Τα τελευταία χρόνια όλο και περισσότερα βίντεο στα social media υποστηρίζουν ότι ερευνητές του Cornell University ανακάλυψαν τον «νούμερο ένα λόγο» για τον οποίο κάποια παιδιά, όταν ενηλικιωθούν, απομακρύνονται από τους γονείς τους ή φτάνουν ακόμη και στο λεγόμενο no contact (κόβουν κάθε επαφή). Η διατύπωση αυτή πιθανόν να είναι υπερβολική, όμως βασίζεται σε ένα πραγματικό και ιδιαίτερα σημαντικό πεδίο έρευνας: τις σχέσεις ανάμεσα στους γονείς και τα ενήλικα παιδιά τους.
@vivetalobomd Why kids stay away from their parents when they grow up #kids #parenting #family #entrepreneur ♬ original sound – Viveta Lobo MD
Ο κοινωνιολόγος Karl Pillemer και η ερευνητική του ομάδα στο Cornell έχουν μελετήσει σε βάθος το φαινόμενο της οικογενειακής αποξένωσης (greatergood.berkeley). Τα ευρήματα δείχνουν ότι η ρήξη μέσα στην οικογένεια δεν είναι σπάνια υπόθεση. Αντίθετα, αφορά μεγάλο ποσοστό ενηλίκων που δηλώνουν πως έχουν απομακρυνθεί ή διακόψει σχέσεις με στενό συγγενικό πρόσωπο.
Τι δεν καθορίζει τη σχέση γονέα και παιδιού
Σύμφωνα με το alumni.cornell.edu , αυτό που έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον είναι πως οι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν τη μελλοντική σχέση γονέα και παιδιού δεν είναι εκείνοι που συχνά θεωρούνται αυτονόητοι. Δεν φαίνεται να καθορίζει την εγγύτητα το πόσα χρήματα δόθηκαν για σπουδές, πόσα οικογενειακά ταξίδια έγιναν ή πόσες εξωσχολικές δραστηριότητες γέμισαν το πρόγραμμα του παιδιού. Ούτε αρκεί από μόνο του το αν ένας γονιός ήταν αυστηρός ή πιο χαλαρός.
Αυτό που προκύπτει πιο σταθερά από τις μελέτες είναι ότι το βάρος πέφτει στην ποιότητα της σχέσης: στον τρόπο επικοινωνίας, στον σεβασμό των ορίων, στην αίσθηση ότι το παιδί μπορεί να εκφραστεί χωρίς φόβο και στο αν ο γονιός αποδέχεται σταδιακά την ανεξαρτησία του όταν μεγαλώνει.
Όταν ο γονιός χάνει τα όρια
Το alumni.cornell.edu επίσης αναφέρει ότι σε αυτό το πλαίσιο, οι ειδικοί χρησιμοποιούν συχνά τον όρο parental enmeshment, μια κατάσταση όπου τα όρια ανάμεσα στον γονιό και το παιδί γίνονται θολά. Συμβαίνει όταν η ταυτότητα του γονιού συνδέεται υπερβολικά με τις επιδόσεις, τις επιλογές ή την επιτυχία του παιδιού. Όταν, για παράδειγμα, η αποτυχία του παιδιού βιώνεται ως προσωπική αποτυχία του γονέα ή όταν κάθε ανεξάρτητη απόφαση εκλαμβάνεται ως απόρριψη.
Πρόκειται συνήθως για συμπεριφορές που δεν ξεκινούν από κακή πρόθεση. Συχνά πηγάζουν από αγάπη, άγχος ή την επιθυμία του γονιού να προσφέρει τα καλύτερα δυνατά εφόδια. Ωστόσο, όταν το παιδί αισθάνεται ότι αντιμετωπίζεται σαν «project» που πρέπει διαρκώς να βελτιώνεται, η σχέση μετατρέπεται από δεσμό σε πίεση.
Γιατί η αυτονομία είναι τόσο σημαντική
Έρευνα που έχει δημοσιευθεί στο pmc αναφέρει πόσο σημαντική είναι και η συμβολή της ψυχολογικής θεωρίας της αυτονομίας, σύμφωνα με την οποία κάθε άνθρωπος έχει βασική ανάγκη να νιώθει ότι μπορεί να κάνει επιλογές για τη ζωή του, ότι συνδέεται ουσιαστικά με τους άλλους και ότι τον εμπιστεύονται ως ικανό πρόσωπο. Όταν αυτές οι ανάγκες καταπιέζονται μέσα στην οικογένεια, η συναισθηματική απόσταση μεγαλώνει με τον χρόνο.
Στο news.osu.edu σημειώνεται ότι δεν είναι τυχαίο ότι πολλοί ενήλικες που απομακρύνονται από τους γονείς τους περιγράφουν επαναλαμβανόμενα μοτίβα: συνεχή κριτική, παρεμβάσεις στις προσωπικές σχέσεις, έλλειψη σεβασμού στα όρια, αδυναμία ουσιαστικού διαλόγου και μια αίσθηση ότι δεν ακούγονται πραγματικά. Σε αρκετές περιπτώσεις, η απομάκρυνση δεν γίνεται ξαφνικά, αλλά έρχεται ύστερα από χρόνια έντασης και απογοήτευσης.
Τι κρατά τα παιδιά κοντά όταν μεγαλώσουν
Από την άλλη πλευρά, οι ισχυροί δεσμοί στην ενήλικη ζωή χτίζονται διαφορετικά. Το παιδί που μεγαλώνει νιώθοντας ότι μπορεί να διαφωνήσει χωρίς να χάσει την αγάπη των γονιών του, ότι γίνεται σεβαστό ως ξεχωριστή προσωπικότητα και ότι δεν χρειάζεται να αποδείξει την αξία του μέσα από επιδόσεις, είναι πολύ πιθανότερο να διατηρήσει μια ουσιαστική σχέση και αργότερα.
Το βασικό μήνυμα των ερευνών είναι ίσως πιο απλό απ’ όσο ακούγεται. Ο στόχος της γονεϊκότητας δεν είναι να δημιουργηθεί ένα «τέλειο παιδί» που θα εντυπωσιάσει τους άλλους. Είναι να χτιστεί μια σχέση εμπιστοσύνης, που θα αντέξει όταν το παιδί πάψει να χρειάζεται καθοδήγηση και αρχίσει να επιλέγει μόνο του ποιοι άνθρωποι θα βρίσκονται κοντά του.
Και τότε, εκείνο που το κρατά δίπλα στους γονείς του δεν είναι ο έλεγχος, αλλά ο σεβασμός.
Με πληροφορίες από greatergood.berkeley, alumni.cornell.edu, pmc , news.osu.edu
