιδιαίτερο της φως από τότε που ήταν μικρό κορίτσι.
Έσμιξαν έτσι δυο κουλτούρες: η θερμή Ελληνίδα με το μπρίο και την φασαρία και η κάπως αποστασιοποιημένη Αμερικανίδα με το χιούμορ και την σοφία.
Τελειώνω.
Λίγα χρόνια μετά τον θάνατο του Ανδρέα, είχαμε καθίσει στο σαλόνι στο Καστρί. Είχες βάλει κάντρι μουσική. Και συγκεκριμένα, την Ντόλι Πάρτον που ήταν αγαπημένη σου.
Όταν έφευγα, γύρισα στιγμιαία να δω πώς ήσουν, εκεί που σε άφηνα.
Και ξαφνιάστηκα.
Είχες σηκωθεί και χόρευες.
Μόνη σου.
Ίσως έτσι πολεμούσες όλα όσα σε βασάνιζαν.
Ίσως φανταζόσουν ότι χόρευες ακόμη με τον Ανδρέα, που τον είχες ερωτευτεί στη μακρινή Αμερική, την πρώτη φορά που χορέψατε μαζί, στα τέλη της μυθικής δεκαετίας του 1940.
Αύριο θα σε σκορπίσουμε στην αγαπημένη σου θάλασσα του Αιγαίου. Ο τελευταίος σου χορός – τα κύματα.
Goodbye, dear Margaret.
Rest in peace
Ο επικήδειος του Αντρίκου Παπανδρέου
«θέλω να μιλήσω στη Μαργαρίτα, στη μαμά μας» είπε στον συγκινητικό επικήδειο για τη μητέρα του, Μαργαρίτα Παπανδρέου, ο γιος της Αντρίκος Παπανδρέου.
«Μαμά μας έμαθες να αγαπάμε, να αντέχουμε να αναγνωρίζουμε τα λάθη μας, να στεκόμαστε δίπλα τους άλλους και να μην ξεχνάμε τι έχει αξία στη ζωή. Πάνω από όλα μας έμαθες να αγαπάμε τη ζωή και να νοιαζόμαστε βαθιά για τους άλλους ανθρώπους και αυτό θα προσπαθήσουμε να κρατήσουμε ζωντανό μέσα μας» συνέχισε.
Κατέληξε, δε, λέγοντας «ακόμα δεν ξέρουμε πως κατάφερνες να δώσεις τόσα σε τόσους ανθρώπους και συγχρόνως να κάνεις εμάς να νιώθουμε ότι τα έχουμε όλα. Σε ευχαριστούμε μαμά, σε αγαπώ».
Ο επικήδειος της Αννας Διαμαντοπούλου
«Σήμερα αποχαιρετούμε τη Μαργαρίτα όλοι εμείς που συμμετείχαμε άνδρες και γυναίκες στους μεγάλους και λαμπερούς αγώνες εκείνης της εποχής για να αλλάξουμε την Ελλάδα την οικογένεια και τος εαυτούς μας. Ο αγώνας αυτός δεν έχει ολοκληρωθεί, συνεχίζεται και σήμερα σε αυτό τον αποχαιρετισμό δίνουμε μια υπόσχεση όλες και όλοι ότι ο αγώνας για την ισότητα θα συνεχιστεί» είπε αρχικά η Άννα Διαμαντοπούλου.
«Το ΠΑΣΟΚ, ο πρόεδρός του Νίκος Ανδρουλάκης, στελέχη σύντροφοι συντρόφισσες από τα παλιά και σήμερα αποχαιρετούμε τη Μαργαρίτα της μεγάλης αλλαγής για τις γυναίκες της Ελλάδας» συνέχισε η βουλευτής του ΠΑΣΟΚ.
«Και μπορούμε πολλές και πολλοί να πούμε ήμουν κι εγώ εκεί. Αυτό το εκεί φέρει τη δική της σφραγίδα» συνέχισε.
Απευθυνόμενη στη συνέχεια στα παιδιά της Μαργαρίτας Παπανδρέου, η Άννα Διαμαντοπούλου είπε «στα παιδιά της θέλω να πω στον Γιώργο, όχι τον πρώην πρωθυπουργό , τον γιό της Μαργαρίτας, τον Νίκο όχι τον ευρωβουλευτή, τον γιο της Μαργαρίτας, στον Αντρίκο, όχι τον καθηγητή, τον γιο της Μαργαρίτας και στη μοναχοκόρη της Σοφία που λάτρευε, την κόρη της Μαργαρίτας, δεν μπορώ να φανταστώ πόσο υπερήφανοι είστε για αυτή τη μάνα, πόσο επηρέασε και καθοδήγησε τη ζωή σας».
«Μαργαρίτα σου οφείλουμε πολλά, καλό ταξίδι, θα συνεχίσουμε τους αγώνες» ολοκλήρωσε η Άννα Διαμαντοπούλου, τον επικήδειό της για τη Μαργαρίτα Παπανδρέου.
Υπήρξε συγγραφέας, ακτιβίστρια και μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του ελληνικού γυναικείου κινήματος.
Η Μαργαρίτα Παπανδρέου έφυγε από τη ζωή την Παρασκευή (18.09.2026) και στο σπίτι του γιου της, Γιώργου Παπανδρέου στο Φάληρο όπου έμενε τα τελευταία χρόνια.
Τις τελευταίες ημέρες, η κατάσταση της υγείας της είχε επιβαρυνθεί, γεγονός για το οποίο η οικογένεια είχε ενημερωθεί από τον γιατρό της. Το βράδυ της Πέμπτης (17.09.2026), τα τέσσερα παιδιά της και τα εγγόνια της βρέθηκαν κοντά της στις τελευταίες της στιγμές.
Πηγή φωτογραφιών: EUROKINISSI, NDP Photo Agency
