Σε συμφωνία για συντονισμένη απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών πετρελαίου μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας (IEA) κατέληξαν οι ηγέτες της G7 (Ηνωμένες Πολιτείες, Καναδάς, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία και Ηνωμένο Βασίλειο), ενώ σύμφωνα με την ανακοίνωσή τους υπάρχει πρόβλεψη να μην επιβληθούν περιορισμοί στις εξαγωγές ενέργειας μεταξύ των χωρών της Ομάδας. Η απόφαση απαντά και στην ένταση των προηγούμενων ημερών γύρω από το ενδεχόμενο αμερικανικού μπλόκου στις εξαγωγές ντίζελ προς την Ευρώπη.
Η πρόεδρος της Κομισιόν Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν χαιρέτισε τη συμφωνία, τονίζοντας ότι «οι πολίτες μας χρειάζονται και αξίζουν προσιτή ενέργεια». Όπως ανέφερε, οι χώρες της G7 θα συντονιστούν στενά προς αυτή την κατεύθυνση, ενώ χαιρέτισε «την απόφαση των χωρών της G7 να μην επιβάλουν απαγορεύσεις εξαγωγών σε συμμάχους και τη συνεχιζόμενη αλληλεγγύη μεταξύ των εταίρων».
Η ίδια εξέφρασε επίσης τη στήριξή της σε «συντονισμένη από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας απελευθέρωση αποθεμάτων καυσίμων», υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η ΕΕ θα συνεχίσει την πορεία της προς την καθαρή μετάβαση με στόχο μεγαλύτερη ενεργειακή ασφάλεια.
Η συμφωνία ήρθε έπειτα από πυρετώδεις διαβουλεύσεις. Στις Βρυξέλλες συνεδρίασε εκτάκτως η Coreper I, δηλαδή η Επιτροπή των Αναπληρωτών Μόνιμων Αντιπροσώπων των κρατών-μελών, με αντικείμενο την παγκόσμια ενεργειακή κατάσταση, ενώ είχε προηγηθεί συνεδρίαση της Ομάδας Εργασίας της Ενεργειακής Ένωσης για την Ασφάλεια (Energy Union Task Force – Security).
Νωρίτερα, οι χώρες της ΕΕ είχαν συζητήσει γαλλική πρόταση για απελευθέρωση 50 εκατ. βαρελιών ντίζελ από ευρωπαϊκά αποθέματα και ακόμη 50 εκατ. βαρελιών αργού πετρελαίου από τα μέλη του IEA. Στην ίδια συζήτηση είχε τεθεί ως προϋπόθεση οποιαδήποτε ευρωπαϊκή συναίνεση να συνοδευτεί από δέσμευση των ΗΠΑ ότι δεν θα προχωρήσουν μονομερώς σε απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ.
ςΕπίσης σήμερα η Κομισιόν είχε ξεκαθαρίσει ότι οποιαδήποτε συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων οργανώνεται μέσω του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας. «Οποιαδήποτε απελευθέρωση είναι κάτι που οργανώνεται από τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας», είχε δηλώσει η εκπρόσωπος της Επιτροπής, διευκρινίζοντας ότι ο ρόλος της Κομισιόν είναι να συντονίζει τη θέση των κρατών-μελών στον IEA.
Λίγες ώρες αργότερα, η κοινή δήλωση της G7 επιβεβαίωσε αυτή τη διαδικασία. Οι ηγέτες, αναφερόμενοι στην «πρωτοφανή μεταβλητότητα στις αγορές πετρελαίου» και στις αυξήσεις τιμών που απειλούν την οικονομική σταθερότητα και την ευημερία των πολιτών, ανακοίνωσαν ότι συμφώνησαν σε «αποφασιστικά και συντονισμένα μέτρα» για τη σταθεροποίηση του ενεργειακού εφοδιασμού και την προστασία νοικοκυριών και επιχειρήσεων από τα σοκ των τιμών.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Αντόνιο Κόστα χαιρέτισε επίσης τα συντονισμένα μέτρα της G7, επισημαίνοντας τη συμφωνία για απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών μέσω του IEA, με έναρξη άμεσα και διάρκεια τεσσάρων μηνών, καθώς και την εμπροσθοβαρή διάθεση ντίζελ από χώρες της G7 και εταίρους.
