Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ επιχειρεί να αξιοποιήσει μια συμφωνία για την επανεκκίνηση των εξαγωγών ρωσικού ντίζελ ως διπλωματικό κίνητρο, προκειμένου να επαναφέρει τον Βλαντίμιρ Πούτιν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία. Σύμφωνα με το Reuters, που επικαλείται τρία πρόσωπα με γνώση των συνομιλιών, το σχέδιο παρουσιάστηκε σε Ουκρανούς αξιωματούχους κατά τη συνάντηση Αμερικανών απεσταλμένων με εκπροσώπους του Κιέβου στο Μαϊάμι, την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου.
Ο ειδικός απεσταλμένος του Τραμπ για τη Μέση Ανατολή, Στιβ Γουίτκοφ, και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, φέρονται να εξήγησαν ότι η συμφωνία για το ντίζελ αποτελεί μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας επανέναρξης των ειρηνευτικών συνομιλιών, μετά την αποτυχία προηγούμενων πρωτοβουλιών. Σύμφωνα με δύο από τις πηγές, οι Αμερικανοί αναγνώρισαν ότι ο Πούτιν δεν είναι προς το παρόν διατεθειμένος να διαπραγματευτεί τον τερματισμό του πολέμου, εκτιμώντας ωστόσο ότι μια οικονομική συμφωνία θα μπορούσε να δημιουργήσει τις προϋποθέσεις για την επανεκκίνηση τριμερών συνομιλιών μεταξύ Ουάσινγκτον, Μόσχας και Κιέβου.
Η αμερικανική προσέγγιση προβλέπει τη διάθεση περισσότερων από 2,25 εκατομμυρίων βαρελιών ρωσικού ντίζελ στην αμερικανική και τη διεθνή αγορά, μέσω προσωρινής χαλάρωσης των σχετικών περιορισμών. Η Ουάσινγκτον υποστηρίζει ότι η επιστροφή των ποσοτήτων αυτών θα μπορούσε να συμβάλει στην αποκλιμάκωση των τιμών των καυσίμων, σε μια περίοδο κατά την οποία το ενεργειακό κόστος αποτελεί σημαντικό πολιτικό ζήτημα στις ΗΠΑ, ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών της 3ης Νοεμβρίου.
Η συμφωνία, ωστόσο, έχει προκαλέσει αντιδράσεις τόσο στην Ουκρανία όσο και στο αμερικανικό Κογκρέσο. Επικριτές της απόφασης προειδοποιούν ότι η χαλάρωση των περιορισμών προσφέρει στη Ρωσία πρόσθετα έσοδα, χωρίς να εξασφαλίζει αντίστοιχες παραχωρήσεις για τον τερματισμό του πολέμου. Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι χαρακτήρισε την κίνηση «αδύναμη απόφαση» και «δώρο στον Πούτιν», υποστηρίζοντας ότι ενισχύει οικονομικά τη Μόσχα ενώ οι ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία συνεχίζονται.
Ο Τραμπ, από την πλευρά του, υπερασπίστηκε τη συμφωνία, χαρακτηρίζοντάς την τη σωστή επιλογή για τον αμερικανικό λαό. Το Σάββατο 10 Οκτωβρίου εξαπέλυσε, παράλληλα, νέα επίθεση κατά του Ουκρανού προέδρου, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να είχε τερματίσει τον πόλεμο πολλές φορές και δηλώνοντας ότι η Ουκρανία θα πρέπει να αποκτήσει νέο πρόεδρο.
Στη συνάντηση του Μαϊάμι συζητήθηκε και το αίτημα της αμερικανικής κυβέρνησης να σταματήσει η Ουκρανία τις επιθέσεις εναντίον ρωσικών διυλιστηρίων. Σύμφωνα με τις πηγές του Reuters, ο Κούσνερ επανέλαβε ότι η Ουάσινγκτον έχει ζητήσει επανειλημμένα από το Κίεβο να τερματίσει τα συγκεκριμένα πλήγματα. Ο Τραμπ έχει υποστηρίξει ότι οι επιθέσεις στις ρωσικές πετρελαϊκές εγκαταστάσεις συμβάλλουν στην αύξηση των διεθνών τιμών των καυσίμων, αν και ειδικοί αποδίδουν σημαντικό μέρος των πιέσεων στην ενεργειακή αγορά στον πόλεμο στο Ιράν.
Το αμερικανικό σκεπτικό, σύμφωνα με μία από τις πηγές, είναι να μπορέσει η Ουάσινγκτον να παρουσιάσει στη Μόσχα την παύση των ουκρανικών πληγμάτων ως κίνηση καλής θέλησης, σε συνδυασμό με τη χαλάρωση των περιορισμών στις εξαγωγές ντίζελ, και στη συνέχεια να ζητήσει αντίστοιχα βήματα από τη ρωσική πλευρά. Οι Αμερικανοί απεσταλμένοι δεν απείλησαν, πάντως, με διακοπή της στρατιωτικής βοήθειας ή της ανταλλαγής πληροφοριών προς την Ουκρανία σε περίπτωση άρνησης του Κιέβου.
Την Κυριακή 11 Οκτωβρίου, ο Τραμπ έκανε λόγο για ενεργειακή εκεχειρία μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας. Ωστόσο, καμία από τις δύο πλευρές δεν επιβεβαίωσε ότι έχει επιτευχθεί τέτοια συμφωνία. Αντιθέτως, η Ρωσία συνέχισε τις επιθέσεις εναντίον ουκρανικών ενεργειακών εγκαταστάσεων, ενώ ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, απέρριψε την πρόταση του Ζελένσκι για πλήρη εκεχειρία διάρκειας 60 ημερών.
