Η χώρα που κάποτε συμβόλιζε την κυβερνητική σταθερότητα της Ευρώπης έχει μετατραπεί σε πολιτικό εργαστήριο διαδοχικών ανατροπών. Το ερώτημα δεν είναι μόνο γιατί αλλάζουν τόσο συχνά οι πρωθυπουργοί στη Βρετανία. Είναι πώς γίνεται, παρά όλα αυτά, το κράτος να συνεχίζει να λειτουργεί.
Η Βρετανία δεν έγινε ξαφνικά ακυβέρνητη. Έγινε, όμως, πολιτικά ανήσυχη. Από τον Ντέιβιντ Κάμερον και την Τερέζα Μέι μέχρι τον Μπόρις Τζόνσον, τη Λιζ Τρας, τον Ρίσι Σούνακ και τον Κιρ Στάρμερ, η Ντάουνινγκ Στριτ θυμίζει πλέον περιστρεφόμενη πόρτα εξουσίας. Η παραίτηση Στάρμερ ανοίγει τον δρόμο για ακόμη μία αλλαγή ηγεσίας, με τον Άντι Μπέρναμ να εμφανίζεται ως πιθανός διάδοχος.
Το πρώτο κλειδί είναι θεσμικό. Στη Βρετανία οι πολίτες δεν εκλέγουν άμεσα πρωθυπουργό. Εκλέγουν βουλευτές. Πρωθυπουργός γίνεται εκείνος που μπορεί να εξασφαλίσει την εμπιστοσύνη της Βουλής των Κοινοτήτων. Γι’ αυτό ένα κυβερνών κόμμα μπορεί να αλλάξει αρχηγό και άρα πρωθυπουργό, χωρίς να στηθούν κάλπες. Ο βασιλιάς διορίζει τον άνθρωπο που θεωρείται ικανός να έχει την εμπιστοσύνη της Βουλής.
Αυτό εξηγεί πώς επιβιώνει η χώρα. Το κράτος δεν εξαρτάται μόνο από τον πρωθυπουργό. Υπάρχει δημόσια διοίκηση, Κοινοβούλιο, δικαιοσύνη, Τράπεζα της Αγγλίας, θεσμική συνέχεια και μια βαθιά κουλτούρα κρατικής λειτουργίας. Οι υπουργοί φεύγουν. Οι μηχανισμοί μένουν.
Το δεύτερο κλειδί είναι πολιτικό. Το Brexit άνοιξε μια ρωγμή που δεν έκλεισε ποτέ. Δίχασε κοινωνία, κόμματα, οικονομία και γεωπολιτικό προσανατολισμό. Μετά ήρθαν η πανδημία, η ακρίβεια, η ενεργειακή πίεση, η κόπωση από τους Συντηρητικούς και τώρα η απογοήτευση από τους Εργατικούς.
Το πρόβλημα, λοιπόν, δεν είναι ότι η Βρετανία δεν κυβερνάται. Είναι ότι δυσκολεύεται να πειστεί από εκείνους που την κυβερνούν. Οι πρωθυπουργοί πέφτουν όχι επειδή καταρρέει το κράτος, αλλά επειδή καταρρέει γρήγορα η πολιτική τους νομιμοποίηση.
Και αυτό είναι ίσως το πιο ανησυχητικό. Η Βρετανία εξακολουθεί να έχει ισχυρούς θεσμούς. Αλλά τα μεγάλα κόμματα που κάποτε τους τροφοδοτούσαν με σταθερές πλειοψηφίες μοιάζουν πιο αδύναμα, πιο νευρικά, πιο φοβισμένα. Η χώρα δεν είναι ασταθής σαν κράτος. Είναι ασταθής σαν πολιτικό σύστημα.