Ο Κόστα στάθηκε ακόμη στη δέσμευση να μην επιβληθούν περιορισμοί στις εξαγωγές ενέργειας και ενεργειακών προϊόντων μεταξύ των χωρών της G7, ενώ ανέφερε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες θα επανέλθουν στο ζήτημα στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο της 15ης–16ης Οκτωβρίου, όπου θα εξεταστεί και πώς μπορεί να περιοριστεί ο αντίκτυπος των αυξημένων ενεργειακών τιμών στους Ευρωπαίους πολίτες, τις επιχειρήσεις και τη βιομηχανία.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι η κρίση αναδεικνύει την ανάγκη μείωσης της εξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και επιτάχυνσης της μετάβασης σε εγχώριες πηγές ενέργειας.
Η συμφωνία προβλέπει συντονισμένη απελευθέρωση 100 εκατ. βαρελιών μέσω του IEA, η οποία «θα αρχίσει άμεσα και θα πραγματοποιηθεί σε διάστημα τεσσάρων μηνών». Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο ντίζελ, καθώς προβλέπεται «σημαντική εμπροσθοβαρής απελευθέρωση ντίζελ μέσα στις πρώτες 20 ημέρες» από χώρες της G7 και εταίρους τους.
Οι ηγέτες δεσμεύονται ακόμη ότι «θα απέχουν από περιορισμούς στις εξαγωγές ενέργειας και ενεργειακών προϊόντων μεταξύ των χωρών της G7» και καλούν όλους τους παραγωγούς «να απέχουν από απαγορεύσεις που θα μπορούσαν να επιδεινώσουν τις εντάσεις στην αγορά».
Η διατύπωση αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία μετά την πίεση της Ουάσιγκτον προς την Ευρώπη. Η Κομισιόν είχε νωρίτερα δηλώσει ότι «απορρίπτει πλήρως» ενδεχόμενη αμερικανική απαγόρευση εξαγωγών ντίζελ, προειδοποιώντας ότι κάτι τέτοιο «θα υπονόμευε την εμπιστοσύνη μας στις Ηνωμένες Πολιτείες ως αξιόπιστο εταίρο».
Παράλληλα, η G7 συμφώνησε να συντονίσει τα προγράμματα συντήρησης των διυλιστηρίων ώστε να αποφεύγονται ταυτόχρονες διακοπές λειτουργίας και να αυξηθεί προσωρινά η παραγωγική τους δυναμικότητα όπου είναι εφικτό. Καλεί επίσης χώρες με σημαντική δυνατότητα διύλισης να ενισχύσουν την παραγωγή προϊόντων πετρελαίου, «ιδίως ντίζελ».
Ο IEA καλείται να παρακολουθήσει την εφαρμογή των δεσμεύσεων που είχαν αναληφθεί τον Μάρτιο, ενώ οι χώρες της G7 θα συνεδριάσουν ξανά στο πλαίσιο του Οργανισμού «τις επόμενες ημέρες» για να εξετάσουν το ενδεχόμενο «πρόσθετων απελευθερώσεων ντίζελ, εφόσον χρειαστεί».
Η G7 καταδίκασε παράλληλα τις συνεχιζόμενες επιθέσεις του Ιράν και τη διατάραξη της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, ενώ επανέλαβε ότι θα διατηρήσει τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας, επιχειρώντας ταυτόχρονα να περιορίσει τις επιπτώσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Οι ηγέτες δηλώνουν τέλος ότι «οι ανησυχίες των πολιτών μας για τις τιμές της ενέργειας παραμένουν κορυφαία προτεραιότητα» και ότι είναι έτοιμοι «να προσαρμόσουν τα μέτρα ανάλογα με τις εξελίξεις».