Οι Ουκρανοί αξιωματούχοι που συμμετείχαν στη συνάντηση εμφανίστηκαν επιφυλακτικοί απέναντι στην αμερικανική στρατηγική, θεωρώντας ότι η Ουάσινγκτον επιχειρεί να προσελκύσει τη Μόσχα μέσω οικονομικών ανταλλαγμάτων. Αντίστοιχες πρωτοβουλίες για χαλάρωση κυρώσεων και πιθανές συμφωνίες στους ορυκτούς πόρους δεν έχουν μέχρι στιγμής οδηγήσει σε ουσιαστική μεταβολή των βασικών ρωσικών απαιτήσεων.
Πρόσωπο που βρίσκεται κοντά στο Κρεμλίνο εκτίμησε, σύμφωνα με το Reuters, ότι ο Πούτιν θα επιστρέψει στις διαπραγματεύσεις μόνο εφόσον εξασφαλίσει τον έλεγχο του υπόλοιπου 11% του Ντονμπάς, το οποίο θα μπορούσε να παρουσιάσει στη ρωσική κοινή γνώμη ως νίκη. Η Ουκρανία έχει απορρίψει το ενδεχόμενο παραχώρησης επιπλέον εδαφών, αφήνοντας ωστόσο ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας συμφωνίας που θα βασίζεται στο πάγωμα της σύγκρουσης κατά μήκος των σημερινών γραμμών του μετώπου.
Στις συνομιλίες του Μαϊάμι εξετάστηκαν επίσης οι εγγυήσεις ασφαλείας για την Ουκρανία και τα κονδύλια για την ανοικοδόμηση της χώρας. Εκπρόσωποι της Παγκόσμιας Τράπεζας συμμετείχαν διαδικτυακά, ενώ οι Ουκρανοί αποχώρησαν χωρίς να δεσμευτούν επισήμως σε κάποια συμφωνία. Σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, άφησαν να εννοηθεί ότι θα μπορούσαν να αποδεχθούν μια ενεργειακή εκεχειρία, υπό την προϋπόθεση ότι θα τηρηθεί και από τη Ρωσία.
Την ίδια ώρα, η Μόσχα δηλώνει έτοιμη να αυξήσει σημαντικά τις εξαγωγές πετρελαϊκών προϊόντων. Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης, Αλεξάντρ Νόβακ, ανέφερε ότι η Ρωσία μπορεί να διαθέτει στην παγκόσμια αγορά έως και 3,5 εκατομμύρια τόνους ντίζελ τον μήνα μέχρι το τέλος του έτους, επιστρέφοντας στα επίπεδα που καταγράφονταν πριν από την κρίση.
Ο Νόβακ παρουσίασε σταδιακό χρονοδιάγραμμα αύξησης των παραδόσεων, με 300.000 τόνους τον Οκτώβριο, 500.000 τόνους τον Νοέμβριο και ένα εκατομμύριο τόνους τον Δεκέμβριο. Οι ποσότητες αυτές αφορούν τα αρχικά στάδια της επανεκκίνησης, ενώ ο στόχος των 3 έως 3,5 εκατομμυρίων τόνων αφορά τη συνολική μηνιαία εξαγωγική δυνατότητα της Ρωσίας. Ο ίδιος υποστήριξε ότι οι πρόσθετες προμήθειες έχουν ήδη συμβάλει σε υποχώρηση των διεθνών τιμών του ντίζελ κατά περίπου 5% έως 6%, έπειτα από αυξήσεις που είχαν φτάσει το 80% έως 100% σε σύγκριση με τις αρχές του έτους.
Ο Ρώσος αξιωματούχος αναφέρθηκε επίσης στις εμπορικές σχέσεις της χώρας του με την Ευρωπαϊκή Ένωση, υποστηρίζοντας ότι η αξία των ρωσικών ενεργειακών πόρων που έχουν παραδοθεί στην ΕΕ από το 2022 ανέρχεται σε 320,7 δισεκατομμύρια δολάρια, περίπου 286 δισεκατομμύρια ευρώ. Σύμφωνα με τον ίδιο, μόνο κατά τους πρώτους εννέα μήνες του 2026 οι εξαγωγές ρωσικών ενεργειακών πόρων προς την Ευρωπαϊκή Ένωση ανήλθαν σε 21,3 δισεκατομμύρια δολάρια. Οι δηλώσεις του μεταδόθηκαν από το κρατικό τηλεοπτικό δίκτυο Rossiya-24.
Παρά τις προσδοκίες της Ουάσινγκτον ότι η επιστροφή των ρωσικών ποσοτήτων θα μπορούσε να περιορίσει τις πιέσεις στην αγορά ενέργειας, οι τιμές του πετρελαίου κινήθηκαν ανοδικά κατά τις βραδινές ώρες της Δευτέρας. Λίγο μετά τις 23:00 ώρα Ελλάδας, το αμερικανικό αργό κατέγραφε άνοδο 1,43%, ξεπερνώντας τα 93 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Μπρεντ ενισχυόταν κατά 1,42%, πάνω από τα 106 δολάρια. Αντίθετα, το φυσικό αέριο σημείωνε μικρή υποχώρηση.
Οι εξελίξεις καταδεικνύουν τις δυσκολίες της αμερικανικής προσπάθειας να συνδυάσει τις ενεργειακές συμφωνίες με την αναζήτηση διπλωματικής λύσης στην Ουκρανία. Η Μόσχα εμφανίζεται πρόθυμη να αυξήσει τις εξαγωγές της, αλλά εξακολουθεί να μην έχει αποδεχθεί μια συνολική κατάπαυση του πυρός, ενώ το Κίεβο ανησυχεί ότι οι οικονομικές παραχωρήσεις προς τη Ρωσία δεν συνοδεύονται από συγκεκριμένες δεσμεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
